Արքե (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Logo stars (green).png
Invisible.png
Invisible.png
Invisible.png
Արքե
(Յուպիտեր XLIII)
Arche
Bigs2002j1barrow.png
Արբանյակի հայտնաբերման լուսանկարը
Հիմնական տվյալներ
Հայտնաբերվել է31 հոկտեմբեր 2002[1] թ. (Սքոթ Շեփարդի կողմից)
Բացարձակ մեծություն (H)22,8[2]
Հեռավորությունը Յուպիտեր23 717 000 կմ[2]
Ուղեծրային տվյալներ
Էքսցենտրիսիտետ0,149[2]
Սիդերիկ պարբերություն746,185 օր[2]
Թեքվածություն165° (խավարածրի հարթության նկատմամբ)
162° (Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ)[2]
Ֆիզիկական հատկանիշներ
Շառավիղ~1,5 կմ (ենթադրված)
Զանգված~4,5×1013 կգ (ենթադրված)
Միջին խտություն2,6 գ/սմ3 (ենթադրված)
Ալբեդո0,04 (ենթադրություն)
Մթնոլորտային տվյալներ

Արքե (հուն․՝ Ἀρχή), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Հավայան համալսարանի աստղագետների խմբի կողմից, որը ղեկավարում են Սքոթ Շեփարդը և Դևիդ Ջուիտը, հայտնաբերման մասին հայտնվել է 2002 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է S/2002 J 1 ժամանակավոր անվանումը[1][3]։

Արքեն ունի մոտ 3 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 23 717 000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 746,185 օրվա ընթացքում[1][2]։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 165° խավարածրի հարթության նկատմամբ (162° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,149 է[1][2]։

Արքեն պատկանում է Կարմեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 23 - 24 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 165° է։

Արբանյակի անունը տրվել է 2005 թվականին, այն անվանվել է որոշ աղբյուրների համաձայն Հունական դիցաբանության չորրորդ մուսա Արքեի անունով[4]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 IAUC 8035: S/2002 J 1 Archived 2006-04-08 at the Wayback Machine. 2002 December 18 (discovery)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Scott S. Sheppard's Moons of Jupiter page on Carnegie Science website
  3. MPEC 2002-Y22: S/2002 J 1 2002 December 18 (discovery and ephemeris)
  4. IAUC 8502: Satellites of Jupiter Archived 2020-04-15 at the Wayback Machine. 2005 March 30 (naming the moon)