Լեդա (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լեդա (այլ կիրառումներ)
Logo stars (green).png
Invisible.png
Invisible.png
Invisible.png
Լեդա
(Յուպիտեր XIII)
Հիմնական տվյալներ
Հայտնաբերվել է11 սեպտեմբեր 1974[1] թ. (Չառլզ Կովալի կողմից)
Բացարձակ մեծություն (H)20,2[2]
Հեռավորությունը Յուպիտեր11 160 000 կմ[3]
Ուղեծրային տվյալներ
Էքսցենտրիսիտետ0,16[3]
Սիդերիկ պարբերություն240,92 օր (0,654 տարի)[3]
Ուղեծրային արագություն3,4 կմ/վ
Թեքվածություն27,46° (խավարածրի հարթության նկատմամբ)
29,01° (Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ)[3]
Ֆիզիկական հատկանիշներ
Շառավիղ10 կմ
Մակերևույթի մակերես~1250 կմ2
Ծավալ~4200 կմ3
Զանգված1,1×1016 կգ
Միջին խտություն2,6 գ/սմ3 (ենթադրություն)
Հասարակածային մակերևութային ձգողություն~0,0073 մ/վ²
2-րդ տիեզերական արագություն~0,012 կմ/վ
Պտույտի պարբերությունՍինքրոն
Ալբեդո0,04 (ենթադրություն)
Մթնոլորտային տվյալներ
Մթնոլորտի ջերմաստիճան-149oC (124 K)

Լեդա (հուն․՝ Λήδα), Յուպիտերի ուղիղ շարժմամբ անկանոն արբանյակներից է։ Նույնպես գրանցված է որպես Յուպիտեր XIII: Հայտնաբերվել է 1974 թվականին Չառլզ Կովալի կողմից Պալոմարյան աստղադիտարանում։ Հայտնաբերումը կատարվել է սեպտեմբերի 14-ին, դրան նախորդող երեք գիշերների լուսանկարների վերլուծության շնորհիվ, բոլոր երեքի վրա Լեդան դիտարկվում է[1][4]:

Անվանվել է հունական դիցաբանության աստված Զևսի սիրուհու Լեդայի պատվին[5], ում նա այցելել էր կարապի տեսքով։ Կովալը առաջարկել է ՄԱՄ-ին այս անունը 1975 թվականին[6]:

Լեդան պատկանում է Հիմալիայի խմբին, որի կազմի մեջ են մտնում հինգ արբանյակներ, որոնք պտտվում են Յուպիտերի շուրջ 11-ից 13 միլիոն կմ հեռավորության վրա, և ունեն մոտավորապես 27,5° ուղեծրի թեքում[3]: Այս ուղեծրի էլեմենտները տրվում են 2000 թվականի հունվարի դրությամբ, սակայն դրանք փոփոխվում են Արեգակի և այլ մոլորակների հետ փոխազդեցության արդյունքում:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Kowal C. T., Aksnes, K., Marsden, B. G., Roemer, E. (1974)։ «Thirteenth satellite of Jupiter»։ Astronomical Journal 80: 460–464։ Bibcode:1975AJ.....80..460K։ doi:10.1086/111766 
  2. Calvin J. Hamilton (1997–2009)։ «Leda Statistics»։ Views of the Solar System։ Վերցված է 2007-10-01 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Jacobson R. A. (2000)։ «The orbits of outer Jovian satellites»։ Astronomical Journal 120 (5): 2679։ Bibcode:2000AJ....120.2679J։ doi:10.1086/316817 
  4. Brian G. Marsden (September 20, 1974)։ «IAUC 2702: Probable New Satellite of Jupiter»։ International Astronomical Union 
  5. Leda and the Swan
  6. Marsden Brian G. (October 7, 1975)։ «Satellites of Jupiter» 2846։ International Astronomical Union 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]