Ադրաստեա (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Logo stars (green).png
Spacer-133x3.gif
CD 2c.png
CD 2c.png
Ադրաստեա
(Յուպիտեր XV)
Adrastea.jpg
Ադրաստեայի լուսանկարը, ստացված «Գալիլեո» ԱՄԿ-ի միջոցով։
Հիմնական տվյալներ
Հայտնաբերվել է 8 հուլիս 1979 թ. (Դավիդ Ջուիտ
Էդվարդ Դանելսոն
Վոյաջեր-2ի կողմից)
Հեռավորությունը Յուպիտեր 129 000 կմ
Ուղեծրային տվյալներ
Մեծ կիսաառանցք 129 000 կմ
Էքսցենտրիսիտետ 0,0015
Սիդերիկ պարբերություն 0,29826 օր (7 ժ 9,5 ր)
Ուղեծրային արագություն 31,378 կմ/վ
Թեքվածություն 0,03° (Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ)
Ֆիզիկական հատկանիշներ
Շառավիղ 8,2 ± 2,0 կմ
Ծավալ ~2 345 կմ3
Զանգված 2 × 1015 կգ
Միջին խտություն 0,86 գ/սմ3
Հասարակածային մակերևութային ձգողություն ~0,002 մ/վ²
2-րդ տիեզերական արագություն ~0,008 կմ/վ
Պտույտի պարբերություն Սինքրոն
Առանցքի թեքում
Ալբեդո 0,1 ± 0,045
Մթնոլորտային տվյալներ
Մթնոլորտի ջերմաստիճան -151oC (122 K)

Ադրաստեան (Հին հունարեն` Ἀδράστεια), պատկանում է Յուպիտերի ներքին արբանյակների խմբին, Մետիսից հետո երկրորդը ըստ հեռավորության, այն անվանում են նաև Յուպիտեր XV։

Հայտնաբերումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ադրաստեան հայտնաբերվել է 1979 թվականին «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի կատարած լուսանկարներում, սկզբում ստացել է ժամանակավոր անվանում S/1979 J 1։ Վերջնական անվանումը ստացել է 1983 թվականին հին հունական աստվածուհի, Զևսի դուստր՝ Ադրաստեայի պատվին։ «Գալիլեո» սարքը ստացել է ավելի որակյալ լուսանկարներ, բայց նույնիսկ նրանց վրա Ադրաստեայի չափը կազմում է մի քանի պիքսել։

Ուղեծիր և պտույտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ադրաստեան շարժվում անմիջապես Յուպիտերի օղակների համակարգում և ենթադրաբար այդ օղակների համար հանդիսանում է նյութերի աղբյուր։ Ադրաստեայի ուղեծիրը համարյա համընկնում է Մետիս արբանյակին։ Այն գրեթե կլոր է և գտնվում է համարյա Յուպիտերի հասարակածային հարթության մեջ։ Նրա շառավիղը ավելի փոքր է քան հեղուկային արբանյակների համար հաշվարկված Ռոշի սահմանից, սակայն ակնհայտ է, որ այն մեծ է պինդ արբանյակների համար հաշվարկված այդ սահմանից, քանի, որ այն դեռևս չի կազմաքանդվել մակընթացային ուժերի ազդեցության տակ։ Մետիսը և Ադրաստեան պտտվում են Յուպիտերի շուրջ ավելի արագ քան նրա պտույտն է իր առանցքի շուրջ, և այդ պատճառով մակընթացային ուժերը աստիճանաբար նվազեցնում են նրանց ուղեծրերի շառավղերը։ Ապագայում նրանք հավանաբար կբախվեն մոլորակի հետ։

Արբանյակը պտույտ է կատարում Յուպիտերի շուրջ 7 ժամ 9.5 րոպեի ընթացքում։ Սեփական առանցքի շուրջ պտույտի պարբերությունը անհայտ է։

Ադրաստեան ինչպես նաև մյուս արբանյակները, որոնք շարժվում են օղակների մեջ, իրենց ուղեծրերի շրջակայքում մաքրում են մոտ գտնվող մասնիկները։ Ադրաստեյայի շուրջ գտնվող մաքրված գոտին գնահատվում է մոտ 70 կմ լայնությամբ (որը 2,5 անգամ փոքր է Մետիսից)։

Ֆիզիկական բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ադրաստեան ունի 25×20×15 կմ չափեր (միջին տրամագիծը - 20 կմ)։ Նրա զանգվածը կազմում է մոտ Յուպիտերի զանգվածի 3 * 10−11 մասը։ Բարձր խտությունը (4,5 գ/սմ3) վկայում է այն մասին, որ արբանյակը հիմնականում բաղկացած է սիլիկատային ապարներից։ Մակերևույթը շատ մուգ է; նրա ալբետոն կազմում է 0,05։ Աստղային մեծությունը կազմում է 18,7m։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

(239) Ադրաստեա - նույնանուն աստերոիդ

Մեջբերում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]