Ուղեծիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Orbita (1).png

Ուղեծիր, նյութական կետի շարժման հետագիծը նրա վրա ազդող ուժային դաշտերի ազդեցության տակ։ Շատ դեպքերում, սա երկնային մարմնի շարժման հետագիծն է այլ մարմնի ձգողական դաշտի ներքո, որը ունի զգալիորեն ավելի մեծ զանգված (մոլորակները, գիսաստղերը, աստերոիդները աստղի ձգողության դաշտում)։ Ունենում է կոնի հատույթի ձև (շրջան, էլիպս, պարաբոլ կամ հիպերբոլ), որի կենտրոնը հանդիսանում է զանգվածային համակարգի կենտրոնը։

Կեպլերյան ուղեծրեր[խմբագրել]

Երկար ժամանակ համարվում էր, որ մոլորակները պետք է ունենան շրջանաձև ուղեծիր։ Կեպլերը երկար ժամանակ փորձում էր հաշվարկել համապատասխան շրջանաձև ուղեծիր Մարսի համար, իվերջո նա հերքեց այս սահմանումը և օգտագործելով Տիխո Բրագեի կողմից կատարված չափումները, սահմանեց երեք օրենք (տես. Կեպլերի օրենքներ), որոնք նկարագրում են մարմինների ուղեծրային շարժումը։

Դասակարգում[խմբագրել]

Իրենց երկրաչափական ձևով ուղեծրերը լինում են շրջանաձև և էլիպսային, այս կամ այն էքսցենտրիսիտետով: Ինչպես նաև կա ուեծրերի բաժանում փակ կամ բաց ուղեծրերի, հատկապես, տիեզերական թռչող սարքերի համար։

Ուղեծրերը բաժանվում են ուղեծրի հարթության թեքման անկյունով մոլորակի հասարակածի նկատմամբ i - հասարակածային (i=0°), բևեռային (i=90°) և թեքված (i  - ցանկացած, բացի 0° и 90°)։

Ուղեծրերը դասակարգվում են նաև մոլորակի շուրջ պտույտի ժամանակով Тուղ - սինքրոն, քվազիսինքրոն, սինքրոն-օրային (գեոսինքրոն), արեգակնային-սինքրոն։

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթություններ[խմբագրել]

Հղումներ[խմբագրել]