Լեդա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լեդա
հին հունարեն՝ Λήδα
Դիմանկար
ԱմուսինTyndareus?
Ծնողներհայր՝ Ֆեստի, մայր՝ Deidamia?
ԵրեխաներԿլիթեմնեստրա, Հեղինե Չքնաղ[1], Պոլիդևքոս, Castor?, Timandra?, Phoebe? և Կաստոր և Պոլիդևքես
Leda Վիքիպահեստում
«Կապիտոլիական Լեդա»՝ հունական օրիգինալի հռոմեական կրկնօրինակ

Լեդա (հին հունարեն՝ Λήδα), հին հունական առասպելաբանության մեջ[2][3] Էտոլիայի արքա Ֆեստիի և Եվրիտեմիդայի դուստրը (կամ էլ, ըստ Եվմելոս Կորնթացու, Սիզիփոսի և Պանտիդիայի դուստրը[4]), Սպարտայի արքա Տինդարիոսի կինը[5]։ Հիշատակվում է «Իլիականում» (III 384) և «Ոդիսականում» (XI 298):

Հիանալով Լեդայի գեղեցկությամբ՝ Զևսը Էվրոտ գետի ափին, կարապի կերպարով, հայտնվում է Լեդային և տիրանում նրան[6]։ Նա ունենում է երկու ձու[7], և նրանց միության արդյունքը լինում են Պոլիդևքոսը և Հեղինեն։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն էլ, նա երեք ձու է ունեցել[8], որի արդյունքում ծնվել են Կաստորը, Պոլիդևքոսը և Հեղինեն[9]։ Կամ էլ երկու ձվերից ծնվել են 4 երեխաներ[10]։ Մեկ այլ առասպելի համաձայն էլ, զբոսանքի ժամանակ նա գտել է ձու, որը կրել է Նեմեսիսը[11]։

Դիոնիսիոս Սիրակուզցին գրել է «Լեդա» պիեսը։ Լեդան կախվել է Հեղինեի առևանգությունից հետո[12]։

Ի պատիվ Լեդայի կոչված են (38) Լեդա աստերոիդը, որը հայտնաբերվել է 1856 թվականին Վեներայի բլուրներից մեկը։

Ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեդայի անվանումը որոշ առասպելաբաններ կապում են Լետոյի անվան հետ, և անվանումը բացատրում են նրանով, որ Լեդան սկզբնական շրջանում եղել է գիշերվա մարմնավորումը, լուսատուների մայրը։ Մեկ այլ վկայությամբ, Լեդա անվանումը ոչ այլ ինչ է, քան լիկիական գրվածքներում հանդիպող «Lada» անվանումն է, որը նշանակում է կին (ամուսին իմաստով), կին։ Բառը ունի կարիա-լելեգական ծագում։

Կա վարկած, համաձայն որի, քանի որ աշխարհի շատ ազգերի դամբարաններում, այդ թվում նաև Կրետեի մինոսյան դամբարաններում, կան ջայլամի ներկված ձևեր, այն հիմք է հանդիսացել լեգենդի ծագման համար[13]։

Արվեստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իտալացի նկարիչներ Լեոնարդո դա Վինչիին, Միքելանջելոն և Կորեջիոմ Լեդային պատկերել են Զևսի գրկում կամ առանց նրա։ Լեդայի պատկերը կարապի հետ միասին ունի ինչպես էրոտիկ (Պիեռ Ռոնսար), այնպես էլ փիլիսոփայական նշանակություն (Ուիլյամ Բաթլեր Եյթս

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Любкер Ф. Helena (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 597.
  2. Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.47-48
  3. Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.2. С.249
  4. Схолии к Аполлонию Родосскому. Аргонавтика I 146, Эдмондс
  5. Гесиод. Перечень женщин, фр.23а М.-У.; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 7, 10 далее
  6. Гигин. Мифы 77
  7. Гораций. Наука поэзии 147
  8. Авсоний. Гриф о числе три 10 и комм.
  9. Первый Ватиканский мифограф I 77, 2
  10. Первый Ватиканский мифограф III 1, 64
  11. Сапфо, фр.166 Лобель-Пейдж
  12. Էվրիպիդես։ Հեղինե 136, 200
  13. Немировский А. И. Этруски: От мифа к истории. М., 1982. С.222