Օսյեկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաք
Օսյեկ
խորվ.՝ Osijek
Դրոշ Զինանշան
Flag of Osijek.svg Coat of arms of Osijek.png

Osijek panorama Gornji grad.jpg
ԵրկիրԽորվաթիա Խորվաթիա
Առաջին հիշատակում331
Մակերես169 000 000 քառակուսի մետր
ԲԾՄ94±1 մետր
Բնակչություն84 104 մարդ (2011)[1]
Ժամային գոտիUTC+1
Հեռախոսային կոդ031
Փոստային ինդեքսներ31000
Ավտոմոբիլային կոդOS
Պաշտոնական կայքosijek.hr և osijek031.com
##Օսյեկ (Խորվաթիա)
Red pog.png

Օսյեկ (խորվ.՝ Osijek, գերմ.՝ Esseg, հունգ.՝ Eszék), քաղաք, որը գտնվում է Խորվաթիայի արևելյան մասում: Այն գտնվում է Սլավոնիա քաղաքում, երկրի մայրաքաղաք Զագրեբի արևելյան մասում, Դրավայի գետի աջ ափին, Դանուբից 25 կմ հեռավորության վրա: Օսյեկը Խորվաթիայում չորրորդ ամենամեծ քաղաքն է Զագրեբից, Սպլիտից և Ռիեկայից հետո: Բնակչությունը 90411 մարդ է: Վարչական կենտրոնը Օսյեկ-Բարանյան է: 2011 թվականին բնակչության թիվը կազմել է 411 մարդ[2]:

Ընդհանուր տեղեկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի անունը գալիս է Խորվաթական «oseka» բառից:

Օսյեկը խոշոր արդյունաբերական կենտրոն է: Քաղաքը հյուրընկալում է ճարտարագիտական, թեթև, սննդի, փայտամշակման և քիմիական արդյունաբերության ոլորտներում: Ամենահայտնի ձեռնարկություններից են «Սապոնիա» քիմիական գործարանը, «Դրավա» խաղային գործարանը (հիմնադրվել է՝ 1856 թվականին) և գարեջրի գործարանը, որը արտադրում է «Օսիեչկո» հայտնի գարեջուրը: Օսյեկի գիտական և մշակութային հաստատությունների թվում են Ստրասմայեր համալսարանը (հիմնադրվել է՝ 1975 թվականին), Ազգային թատրոնը, երկրում գործող ակվարիում ունեցող ամենամեծ կենդանաբանական այգին, հնագույն սլավոնական թանգարանը (հիմնադրվել է` 1877 թվականին.), Հնագիտական թանգարանը:

Պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի պատմությունը ավելի քան 2000 տարեկան է: Հին ժամանակներից Իլյարյանների բնակավայրը անցնում էր Դրավայի տարածքով: Հռոմեական կայսր Հադրիանոսը 131-րդ տարում տվեց նոր կարգավորումներ, որը կոչվում էր Մուրսա, այն վերաբերում էր գաղութների կարգավիճակին և որոշ արտոնությունների: Կայսրության անկումից հետո քաղաքը մի քանի անգամ ավերվեց: IX դարում այնտեղ հաստատվեցին սլավոնականները: Այդ ժամամակահատվածում քաղաքը պատկանում էր տեղի իշխաններին, ապա` Հունգարական թագավորությանը: 1196 թվականին քաղաքը առաջին անգամ հիշատակվեց Օսյեկ անունով: Քաղաքի հնագույն մասը (կառուցված Մուրսա ամրոցի ավերակներից) կոչվում է Թրրդա: XVI դարում քաղաքը սկսեց հարձակվել Օսմանյան կայսրության կողմից, 1526 թվականին Բալկաններում թուրքերի կողմից հարձակման ժամանակ Օսյեկը գրավվեց և ամբողջությամբ քանդվեց: Թուրքական իշխանության 150 տարիների ընթացքում քաղաքը վերակառուցվել է արևելյան ոճով: 1687 թվականին պատերազմի ընթացքում ավստրիական բանակի կողմից այն կրկին քանդվեց: Հետագա տարիներին քաղաքը կրկին վերակառուցվում է, գրեթե զրոյից: 1721 թվականին, ինչպես և շատ այլ քաղաքներում, Օսյեկում նույնպես կառուցվեց հզոր ամրոց, որը դարձավ քաղաքի սիրտը: Քաղաքը դառնում է Ավստրիայի կայսրության մի մասը և սկսում է զարգանալ դառնալով խոշոր քաղաքական և առևտրային կենտրոն: 1809 թվականի Օսյեկը ստացել է ազատ թագավորական քաղաքի կոչում: Բնակչությունը արագորեն աճում էր, 19-րդ դարի առաջին կեսին Օսյեկը Խորվաթիայում ամենամեծ քաղաքն էր: 1910 թվականի մարդահամարի տվյալներով, քաղաքում բնակվում էր 31.388 մարդ, որոնցից 40% -ը խորվաթացիներ են, 36%-ը ավստրիացիներ և գերմանացիներ, 12%-ը հունգարացիներ: Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Սլավոնիայի Օսյեկը ամբողջությամբ դարձավ սերբերի, հովանավորների և սլովենիայի թագավորության (ավելի ուշ `Հարավսլավիայի թագավորություն) մասը: 1943 թվականին Օսյեկում տպագրվեց «Glas Slavonije» թերթը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Օսյեկը ՀՍՖՀ- ի մաս էր կազմում: 1991 թվականին Հարավսլավիայի բաժանման ժամանակ քաղաքը դարձավ անկախ Խորվաթիայի մաս: Հետևյալ պատերազմում, Օսյեկը լուրջ վնասվածքներ ստացավ հրետակոծության հետևանքով: Օսյեկից սերբական բնակչության զանգվածային արտահոսք է տեղի ունեցել, որը մինչև պատերազմը քաղաքի բնակչության 20,05% էր: Մի քանի տասնյակ սերբեր սպանվել են քաղաքապետ Բրանիմիմ Գլասաշի կողմից, որը հետագայում դատապարտվել է պատերազմական հանցագործությունների համար: Վուկովարի ճակատամարտի ավարտից հետո սերբերի զորքերի կողմից քաղաքի բռնազավթումը դարձավ սպառնալիք, սակայն խաղաղության բանակցությունները սկսեցին վերացնել այդ վտանգը: Միևնույն ժամանակ, Օսյեկի մոտ, Խորվաթական զինվորների կողմից ստրկության սպառնալիք է եղել: Հրդեհների դադարեցումից հետո վնասված և ավերված շենքերի մեծ մասը վերականգնվել է:

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը միացված է ավտոմոբիլային ճանապարհներով Խորվաթիայի Սլավոնական Բրոդ, Վուկովար, Վիրովիտիկա քաղաքներին, ինչպես նաև Հունգարիայի, Սերբիայի, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի հետ: Քաղաքը ունի նաև մեծ գետի նավահանգիստ Դրավայում և երկաթուղային կայարանում: Օսյեկից 20 կմ հեռավորության վրա է գտնվում քաղաքային օդանավակայանը: 1926 թվականից գործում է Օսյեկի տրամվայը:

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • XVIII դարում կառուցված ամրոցը, որի ներսում է գտնվում Սուրբ Միխայիլ եկեղեցին
  • Սուրբ աթոռ Պետրոս և Պողոս կաթոլիկ տաճար
  • Քաղաքում կան բարոկկո ոճով ավստրիական շրջանի բազմաթիվ շենքեր

Հայտնի բնակիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ֆերդեր Սիիշիչը (1869-1940 թվականներ) խորվաթացի պատմաբան:
  • Մարկո Բաբիչ (ծնված 1981 թվականի հունվարի 28-ին) `Խորվաթիայի ֆուտբոլիստ:
  • Բլագիե Բերսան (1873-1934 թվականներ) Յուգոսլավական կոմպոզիտոր:
  • Յուրիկա Վրանեչ (ծնված 1980 թվականի հունվարի 31-ին), Խորվաթիայի ֆուտբոլիստ:
  • Մայա Բոսկովիչ-Սթուլի (ծնվել է՝1922 թվականի նոյեմբերի 9-ին, մահացել է՝ 2012 թվականի օգոստոսի 14-ին) ֆոլկլորագիտության բնագավառում Խորվաթիայի գիտնական է, գիտության դոկտոր:
  • Մարիո Գալինովիչը (ծնված 1976 թվականին նոյեմբերի 15-ին) հանդիսանում է խորվաթացի ֆուտբոլիստ:
  • Էլենա Դոկիչ (ծնված 1983 թվականին ապրիլի 12-ին,), սերբական, հետագայում ավստրալիական թենիսիստ:
  • Պետր Կրպան (ծնված 1974 թվականի հուլիսի 1-ին) `Խորվաթիայի ֆուտբոլիստ:
  • Զովոնիմիռ Կուլունդժիր (ծնվել է՝1911 հունվարի 16-ին մահացել է 1994 թվականին դեկտեմբերի 27-ին), Խորվաթիայի պատմաբան, հրապարակախոս, մատենագետ և գրող պատմաբան:
  • Տոմիսլավ Ռուկավինան (ծնված 1974 թվականին հոկտեմբերի 14-ին) `Խորվաթիայի ֆուտբոլիստ:
  • Խրվոե Ստեվիչ (ծնվեց 1980 թվականի հունվարի 8-ին), Խորվաթիայի շախմատիստ և գրոսմայստեր:
  • Իգոր Ցվիտանովիչը (ծնված 1970 թվականի նոյեմբերի 1-ին) Յուգոսլավյան, հետագայում Խորվաթացի ֆուտբոլիստ:
  • Միրոսլավ Շարկո (ծնված 1962 թվականի հուլիսի 29-ին) հայտնի խորվաթացի երգիչ, երաժիշտ և քաղաքական գործիչ:
  • Դավթ Շուկերը (ծնված 1968 թվականի հունվարի 1-ին) հանդիսանում է Հարավսլավիայի, հետագայում Խորվաթիայի ֆուտբոլիստ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]