Սանտա Մարիա Մաջորե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սանտա Մարիա Մաջորե
Basilica di S.Maria Maggiore
Santa maria maggiore 051218-01.JPG
Հիմնական տվյալներ
Տեսակմեծ բազիլիկա, պապական բազիլիկա և եկեղեցի
ԵրկիրԻտալիա Իտալիա
ՏեղագրությունՎատիկան
Դավանանքկաթոլիկություն
ԹեմՀռոմի թեմ
Մասն էՀին Հռոմ, Properties of the Holy See և Seven Pilgrim Churches of Rome
Ժառանգության կարգավիճակՀամաշխարհային ժառանգություն
ՆվիրվածՄարիամ Աստվածածին
ԱնվանվածOur Lady of the Snow
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական տիպբազիլիկ
Ճարտարապետական ոճpaleochristian architecture
Կառուցման սկիզբ440 թ.
Կառուցման ավարտ1750 թ.
Հիմնադրված5-րդ դար
Շինանյութաղյուս, բետոն
Կոորդինատներ: 41°53′51.000000100003″ հս․ լ. 12°29′55.0000000996″ ավ. ե. / 41.89750000002777597° հս․. լ. 12.498611111138779° ավ. ե. / 41.89750000002777597; 12.498611111138779
vatican.va/various/basiliche/sm_maggiore/index_fr.html

Սանտա Մարիա Մաջորե (իտալ.՝ Basilica di S.Maria Maggiore), եկեղեցի, պապական բազիլիկ, Հռոմի չորս հայրապետական բազիլիկներից և յոթ ուխտավոր եկեղեցիներից մեկն է:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սանտա Մարիա Մաջորե բազիլիկի ճակատամասը

Եկեղեցու հիմնադրման հետ կապված հետաքրքիր լեգենդ է եղել: 352 թվականի մի ամառային գիշեր Լիբերիո պապի և հարուստ հռոմեացի Ջովաննի Պատրիցիայի երազում հայտվում է Տիրամայրը և հրամայում կառուցել եկեղեցի այնտեղ, որտեղ մյուս օրը ձյուն էր գալու: Հաջորդ առավոտյան, 352 թվականի օգոստոսի հինգին Էսկվիլին բլրի վրա, որտեղ այժմ բազիլիկն է, ծածկված էր ձյունով: Այդուհետ և սկսվել է եկեղեցու շինարարությունը: Սիքստոս III Պապի (432-440) կողմից, 440-ական թվականներին կառուցված բազիլիկը փոխարինեց եկեղեցուն և նվիրվեց Տիրամորը: Շատ պապեր, ձգտելով ավելի գեղեցիկ դարձնել այս պատվելի եկեղեցին, վերակառուցում և զարդարում էին այն: Զանգակատունը Հռոմում ամենաբարձրն է (75 մ) և թվագրվում է 1377 թվականին: Ներկայիս սյունասրահով և պատշգամբով ֆասադը կառուցել է Ֆերդինանդո Ֆուգան 1740-ական թվականներին: Պատշգամբում, պատի վրա, որը հանդիսանում էր հին եկեղեցու ֆասադը, պահպանվել է 14-րդ դարի սկզբի խճանկարային դեկոր:

Ինտերիեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

S.m. maggiore, tomba del card. consalvo rodriguez (m. 1299) di giovanni di cosma, con mosaico di ambito del cavallini 2.JPG
Lazio Roma SMariaMaggiore2 tango7174.jpg

Եկեղեցու ինտերիերը, չնայած վերջին ձևափոխություններին, պատկերացում է տալիս վաղ քրիստոնեական հսկայական բազիլիկի մասին, որը տարբերվում է համամասնությունների կատարելությամբ, ներդաշնակությամբ և հանդիսավորությամբ: Բացառիկ հետաքրքրություն են ներկայացնում եկեղեցին զարդարող խճանկարները: Կենտրոնական նավում կան 5-րդ դարի Հին Կտակարանի սյուժետներով խճանկարներ, որոնք թարմությամբ, գույների պայծառությամբ և գեղեցկությամբ ապշեցնում են: Հաղթակամարի խճանկարային սյուժետներում Ավետումն է, Հիսուսի ծնունդը և նրա երկրպագումը: Դրանք ստեղծվել են 5-րդ դարում, բայց հավանական է, ավելի ուշ, քան կենտրոնական նավի կամարները: Նրանցում զգացվում է Բյուզանդիայի ներգործությունը: Աբսիդի խճանկարում, որտեղ պատկերված է Մարիամի թագադրումը, համատեղում են մասեր, որոնք վերաբերում են 5-րդ դարին: Աբսիդը վերակառուցեցին նրանցով, որոնք ստեղծվել են 13-րդ դարում Նիկողայոս IV Պապի (1288—1292) հրամանով, Յակոպո Տորրիտիի կողմից: Ուշադրության է արժանի նաև կեսոնապատ առաստաղը, որը համարվում է Ջուլիանո դա Սանգալլոյի աշխատանքը: Ըստ ավանդույթի՝ առաստաղը ոսկեզօծելու համար օգտագործվել է Նոր երկրից (Պերուից) բերված առաջին պարտիայի ոսկին, որը Ալեքսանդր VI Պապը (1492—1503) նվեր էր ստացել իսպանական թագավորական ընտանիքից՝ Ֆերդինանտից և Իզաբելլայից: Հատակը Կոսմատիների աշխատանքն է, որը 18-րդ դարի վերականգնումից հետո զգալիորեն փոխվել է: Աջ նավի ծայրում գտնվում է կարդինալ Կոնսալվո Ռոդրիգեսի դամբարանը (13-րդ դար վերջ):

Կապելլաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիքստինյան կապելլա
Սֆորցա Կապելլան

Մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում երեք կապելլաներ: Աջ կողմում գտնվող Սիքստինյան կապելլան կառուցել է Դոմենիկո Ֆոնտանան Սիքստոս V Պապի պատվերով: Կապելլան ամբողջանում է գմբեթով, որն էլ առանձնանում է հարուստ դեկորով: Այստեղ ամփոփված են Սիքստոս V (1585—1590) և Պիոս V (1566—1572) պապերը: Նրանց դամբարանները զարդարված են խորաքանդակներով: Սիքստուս V արձանը կերտել է Ջիովանի Պարակկան: Այս կապելլայից անցնելով ձախ նավ՝ կարելի է մտնել Պաոլինյան կապելլա: Այն նաև անվանում են Բորգեզե, քանի որ կառուցվել է Պողոս V պատվերով, որը սերում էր Բորգեզե տոհմից: Այս կապելլայի նախագիծը համապատասխանում է Սիքստինյան կապելլային, բայց նրա հարդարանքն տարբերվում է առավել ճոխությամբ: Կապելլայում ամփոփված են Կղեմենտ VIII (1592—1605) և Պողոս V (1605—1621) պապերը: Այստեղ է նաև գտնվում Կույս Մարիամի ամենապատվելի պատկերը՝ Salus Populi Romani: Միևնույն կողմում, ելքի մոտ գտնվում է Սֆորցայի կապելլան, որը կառուցել է Ջակոմո դելա Պորտան, հավանաբար Միքելանջելոյի նախագծով:

Պաոլինյան կապելլա

Երգեհոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սանտա Մարիա Մաջորեի աբսիդը

Բազիլիկի երգեհոնը տեղադրված է տրանսեպտի երկու ճակատին: Պատկանում է Մասկոնի (Mascioni) ընտանիքին: Ստեղծվել է 1955 թվականին Պիոս XII Պապի (1939—1958) պատվերով, որպեսզի փոխարիներ նախկին երգեհոնին: Վերջինս կառուցվել էր 1716 թվականին Չեզարե Կատարինոցցիի (Cesare Catarinozzi) կողմից և վերակառուցվել էր 19-րդ դարոմ: Այն չէր վնասվել, այլ տարվել էր Ալիֆորնի եկեղեցի, որտեղ մինչև օրս գործում է:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]