Կոսմայի և Դամիանոյի բազիլիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոսմայի և Դամիանոյի բազիլիկ
Basilica dei Santi Cosma e Damiano
Basilique Santi Cosma e Damiano.JPG
Հիմնական տվյալներ
Տեսակ եկեղեցի
Երկիր Իտալիա Իտալիա
Տեղագրություն Հռոմ
Թեմ Հռոմի թեմ
Անվանված Կոսմա և Դամիան
Ճարտարապետական նկարագրություն
Հիմնադրված 6-րդ դար
Շինանյութ աղյուս, բետոն
Կոսմայի և Դամիանոյի բազիլիկը գտնվում է Իտալիաում
Կոսմայի և Դամիանոյի բազիլիկ
Կոորդինատներ: 41°53′31.190000099209″ հս․ լ. 12°29′14.630000099202″ ավ. ե. / 41.89199722224977762° հս․. լ. 12.48739722224977911° ավ. ե. / 41.89199722224977762; 12.48739722224977911
cosmadamiano.com

Կոսմայի և Դամիանոյի բազիլիկ (իտալ.՝ Basilica dei Santi Cosma e Damiano), եկեղեցի Հռոմի ֆորումում: Մուտքի շրջանաձև շինությունը կառուցվել է 4-րդ դարում, որպես հռոմեական տաճար, որը պետք է նվիրվեր Վալերիոս Ռոմուլոսին՝ Մաքսենցիոսի պաշտելի որդուն: Հիմնական շինությունը հավանաբար Կայսերական ֆորումի գրադարանն էր: Այն եկեղեցի դարձել է 527 թվականին: Այսօր այն հին տիտղոսակիր եկեղեցիներից մեկն է: Տեղակայված է Վեսպասիանոսի Ֆորումում՝ Խաղաղության տաճարում: Բազիլիկը նվիրված է երկու հույն եղբայրներին՝ Սուրբ Կոսմային և Դամիանոյին:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոմուլոսի տաճարը Պալատին բլրից
«Հիսուսի Երկրորդ գալուստը» խճանկարը

Տաճարը Մաքսենցիոս կայսրը նվիրել է իր որդուն՝ Վալերիոս Ռոմուլոսին, որը մահացել է 309 թվականին: Հավանաբար տաճարը եղել է Մաքսենցիոսի վերակառուցման ծրագրի մի մասը, որն իրականացվում էր այդ տարածքում 306 թվականի աղետալի հրդեհից հետո: Նախագիծը մասնակիորեն իրակացվեց կայսեր կենդանության օրոք: Ենթադրվում է, որ բազիլիկը կառուցվել է Յուպիտերի տաճարի տեղում, որը հետագայում վերակառուցվել է Մաքսենցիոս կայսեր կողմից: Տաճարը քրիստոնեական է դարձել 527 թվականին: Օստգոթերի արքա Թեոդորիք Մեծը և իր դուստր Ամալասունտան Փելիքս IV Պապին նվիրեցին Խաղաղության տաճարի գրադարանը և Ռոմուլոսի տաճարի մի մասը: Պապը միավորեց երկու շինությունները, որպեսզի ստեղծի բազիլիկ՝ նվիրված հռոմեացի եղբայրներ Կոսմային և Դամիանոյին: Աբսիդը ձևավորվեց բյուզանդական խճանկարով, որում ներկայացվում է Հիսուսի Երկրորդ գալուստը: Սուրբ Մարկոսի և Մարկելիանոսի մասունքները հավանաբար այս եկեղեցի են տեղափոխվել 9-րդ դարում: 1583 թվականին Գրիգորի XIII Պապի օրոք դրանք վերստին հայտնաբերվեցին: 1632 թվականին Ուրբանոս VIII պատվիրեց վերակառուցել բազիլիկը: Աշխատանքները նախագծեց Օրացիո Տորիանիին, իսկ գլխավորեց Լուիջի Արիգուչչին: Բազիլիկի հատակը բարձրացվեց 7 մետր, ինչպես նաև ավելացվեց կամարակապ սրահը: Առաջին եկեղեցու ցածրադիր մասում տեսանելի է բազիլիկի հին հատակը: 1947 թվականին Կայսերական ֆորումի վերակառուցման ժամանակ եկեղեցուն տրվեց նոր կառուցվածք: Նախկին մուտքը, որն անցնում էր Ռոմուլոսի տաճարի միջով, փակվեց: Նոր մուտք բացվեց հակառակ՝ Վիա դեի Ֆորի Իմպերիալի փողոցի կողմից: Բազիլիկը Պանթեոնի և Ռոմուլոսի տաճարի հետ միասին ամենալավ պահպանված հեթանոսական տաճարն է Հռոմում:

Կառույցը և արվեստը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Roma. Santi Cosma e Damiano. 05.jpg

Համալիրի նոր մուտքի կողքին Խաղաղության տաճարի մարմարապատ սենյակներն են և այն պատը, որի վրա ամրացված էր Հին Հռոմի քարտեզը՝ կերտված մարմարԵ սալաքարի վրա (3-րդ դար)։ Եկեղեցու մուտքը բացվում է նավի կողմից: Բազիլիկի նախագիծը հետևում էր Հակառեֆորմացիայի չափանիշներին՝ մեկ նավ, կողմերում՝ երեք աղոթատեղի և ընդարձակ աբսիդ: Խճանկարները 6-րդ և 7-րդ դարի արվեստի գլուխգործոցներ են: Կենտրոնում Հիսուսն է Պողոս և Պետրոս առաքյալների հետ: Պետրոսը ներկայացնում է Սուրբ Կոսմային և Սուրբ Թեոդորոսին, իսկ Պողոսը՝ Սուրբ Դամիանոյին և Փելիքս IV Պապին: Վերջինիս ձեռքերում եկեղեցու նմուշն է:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքեր և հոդվածներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Pietro Chioccioni, La Basilica E Il Convento Dei Santi Cosma E Damiano in Roma (Roma: Curia Generalizia dell'Ordine, 1963).
  • Roberta Budriesi, La Basilica dei Ss. Cosma e Damiano a Roma (Bologna: Patron 1968).
  • Vitaliano Tiberia, Il Restauro Del Mosaico Della Basilica Dei Santi Cosma E Damiano a Roma (Todi, Perugia: Ediart, 1991) [Arte e restauro, 7].
  • Roma, Touring Club Italiano, 2004, pp. 276–277.
  • Tucci, Pier Luigi, "Nuove acquisizioni sulla basilica dei Santi Cosma e Damiano", Studi Romani 49 (2001) 275–293
  • Tucci, Pier Luigi, "The Revival of Antiquity in Medieval Rome: the Restoration of the Basilica of SS. Cosma e Damiano in the Twelfth Century", Memoirs of the American Academy in Rome 49 (2004) 99–126.
  • Jacalyn Duffin, Medical Saints: Cosmas and Damian in a Postmodern World (NY-Oxford: Oxford University Press 2013).

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]