Սանտա Մարիա Անտիկվա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սանտա Մարիա Անտիկվա
Santa Maria Antiqua al Foro Romano
Santa Maria Antiqua.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակկորսված եկեղեցի
ԵրկիրԻտալիա Իտալիա
ՏեղագրությունՀռոմ
ԹեմՀռոմի թեմ
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական տիպբազիլիկ
Ճարտարապետական ոճԲյուզանդական ճարտարապետություն
Հիմնադրված5-րդ դար
Շինանյութաղյուս, բետոն
Կոորդինատներ: 41°53′27.600000099994″ հս․ լ. 12°29′8.1000000988015″ ավ. ե. / 41.89100000002777335° հս․. լ. 12.485583333360779079° ավ. ե. / 41.89100000002777335; 12.485583333360779079

Սանտա Մարիա Անտիկվա (իտալ.՝ Santa Maria Antiqua al Foro Romano), կաթոլիկ եկեղեցի Հռոմում, Իտալիայում։ Կառուցվել է 5-րդ դարում Պալատին բլրի ստորոտում՝ Հռոմի ֆորումում։ Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցին ամենահին քրիստոնեական կառույցն է Հռոմի ֆորումում։ Եկեղեցում է գտնվում Սանտա Մարիա Ռեգինայի՝ Կույս Մարիամի՝ որպես թագուհի, ամենավաղ հռոմեական պատկերումը[1][2][3]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցին կառուցվել է 5-րդ դարի կեսին Պալատին բլրի հյուսիսարևմտյան ստորոտի վրա։ Հռոմի ֆորումի ամենահին և ամենակարևոր քրիստոնեական շինությունն է։ Եկեղեցին պարունակում է որմնանկարների հազվագյուտ հավաքածու ( 6-8-րդ դար )։ Այս պատկերների հայտնագործումը տվել է բազմաթիվ տեսություններ վաղ միջնադարյան արվեստի մասին, ինչպես նաև տարբերակիչ համոզմունքներ հնագիտության բնագավառում։ 9-րդ դարում երկրաշարժի պատճառով եկեղեցին ծածկվել է փլատակներով, և 1000 տարի շարունակ մնացել է այդպես։ 20-րդ դարի սկզբում եկեղեցին վերահայտնաբերվել է։ Հետևաբար, Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցին հանդիսանում է կարևոր տար մշակույթի և Հռոմի Ֆորումի քաղաքաշինության հասկացության համար՝ սկսած հին ժամանակներից մինչև քրիստոնեական ժամանակաշրջանի սկիզբը։ 1980 թվականից մինչև 2012 թվականը կառույցը փակ է եղել հասարակության համար։ Հուշարձանների համաշխարհային հիմնադրամի և «Soprintendenza per il Patrimonio Storico»-ի համատեղ ջանքերի շնորհիվ եկեղեցին ներկայումս բաց է այցելությունների համար։

Քանի որ եկեղեցին դարեր շարունակ ծածկված է եղել, նրանում լավ պահպանվել են գեղեցիկ գունագեղ ֆրեսկոները, որոնցում պատկերված է Կույս Մարիամը և փոքրիկ Հիսուսը, պապեր, սրբեր և նահատակներ։ Այդ ֆրեսկոները իրենցից ներկայացնում են հռոմեական և բյուզանդական նախա-պատկերաքանդակային արվեստի ամենամեծ և ամենակարևոր հավաքածուներից մեկը աշխարհում։ Այս ֆրեսկոները թվագրվում են պատկերաքանդակների այն ժամանակաշրջանին, երբ արևելքի եկեղեցիներում պատկերները ոչնչացնում էին[4]:

Հովհաննես VII Պապը 8-րդ դարում եկեղեցին դարձրել է Հռոմի եպիսկոպոսական նստավայր։

Եկեղեցին մասամբ ավերվել է 847 թվականին, երբ երկրաշարժի պատճառով կայսերական պալատները փլուզվեցին և ծածկեցին եկեղեցին։ Այդ պատճառով նոր եկեղեցի կառուցվեց մոտակայքում Լևոն IV Պապի կողմից, որն անվանվեց Սանտա Մարիա Նովա (այժմ՝ «Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա»)։ Հետագա վնասներ եկեղեցին կրել է 1084 թվականի նորմանդական պաշարման ժամանակ։

Սանտա Մարիա Լիբերատրիս եկեղեցին կառուցվել է 1617 թվականին նրա ավերակների վրա, սակայն 1900 թվականին քանդվել է, որպեսզի հին եկեղեցու մնացորդները հավաքվի և կյանքի կոչվի[5]:

Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցին 1980-2016 թվականներին փակված է եղել վերականգնման համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Erik Thunø, 2003 Image and relic: mediating the sacred in early medieval Rome ISBN 88-8265-217-3 page 34
  2. Bissera V. Pentcheva, 2006 Icons and power: the Mother of God in Byzantium ISBN 0-271-02551-4 page 21
  3. Anne J. Duggan, 2008 Queens and queenship in medieval Europe ISBN 0-85115-881-1 page 175
  4. /10/03/welcome-back-santa-maria-antiqua/ "Welcome back, Santa Maria Antiqua". American Institute for Roman Culture. line feed character in |url= at position 35 (help)
  5. Wikisource-logo.svg Horace, K. (1913). "Pope John VII". In Herbermann, Charles. Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Matilda Webb. The Churches and Catacombs of Early Christian Rome. Sussex Academic Press, 2001. Pp. 112—123.
  • Lucey Stephen J. (2007)։ «Art and Socia-Cultural Identity in Early Medieval Rome - The Patrons of Santa Maria Antiqua»։ in O'carragain Eamonn, Neuman de Vegvar Carol L.։ Roma Felix: formation and reflections of medieval Rome։ Aldershot: Ashgate Publishing Ltd։ էջեր 139–158։ ISBN 0-7546-6096-6