Իջևան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Իջևան
Ijevan landscape.jpg
Իջևան
40°52′32″ հս. լ. 45°08′57″ ավ. ե. / 40.875556° հս. լ. 45.149167° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Տավուշ
Ղեկավար Վարդան Ղալումյան
Այլ անվանումներ Քարվանսարա
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 20 300 մարդ (2004)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Տեղաբնականուն իջևանցի
Հեռախոսային կոդ +374 (263)
Փոստային ինդեքսներ 4001, 4002
Ավտոմոբիլային կոդ 57
##Իջևան (Հայաստան)
Red pog.png

Իջևան (նախկինում՝ Քարվանսարա), քաղաք Հայաստանի Տավուշի մարզի մարզում, Աղստև գետի ափին, Երևանից 124 կմ հեռավորության վրա։ Հանդիսանում է մարզի վարչական կենտրոնը։

Քաղաք է 1961 թ.-ից։

Անվանում[խմբագրել]

Այժմյան քաղաքի տեղում հնում գտնվել են իջևանատներ, որոնք սպասարկել են Ասորիքից ու Դվինից դեպի Պարտավ և Հյուսիսային Կովկաս գնացող առևտրական տարանցիկ ճանապարհը։ Պարսկական տիրապետության շրջանում այդ վայրը կոչվել է Իստիբուլաղ (պարսկերեն բառացի՝ «տաք աղբյուր», ուր 1780֊ական թվականներին հիմնադրվել է Քարվանսարա գյուղը։

Հայաստանում խորհրդային իշխանություն հաստատումից հետո վերանվանվել է Իջևան։ Քաղաքի կարգավիճակ ունի 1961 թվականից[1]։

Աշխարհագրություն[խմբագրել]

Իջևանը գտնվում է Աղստև գետի երկու ափերին, Իջևանյան լեռնաշղթայի ստորոտին։ Քաղաքը գտնվում է Երևանից 142 կմ հեռավորության վրա։ Իջևանը շրջապատված է լեռներով՝ պատված սաղարթախիտ անտառներով, որոնց տեղ-տեղ փոխարինում են հրաշագեղ ալպիական մարգագետինները։

Կլիմա[խմբագրել]

Իջևանում, ինչպես նաև հարակից բնակավայրերում, կլիման բավականին մեղմ է. ամռանը ոչ շատ շոգ է, իսկ ձմռանը՝ ոչ սաստիկ ցուրտ։ Օդի միջին ջերմաստիճանը օգոստոսին կազմում է մոտ 23 °C, հունվարին մոտ 0 °C տարեկան տեղումների քանակությունը 563 մմ։

Բնակչություն[խմբագրել]

Իջևանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[2]

Տարի 1831 1873 1897 1926 1939 1959 1976 1989 1991 2001 2004
Բնակիչ 440 1016 1790 2261 4426 7639 15006 18681 19100 20223 20300

Տնտեսություն[խմբագրել]

Իջևանը հայտնի է իր գորգագործությամբ։ Այստեղ է գտնվում Անդրկովկասի ամենամեծ գորգագործական կոմբինատը, որը մեծ համբավ ուներ ողջ խորհրդային միությունում։ Իջևանյան գորգագործության նմուշները այսօր ևս պահպանվում են Հայաստանի պատմության թանգարանում։

Իջևանը հայտնի է նաև իր գինիներով։ Քաղաքի մուտքի մոտ է գտնվում Իջևանի գինու գործարանը։

Տուրիզմ[խմբագրել]

Իջևանի մոտակայքում գտնվող Կիրանց վանքը

Իջևանի տեսարժան վայրերից են կենտրոնական զբոսայգին, բուսաբանական այգին (Դենդրո պարկը), պատմաերկրագիտական թանգարանը և այլն։ Ավանդաբար յուրաքանչյուր տարի Իջևանում տեղի է ունեցել ճարտարապետների միջազգային սիմպոզիում, որի արդյունքում ստեղծված գործերը տեղադրված են կենտրոնական զբոսայգում։

Իջևանի տարածաշրջանը հայտնի է նաև իր պատմաճարտարապետական կոթողներով, որոնցից ամենահայտնին Մակարավանքն է։ Այն կառուցվել է X-XIII-րդ դարերում՝ գտնվում է Աչաջուր գյուղի մոտ՝ Իջևանից 10 կմ հեռավորության վրա։ Տարածքի լեռներում բազմաթիվ են քարանձավները (Լաստիվեր՝ գ. Ենոքավան 3 կմ)։

Իջևանը հրաշալի վայր է ակտիվ հանգստի սիրահարների համար։ Այստեղ կարելի է կազմակերպել ձիարշավներ, հետիոտնային, հեծանվային արշավներ, վրանային երեկոներ։

Պատմություն[խմբագրել]

2000 տարի առաջ Իջևանը հիմնադրել է Արտավազդես առաջինը։ Պետրոս առաջինի կառավարման տարիներին 6000 հայ ընտանիք Արցախից տեղափոխվել է Աղստևի ափին գտնվող Քարվանսարա գյուղը։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել]

Հին Քարվանսարան գտնվում էր այժմյան Իջևան քաղաքից 10 կմ հարավ, Աղստևի ձախ ափին։ Քաղաքի արևմտյան մասում է գտնվում XIII դարի Սբ. Հովհաննես եկեղեցին։

Տես նաև[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս»։ 
  2. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 84»։ http://www.cadastre.am/storage/files/pages/pg_907871769_HH_bnak._bar..pdf։ Վերցված է 2014 Մայիսի 14։