Գոշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գյուղ
Գոշ
Gosh village.jpg
Գյուղի վերևի մասը Գոշավանքի կողմից
40°43′21″ հս. լ. 45°00′12″ ավ. ե. / 40.7225° հս. լ. 45.003333° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Տավուշ
Գյուղապետ Գևորգ Ամիրխանյան
Հիմնադրված է 1840-1850
Այլ անվանումներ Գոշավանք
Մակերես 15.4 կմ²
Բարձր. ծովի մակ-ից 1080 մ
Կլիմայի տեսակ մերձարևադարձային
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 1218 մարդ (2012)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն գոշեցի
Ժամային գոտի UTC+4
Փոստային ինդեքս 3907
##Գոշ (Հայաստան)
Red pog.png
##Գոշ (Տավուշի մարզ)
Red pog.png

Գոշը գյուղ է Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում, մարզկենտրոնից 30 կմ հարավ-արևմուտք, Գոշ գետի հովտում։[1] Գտնվում է Երևանից՝ 118 կմ հեռավորության վրա։

Կլիմա[խմբագրել]

Գոշն ունի բարեխառն կլիմա։ Ամռանը միջին ջերմաստիճանը + 19°C է, ձմռանը` -2°C։

Պատմություն[խմբագրել]

Գոշը հիմնվել է 1840-1845 թթ.-ին։ Առաջին բնակիչներն եղել են նախկին Նոյեմբերյանի շրջանի Դոստլու և Կոթի գյուղերից վերաբնակեցվածները։

Որպես հին բնակատեղի հիշվում է դեռևս 10-11 դարերից։ 1178 թ.-ին կառուցվել է Գոշավանքի վանական համալիրը։ Այն կառուցվել է Մխիթար Գոշի կողմից՝ Իվանե Զաքարյան իշխանի աջակցությամբ։ Գոշավանքը եղել է Միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր և մշակութային խոշոր կենտրոններից մեկը, որտեղ ստեղծվել և պահպանվել են բազմաթիվ արժեքավոր ձեռագրեր։

Այստեղ են ուսում առել և գործել Վանական վարդապետը և Կիրակոս Գանձակեցին։ Գոշավանքը եղել և մնում է որպես համաշխարհային պատմամշակութային գլուխգործոցներից մեկը։ Պատահական չէ, որ տարիներ առաջ այստեղ անցկացված միջազգային սիմպոզիումին ներկա են գտնվել աշխարհի բազմաթիվ երկրներից ժամանած 250 գիտնականներ և ճարտարապետներ։

Բնակչություն[խմբագրել]

Նախնիների մի մասը այստեղ են տեղափոխվել մարզի Բարեկամավան և Կոթի գյուղերից։

Գոշի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[2]

Տարի 1873 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2004
Բնակիչ 157 325 560 836 832 803 825 938 1127 1151

Տնտեսություն[խմբագրել]

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, պտղաբուծությամբ և ծխախոտագործությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել]

Գոշում և նրա շրջակայքում կան պատմաճարտարապետական արժեքավոր հուշարձաններ, որոնց կենտրոնը Գոշավանքի համալիրն է Սբ. Աստվածածին (1191-1196 թթ.), Սբ. Գրիգոր (1231 թ.) և Սբ. Գևորգ (1254 թ.) եկեղեցիներով։

Գոշում է գտնվում նաև Սբ. Հռիփսիմե գմբեթակիր փոքրածավալ եկեղեցին, որտեղ հանգչում է միջնադարի հայ մեծ մտածող, առակագիր Մխիթար Գոշի (1130-1213 թթ.) աճյունը, որի գերեզմանին կանգնեցված խաչքարը իր տեսակի մեջ բացառիկ արվեստի մի հրաշալի կոթող է։

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ա. Ա. Ասլանյան, Հ. Ղ. Գրգեարյան (1981)։ Հայկական ՍՍՀ աշխարհագրական անունների համառոտ բառարան։ Երևան: ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, էջ 57։ 
  2. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 62»։ http://www.cadastre.am/storage/files/pages/pg_907871769_HH_bnak._bar..pdf։ Վերցված է 2014 Մայիսի 62։