Մարալիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Մարալիկ
Maralik-Rublevka.jpg
40°34′20″ հս. լ. 43°52′01″ ավ. ե. / 40.572222° հս. լ. 43.866944° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Շիրակի
Քաղաքապետ Արտակ Գևորգյան
Առաջին հիշատակում 5-րդ դար
Այլ անվանումներ Միկոյան
Մակերես 4.06 կմ²
Բարձրություն ծովի մակարդակից 1750 մ
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 6171[1] մարդ (2012)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն մարալիկցի
Ժամային գոտի UTC+4
Հեռախոսային կոդ +374 (242)
Փոստային ինդեքս 2901
##Մարալիկ (Հայաստան)
Red pog.png

Մարալիկ, փոքր քաղաք Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոնից 27 կմ հարավ։ Բակչությունը՝ 7700.0, մակերեսը՝ 4.06 քառ. կմ։

Պարսկական և թուրքական բռնակալական տերությունների դարավոր լծից Արևելյան Հայաստանի վերջնական ազատագրումից (1826-28թթ) հետո Մարալիկում (այն ժամանակ՝ Մոլլա-Գյուկչա), ըստ ծխական հաշվառման, բնակություն հաստատեցին Արևմտյան Հայաստանի Մուշ, Տարոն, Խնուս, Վերին Բասեն, Ալաշկերտ, Էրզրում բնակավայրերից տեղափոխված 59 ընտանիք՝ 371 մարդ։

1927թ. հոկտեմբերի 28-ին ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի որոշմամբ Մոլլա-Գյոկչան վերանվանվեց Կապուտան։ 1929թ. Կապուտանն ընդգրկվում է Լենինականի գավառի կազմում։ 1935թ. հուլիսի 26-ին ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի որոշմամբ Կապուտանը վերանվանվեց Մարալիկ։

1962թ. Մարալիկն ստանում է քաղաքատիպ ավանի կարգավիճակ։ 1991թ. սեպտեմբերի 21-ից Մարալիկը անկախ Հայաստանի Հանրապետության Անիի շրջանային կենտրոնն էր։ 1996թ. ընդգրկվում է Շիրակի մարզի կազմում։

Այստեղով անցնում են Գյումրի-Թալին-Երևան մայրուղին և Մարալիկ-Արթիկ-Գյումրի երկաթգիծը։

Պատմություն[խմբագրել]

Ժողովրդական ավանդությամբ անվան առաջացումը բացատրվում է հետևյալ կերպ։ Ամեն տարի մի սարի մարալ (եղնիկ) հոժար կամքով եկել է այստեղ, մատաղվելու համար գլուխը դրել Սուրբ Ստեփանոս վանքի դռանը։ Գյուղացիները բռնել են մարալին և մատաղ արել։ Մի անգամ էլ որսորդը հրացանով սպանել է մարալին։ Դրանից հետո մարալներն էլ չեն երևացել։ Գյուղի անունն էլ մատաղվող մարալների հիշատակի համար Մարալիկ են դրել։‌[փա՞ստ]

Բնակչություն[խմբագրել]

Նախնիները 1828-1829 թթ.-ին գաղթել են Կարսից, Խնուսից, Ալաշկերտից և Մուշից։

Մարալիկի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[2]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1980 2001 2004
Բնակիչ 971 1302 1646 1882 2177 4443 5782 5800

Տնտեսություն[խմբագրել]

Քաղաքի վարչատարածքում կա 1800 հա վարելահող, որից 240 հա ոռոգելի։

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ, զարգանում է նաև արդյունաբերությունը։

Մարալիկի ամենախոշոր արդյունաբերական ձեռնարկությունը բամբակամանվածքային ֆաբրիկան է (ունեցել է մոտ 2000 աշխատող), որն այժմ մասամբ է գործում։ Ամենահինը Լուսատեխնիկական էլէկտրասարքավորումների գործարանն է (1962թ.), որն ունեցել է 600 աշխատող, այժմ չի գործում։ Ներկայումս չեն գործում նաև շինանյութերի և շինիրերի կոմբինատը, երեք շինարարական կազմակերպությունները, պանրագործարանը, ավտոտրանսպորտային ձեռնարկությունը, երկաթուղային կայարանը, կինոթատրոնը, կենցաղային սպասարկման կոմբինատը։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել]

Մարալիկում պահպանվել են 1903 թ.-ի փայտածածկ սբ. Աստվածածին (V-VI դարեր) և կաթոլիկ Սբ. Պողոս-Պետրոս (XVII-XX դարեր) եկեղեցիները, “Կարմիր” (XIX-XX դարեր) և Սբ. Ստեփանոս վանքերը, կիկլոպյան ամրոցը և մեկ մատուռ։

Քաղաքն հայտնի է վարչատարածքում եղած վաղ և ուշ միջնադարյան խաչքարներով։

Հասարակական կառույցներ[խմբագրել]

Գործում են կապի և փոստային ծառայությունները, երկու դպրոցները, ուսումնարանը, մշակույթի տունը, շրջանային գրադարանը, հյուրանոցը, երկու նախադպրոցական հիմնարկ, հանրային սննդի օբյեկտներ և այլն։

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]