Կապան, քաղաք Հայաստանում, Սյունիքի մարզի մարզկենտրոնը: Գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում, 800 մ բարձրության վրա, բնակչությունը 46600 [1]: Կապան անունը քաղաքը ստացել է Կապան գետի անունից, որի վրա գտնվում է:
Պատմա-աշխարհագրական ակնարկ [խմբագրել]
Կապանի մասին առաջին հիշատակությունը վերաբերում է 5-րդ դարի վերջերին։ Ըստ երևույթին, այդ ժամանակ Կապանը սովորական բնակավայր էր։ 10-րդ դարից սկսած մատենագիրների մոտ Կապանն արդեն հիշատակվում է որպես քաղաք։ Կապանը 10-րդ դարի վերջում (հավանաբար 998-1001 թթ. սահմաներում) դարձել է Սյունիքի թագավորության մայրաքաղաքը։
Կապանն ուներ դիրքային մի շարք առավելություններ։ Նրա արևմտյան կողմում գտնվող Բաղաբերդ և Բաղակու քար բերդերը ապահովում էին քաղաքի անվտանգությունն արևմտյան և հյուսիս-արևմտյան կողմերից։ Քաղաքի հյուսիսային կողմով անցնում է Կապան գետը, որն այդ մասում առաջացրել է խոր կիրճ` խիստ զառիվեր և անտառապատ լանջով, իսկ դիմացը մի քանի հարյուր մետրի հասնող ժայռ էր։ Հարավային կողմով ձգվում էին Արևիքի բարձրաբերձ և ժայռոտ լեռները, որոնք անմատչելի էին դարձնում քաղաքը հարավային կողմից։ Այս է եղել պատճառը, որ քաղաքը հարավային և հյուսիսային կողմերից հարկ չի եղել պարսպապատելու։ Համեմատաբար դյուրին էր քաղաք մտնել արևելյան կողմից, այդ պատճառով էլ քաղաքի այս մասը պարսպապատված է եղել։
1103 թվականին Կապանն ավերման է ենթարկվում սելջուկների կողմից։ Այնուհետև Կապանը մի քանի դար շարունակում է իր գոյությունը, բայց արդեն իբրև ոչ քաղաք, այլ սովորական բնակավայր։ Կապանի բնակչությունը ըստ երևույթին միատարր չի եղել։ Նա ուներ հրեաների հատուկ թաղ։[2]
 Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Կապան |
| Ամիս |
հունվ |
փետ |
մարտ |
ապր |
մայ |
հուն |
հուլ |
օգոս |
սեպ |
հոկ |
նոյ |
դեկ |
տարին |
| միջին առավելագույնը (°C) |
7,1 |
8,4 |
11,7 |
17,1 |
21,8 |
25,8 |
29,3 |
29,3 |
24,4 |
19,8 |
13,1 |
9,0 |
18,07 |
| միջին նվազագույնը (°C) |
-13,0 |
-12,0 |
-8,0 |
-1,0 |
4,0 |
8,0 |
11,0 |
11,0 |
7,0 |
1,0 |
−6,0 |
−10,0 |
−0,7 |
| տեղումների քանակը (մմ) |
28 |
32 |
60 |
80 |
96 |
68 |
31 |
30 |
43 |
55 |
40 |
27 |
590 |
| Աղբյուր՝ Օդերևութաբանության միջազգային կազմակերպություն (ՄԱԿ)[3] |
Քույր քաղաքներ [խմբագրել]
Արտաքին հղումներ [խմբագրել]
Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Կապան
Հայաստանի քաղաքներ
