Մարիա Կալլաս
Մարիա Կալլաս (հուն.` Μαρία Κάλλας, 1923թ. դեկտեմբերի 2 – 1977թ. սեպտեմբերի 16), ազգությամբ հույն, ամերիկյան օպերային երգչուհի (սոպրանո)։ Մարիա Կալլասը համարվում է 20-րդ դարի ամենանշանավոր երգչուհիներից մեկը։ Նա փայլուն տիրապետում էր երգեցողության բելկանտո ոճի տեխնիկային, ինչպես նաև օժտված էր մեծ դրամատիկական տաղանդով։ Բազմակողմանի երգչուհիր էր, որի երգացանկը տարածվում էր 18-րդ դարի դասական օպերա-սերիաներից մինչև Ջոակինո Ռոսսինիի, Վինչենցո Բելլինիի, Գաետանո Դոնիցետտիի, Ջուզեպե Վերդիի, Ջակոմո Պուչինիի օպերաները։ Բեմական գործունեության առաջին տարիներին Մարիա Կալլասը նաև երգել է Վագների երաժշտական դրամաներում։ Իր ակնառու երաժշտական և դրամատիկական տաղանդի շնորհիվ երկրպագուների կողմից ստացել է «La Divina» (Աստվածային) տիտղոսը:
Ծնվելով Նյու Յորքում և դաստիարակվելով հրամայական հատկություններ ունեցող մոր կողմից՝ նա իր երաժշտական կրթությունը ստացել է Հունաստանում և մեծ հռչակ է ձեռք բերել՝ հանդես գալով Իտալիայի օպերային բեմերում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Ստիպված լինելով հաղթահարել ինչպես պատերազմական ժամանակի զրկանքները, այնպես էլ իր առողջության, այդ թվում՝ վատ տեսողության հետ կապված խնդիրները, նա իր կյանքի ընթացքում անցել է բազմաթիվ մարտահրավերների և սկանդալների միջով։ Իր երաժշտական կարիերայի միջին շրջանում (50-ական թթ. կեսեր) գեր քաշ ունեցող կնոջից նա վերափոխել է իրեն բարեկազմ և նրբակազմ էակի։ Քաշի այդ կորուստը, հնարավոր է, դեր է խաղացել նրա ձայնի անկման և 1965թ. օպերային կարիերայի վաղաժամ ավարտի մեջ։ Մամուլը հաճախ էր անդրադառնում Կալլասի դյուրագրգիռ բնավորությանը, իտալական երգչուհի Ռենատա Տեբալդիի հետ մրցակցությանը և հույն գործարար Արիստոտել Օնասիսի հետ սիրավեպին։ Անձանական կյանքում նրա անհաջողությունները հաճախ ստվերի տակ էին թողնում Կալլասի արվեստը։ Սակայն նրա արտիստական ձեռքբերումները այնքան նշանակալից են, որ ամերիկացի երգահան Լեոնարդ Բերնսթայնը անվանել է նրան «Օպերայի Աստվածաշունչ»[1], իսկ նրա ազդեցությունն այնքան տևական է, որ 2006-ին Opera News ամսագիրը գրել է. «Իր մահից երեսուն տարի անց նա մնում է արվեստագետ-պրիմադոննայի տիպար, ինչպես նաև դասական երաժշտության առավել լավ վաճառվող երգիչներից մեկը»։[2]
Օպերային դերերը [խմբագրել]
_2.JPG)
- Սանտուցա — «Գեղջկական ասպետություն» Մասկանի (1938, Աթենք)
- Տոսկա — «Տոսկա» Ջակոմո Պուչինի (1941, Աթենք)
- Ջոկոնդա — «Ջոկոնդա» Պոնկիելի (1947, «Արենա դի վերոնա»)
- Տուրանդոտ — «Տուրանդոտ» Ջակոմո Պուչինի (1948, «Կարլո Ֆելիչե» (Ջենովա)
- Աիդա — «Աիդա» Վերդի (1948)
- Նորմա — «Նորմա» Վինչենցո Բելլինի (1948, 1956, «Մետրոպոլիտեն օպերա»; 1952, «Կովենտ-Գարդեն», Լոնդոն; 1954, «Լիրիկ-օպերա», Չիկագո)
- Բրունհիլդա — «Վալկիրիա» Ռիխարդ Վագներ (1949—1950)
- Էլվիրա — «Պուրիտաններ» Վինչենցո Բելլինի (1949—1950, «Մետրոպոլիտեն օպերա»)
- Ելենա — «Սիցիլիական ժամերգություն» Ջուզեպպե Վերդի (1951, «Լա Սկալա», Միլան)
- Կունդրի — «Պարսիֆալ» Ռիխարդ Վագներ («Լա Սկալա»)
- Վիոլետտա — «Տրավիատա» Ջուզեպպե Վերդի («Լա Սկալա»)
- Լեոնորա — «Տրուբադուր» Ջուզեպպե Վերդի
- Յուլիա — «Վեստալուհի» Սպոնտինի (1954, «Լա Սկալա»)
- Ալկեստե — «Ալկեստե» Գլյուկ (1954, «Լա Սկալա»)
- Իփիգենիա — «Իփիգենիան Տավրիսում» Գլյուկ (1957, «Լա Սկալա»)
- Ջիլդա — «Ռիգոլետտո» Ջուզեպպե Վերդի (1955, «Լա Սկալա»)
- Մադամ Բատերֆլայ (Չիո-Չիո-սան) — «Մադամ Բատերֆլայ» Պուչինի («Լա Սկալա»)
- Լեդի Մաքբեթ — «Մաքբեթ» Ջուզեպպե Վերդի
- Արմիդա — «Արմիդե» Ջոակինո Ռոսինի (1952)
- Ֆեդորա — «Ֆեդորա» Ջորդանո
- Մադդալենա — «Անդրե Շենիե» Ջորդանո (1955, «Լա Սկալա»)
- Ռոզինա — «Սևիլյան սափրիչը» Ջոակինո Ռոսինի (1956, «Լա Սկալա»)
- Աննա Բոլեյն — «Աննա Բոլեյն» Գաետանո Դոնիցետտի (1957, «Լա Սկալա»)
- Ամելիա — «Պարահանդես-դիմակահանդես» Ջուզեպպե Վերդի (1957, «Լա Սկալա»)
- Իմոջենե — «Ծովահենը» Վինչենցո Բելլինի (1958, «Լա Սկալա»)
- Լյուչիա — «Լյուչիա դի Լամերմուր» Գաետանո Դոնիցետտի
- Պաոլինա — «Պողիկտոս» Գաետանո Դոնիցետտի (1960, «Լա Սկալա»)
- Լեոնորա — «Ճակատագրի ուժը» Ջուզեպպե Վերդի (1954, ձայնագրություն)
- Նեդդա — «Պայացներ» Լեոնկավալո (1954, ձայնագրություն)
- Ամինա — «Լուսնոտը» Վինչենցո Բելլինի
- Միմի — «Բոհեմ» Ջակոմո Պուչինի (1956, ձայնագրություն)
- Մանոն Լեսկո — «Մանոն Լեսկո» Ջակոմո Պուչինի (1957, ձայնագրություն)
- Կարմեն — «Կարմեն» Բիզե
Աղբյուրներ [խմբագրել]
Արտաքին հղումներ [խմբագրել]
