Կարմեն (օպերա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox music.png
Կարմեն
Carmen
1875 Carmen poster.jpg
1875 թ. պրեմիերայի պաստառը
Կոմպոզիտոր Ժորժ Բիզե
Լիբրետտոյի
հեղինակ(ներ)
Անրի Մելիակ, Լյուդովիկ Հալևի
Սյուժեի աղբյուր Պրոսպեր Մերիմեի «Կարմեն» նովել
Ժանր Երաժշտական դրամա
Գործողությունների թիվ 4
Ստեղծման թիվ 1874
Առաջնախաղ 1875 թ. մարտի 3
Առաջնախաղի վայր Փարիզ

Կարմեն (Carmen), ֆրանսիացի երգահան Ժորժ Բիզեի չորս գործողությամբ օպերան։ Ֆրանսերեն լիբրետոն Անրի Մելյակի և Լյուդովիկ Հալևիի ըստ Պրոսպեր Մերիմեի «Կարմեն» նովելի (1845)։ Օպերան առաջին անգամ բեմադրվել է 1875 թ. մարտի 3-ին Փարիզի Opéra-Comique թատրոնում։ Սկզբնապես առաջացրել է երաժշտական քննադատների սուր քննադատությունը՝ ինչն անուղղակի պատճառ է հանդիսացել սրտի կաթվածից 1875թ. հունիսի 3ին Բիզեի հանկարծահաս մահվան։ 1875 թ. հոկտեմբերին բեմադրվել է Վիեննայում, ինչից և սկսվել է օպերայի համաշխարհային հռչակը։

Օպերան համարվում է ֆրանսիական երաժշտական թատրոնի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը և այսօր էլ ընդգրկված է աշխարհի խոշորագույն օպերային թատրոնների մշտական խաղացանկերում։

Հայաստանյան բեմադրությունները[խմբագրել]

Հայաստանում բեմադրվել է Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնում՝ 1934-ին (դիրիժոր՝ Ս.Չարեկյան, բեմ.` Ա.Բուրջալյան) [1], 1941-ին (դիրիժոր` Գ. Բուդաղյան, բեմ՝ Ա. Գուլակյան) [2], 1972-ին (դիրիժոր՝ Գ. Տերտերյան, բեմ.` Վ. Բագրատունի) [3], 2001-ին (դիրիժոր` Կ. Դուրգարյան, բեմ.՝ Ա. Մելիքսեթյան) [4],

Պաստառ, Ռոզաբել Մորիսոնը Կարմենի դերում (ԱՄՆ, 1896)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]