Շամխոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Շամքորից)
Քաղաք
Շամխոր
ադրբ.՝ Şəmkir
Զինանշան
Shamkir gerb.png

Կոորդինատներ: 40°49′47″ հս․ լ. 46°01′02″ ավ. ե. / 40.82972° հս․. լ. 46.01722° ավ. ե. / 40.82972; 46.01722
Երկիր Ադրբեջան Ադրբեջան
Շրջան Շամքորի
ԲԾՄ 450±1 մետր
Պաշտոնական լեզու Ադրբեջաներեն
Բնակչություն 31 100 մարդ (2004)
Ազգային կազմ ավարներ, ադրբեջանցիներ
Կրոնական կազմ Իսլամ
Ժամային գոտի UTC+4, ամառը UTC+5
Հեռախոսային կոդ +994 241
Պաշտոնական կայք shamkir.net
##Շամխոր (Ադրբեջան)
Red pog.png

Շամխոր, Շամքոր, Շամկուր (ադրբ.՝ Şəmkir - Շամքիր, 1928-1937 թվականներին հայտնի էր Աննինո (Աննենֆելդ) անունով), հինավուրց բնակավայր (քաղաք) ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության հյուսիսարևմտյան մասում։ Գտնվում է Թբիլիսի-Եվլախ ավտոմայրուղու վրա, Դոլլյար երկաթուղային կայանից 4 կմ հեռավորության վրա։ Շամխորից դեպի արևելք տեղակայված է Ադրբեջանի օդուժի Դոլլյար ռազմական օդակայանը։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ 1989 թվականի Համամիութենական մարդահաշվի՝ Շամխորում ապրում էր 27 917 մարդ[1], իսկ 2008-ին 37 773 մարդ։ Շամքոր քաղաքի և ամբողջ Շամխորի շրջանի բնակչության մոտավորապես 80% կազմում են ավարները։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շամխոր բնակավայրում հայտնաբերված կախազարդ. մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակ

Շամխորը հայտնի է առնվազն 5–րդ դարից։ Պատմականորեն այն գտնվում էր Մեծ Հայքի Ուտիք աշխարհի Գարդման կամ Շակաշեն (ըստ տարբեր տվյալների) գավառների կազմում։ Թեև Շամքորը ի սկզբանե հայաբնակ քաղաք էր (և մնաց այդպիսին մինչև ուշ միջնադար), պատմության ընթացքում այն բազմիցս անգամ ասպատակվել է սկյութների, ալանների և այլ լեռնցիների կողմից, որոնց մի մասը բնակություն էր հաստատել քաղաքում կամ հարակից տարածքներում։ Արաբական արշավանքի ժամանակ, 652 թ. Շամխորը գրավեցին արաբները. քաղաքը հայտնվեց Շադդադյանների արաբական տիրապետության ներքո։

1195 թ. հայ-վրացական միացյալ բանակը՝ Զաքարյաններ և Վահրամյաններ իշխանների հրամանատարության ներքո, ազատագրեց Շամքորը։ Քաղաքը միացվեց Գագի Վահրամյանների (Վահրամյան-Գագեցի) հայոց իշխանությանը։ Շամքորում տեղակայվեց Վահրամյանների իշխանության մաքսատուն-կամուրջը, որը հայտնի է Դրունք Հայոց անվանմամբ։

Շամխորը մնաց Վահրամյանների իշխանության կազմում մինչև թաթար-մոնղոլների 13-րդ դարի ավերիչ արշավանքները Հայքի վրա։ Թաթար-մոնղոլների կոտորածից ու թալանից հետո, Շամխորը կորցրեց իր նախկին փառքը և դարձավ պրովինցիալ ավան։

1826 թվականին տեղի ունեցած Շամխորի ճակատամարտում, որը գլխավորում էր ռուսական բանակի հայազգի գեներալ Վ. Մադաթովը, իրենց խիզախությամբ աչքի են ընկել հայկական աշխարհազորային ջոկատները։

Ծանոթագրութուններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]