Հմայակ Ավետիսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ավետիսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:
Հմայակ Ավետիսյան
Ծնվել էփետրվարի 19, 1912(1912-02-19)
ԾննդավայրՄանդան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն
Վախճանվել էնոյեմբերի 27, 1978(1978-11-27) (66 տարեկանում)
Մահվան վայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
Կրթություն«Գեղարդ» գեղարվեստաարդյունաբերական տեխնիկում, Լենինգրադի Գեղարվեստի ակադեմիա
Մասնագիտություննկարիչ, մանկավարժ և նկարիչ
Ոճռեալիզմ
Ժանրդիմանկար և բնանկար
ՈւսուցիչՎրթանես Ախիկյան և Ստեփան Աղաջանյան
ՊարգևներՀայկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ և «Պատվո նշան» շքանշան
ԱնդամակցությունՀայաստանի նկարիչների միություն
ԱմուսինԱրաքսյա Հունանյան

Հմայակ Ավետիսի Ավետիսյան (փետրվարի 19, 1912(1912-02-19), Մանդան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - նոյեմբերի 27, 1978(1978-11-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), սովետահայ գեղանկարիչ, գրաֆիկ, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1960

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հմայակ Ավետիսի Ավետիսյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանում, Վանի նահանգի Արճակ գավառի Մանդան գյուղում: Ծննդյան օրն անհայտ է: Մեծ եղեռնի օրերին մայրը Էջմիածին է հասցրել միայն փոքրիկ Հմայակին՝ կորցնելով ամուսնուն և երկու որդիներին: Մանկությունն անցկացրել է սկզբում Երևանի որբանոցներից մեկում, իսկ 1920 թ. ամռանը նրան տեղափոխել են Ալեքսանդրոպոլի ամերիկյան որբանոց: Ուսանել է որբանոցի նկարչական ստուդիայում` Ստեփան Ալթունյանի մոտ: 1927-1929 թթ. սովորել է Երևանի գեղարդ տեխնիկումում՝ աշակերտելով Վրթանես Ախիկյանին և Ստեփան Աղաջանյանին: Տեխնիկումն ավարտելուց հետո գործուղվել է Ղուկասյանի շրջանի Քոռաղբյուր գյուղը՝ որպես ուսուցիչ, այնուհետև դասավանդել է Լենինականի նկարչական դպրոցում: 1931թ. առաջին անգամ մասնակցել է ցուցահանդեսի՝ «Սովետական Հայաստանը 11 տարում»: 1932-1937 թթ. սովորել է Լենինգրադի Գեղարվեստի ակադեմիայում Կ. Ի. Ռուդակովի, Ն .Է. Ռադլովի, Ա. Պ. Օստրոումովա-Լեբեդևայի, իսկ 3-րդ կուրսից՝ Ե. Ե. Լանսերեի և Վ. Պ. Բելկինի արվեստանոցում: 1937 թվականից դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում: 1938 թ. նորաստեղծ ընտանիքում առաջին անգամ նշվել է նկարչի ծննդյան օրը: Պոլիգոնում այն որբերին, որոնք չգիտեին իրենց ծննդյան ամսաթիվը, տրվում էին միասնական օրեր՝ հունվարի մեկը կամ հուլիսի մեկը: Հետագայում Ավետիսյանի անձնագրում հունվարի 1-ը փոխարինվել էր 1912 թ. I եռամսյակ նշումով: Կնոջ՝ Արաքսյա Հունանյանի ծննդյան օրը՝ փետրվարի 19-ը, այնուհետ դարձավ նաև Ավետիսյանի ծննդյան օրը:

Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է դարձել 1939 թվականից: Նույն թվին մասնակցել է Մոսկվայում կայացած հայկական արվեստի տասնօրյակին: Այնուհետև (բացառությամբ պատերազմական տարիների) մասնակցել է բոլոր հանրապետական, ինչպես նաև համամիութենական և այլ ցուցահանդեսներին[Նշում 1]։ Մոսկվայում կայացած հայ արվեստի և գրականության 2-րդ տասնօրյակին ցուցադրված «Ազատարարները» կտավը 1957 թ. լույս է տեսել որպես փոստային բացիկ «Սովետսկիյ խուդոժնիկ» հրատարակչության կողմից: 1941 թվականին Նկարչի տանը տեղի է ունեցել Հ. Ավետիսյանի, Բաբկեն Քոլոզյանի և Եփրեմ Սավայանի հաշվետու ստեղծագործական երեկոն: 1941-1945 թթ. մասնակցել է Հայրենական Մեծ պատերազմին: Պատերազմական պայմաններում էլ չի դադարել նկարել: 1943 թ. թվականից ՍՍՀՄ նկարիչների միության անդամ է: 1945-1978 թթ. դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի պետական ինստիտուտում, դոցենտ՝ 1966 թվականից, պրոֆեսոր՝ 1977 թվականից: Ավետիսյանի աշակերտներն են եղել ՀՀ ժողովրդական նկարիչներ Ղուկաս Չուբարյանը, Ա. Պապյանը, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչներ Վ. Ասլանյանը, Վ. Խաչիկյանը, Ք. Վարդանյանը, Հ. Հովսեփյանը և շատ այլ անվանի նկարիչներ: 1968 թվականից դասավանդել է գեղանկարչություն Խաչատուր Աբովյանի անվան Երևանի պետական մանկավարժական ինստիտուտում:

Ավետիսյանի ստեղծագործությունները գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և դրա մասնաճյուղերում, Ե.Չարենցի անվան գրականության ու արվեստի թանգարանում, Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանում, հանրապետության այլ պետական և հասարակական հաստատություններում, Ուլյանովսկի, Ամուրի Կոմսոմոլսկի և այլ թանգարաններում, ինչպես նաև Հայաստանի և արտերկրյա մասնավոր հավաքածուներում:

Հմայակ Ավետիսյանը մահացել է 1978 թ. նոյեմբերի 27-ին Երևանում:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «1941-1945 թթ. Հայրենական Մեծ պատերազմում Գերմանիայի նկատմամբ հաղթանակի համար» մեդալ
  • «1941-1945 թթ. Հայրենական Մեծ պատերազմում հաղթանակի 20 տարի» հոբելյանական մեդալ
  • «Պատվո նշան» շքանշանով (1956)
  • Մատաղ սերնդի դաստիարակման գործում երկարամյա անբասիր աշխատանքի համար պատվոգիր, 1971 թ.
  • Լենինականի Ս. Դ. Մերկուրովի անվան նկարչական դպրոցի հիմնադրման 50-ամյակի կապակցությամբ ՀԽՍՀ Կուլտուրայի մինիստրության պատվոգիր
  • Հայ թատերական և կերպարվեստի կադրեր պատրաստելու գործում մատուցած ծառայությունների համար պատվոգիր
  • Երևանի պետական Գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի հիմնադրման 25-ամյակի կապակցությամբ պատվոգիր
  • ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատվոգիր սովետահայ կերպարվեստի զարգացմանը մատուցած ծառայությունների և ծննդյան 60-ամյակի կապակցությամբ, 1972 թ.

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դիմանկարներ

  • «Կոլխոզի պահակը» (1956 թ.)
  • «Անահիտ» (1957 թ.)

Թեմատիկ կոմպոզիցիաներ

  • «Նախկին կաշվի գործարանը» (1938 թ.)
  • «Ազատարարները» (1956 թ.)

Բնանկարներ

  • «Քանաքեռի երկաթգիծը» (1939 թ.)
  • «Ձորագյուղ» (1948 թ.)
  • «Բջնի» (1954 թ.)

Հմայակ Ավետիսյանի արվեստում ցեղասպանության ողբերգական պահերը նկարագրող շատ տեսարաններ կարելի է հանդիպել։ Նկարիչն ունի բարձր վարպետությամբ կատարված մատիտանկարներ՝

  • «Ցոլակ Ամերիկյան» (1962 թ.)
  • «Ինքնանկար» (1971 թ.)

Լենինի կերպարին են նվիրված նկարչի «Մտածողը» (1957 թ.), «Նախօրեին» (1962 թ.), «Լենինը և Մյասնիկյանը» (1967 թ.) գործերը։

Ցուցահանդեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1931 թվականին մասնակցել է հանրապետական ցուցահանդեսի և ներկայացրել առաջին կտավները[1][2]։

Մեջբերումներ Հմայակ Ավետիսյանից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Aquote1.png Իսկական արվեստի արդյունքը միշտ էլ բարոյական է։ Aquote2.png


Մեջբերումներ Հմայակ Ավետիսյանիի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Aquote1.png ...մի իսկական հայ ևս պակասեց մեր մտավորական շրջանակներից, մի մարդ, որի կրծքի տակ մխացող մի վիշտ կար, որ իրենն էր ու միայն իրենը չէր, բոլորինս էր: Aquote2.png


Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հ. Ավետիսյանի մասնակցությամբ ցուցահանդեսների լրիվ ցանկը (71), ինչպես նաև մատենագրության ցանկը գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահի ձեռագրահուշագրային բաժնում և Հայաստանի ազգային արխիվում: 

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]