Վարդան Աճեմյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Վարդան Աճեմյան (այլ կիրառումներ)
Picto infobox masks.png
Վարդան Աճեմյան
ArmenianStamps-329.jpg
Ծնվել է սեպտեմբերի 15 (28), 1905
Ծննդավայր Վան, Վան, Թուրքիա
Մահացել է հունվարի 24, 1977({{padleft:1977|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (71 տարեկանում)
Մահվան վայր Երևան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն դերասան
Ազգություն հայ
Քաղաքացիություն Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Պարգևներ
Ստալինյան մրցանակ, Լենինի շքանշան, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, «Պատվո նշան» շքանշան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ և ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
Վարդան Աճեմյան


Վարդան Աճեմյան (սեպտեմբերի 15 (28), 1905, Վան, Վան, Թուրքիա - հունվարի 24, 1977({{padleft:1977|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}), Երևան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ անվանի թատերական ռեժիսոր, թատերական գործիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1965), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1975), Ստալինյան 3-րդ աստիճանի մրցանակի դափնեկիր (1951)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Վանում։ Ավարտելով Երևանի գեղարվեստական ուսումնարանը, 1924 թվականին Աճեմյանը ընդունվում է Մոսկվայի դրամատիկական ստուդիան՝ դասեր առնելով Ստանիսլավսկու, Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի, Վախթանգովի բեմադրություններից։ Գալով Թիֆլիս՝ դառնում է Թիֆլիսի հայ դրամատիկական ստուդիայի ղեկավարը, որտեղ բեմադրում է Դերենիկ Դեմիրճյանի «Հաղթական սիրո երգը» պիեսը։ Հայրենիք վերադառնալով արդեն որպես պրոֆեսիոնալ բեմադրիչ, նա 1928 թվականին դառնում է Լենինականի պետական թատրոնի հիմնադիրներից մեկը և հենց այստեղ էլ բեմադրում իր առաջին ներկայացումները՝ վկայելով, որ ասպարեզ է եկել արդիականության հարցերի հանդեպ զգայուն, լայն մտածողության և վառ ձիրքի տեր մի արվեստագետ։ 1930-ականների վերջին նա տեղափոխվեց Երևանի Առաջին պետթատրոն։ Աճեմյանն իր բեմադրած պիեսներից շատերի համահեղինակն է եղել, ինչպես նաև իր բեմադրությունների նկարչական ձևավորման համահեղինակը։[1] Անուշ օպերան բեմադրելու համար արժանացել է ՀՍՍՀ պետական մրցանակի 1970 թվականին։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

Վարդան Աճեմյանի հուշատախտակը Երևանի Մաշտոցի պողոտայում

Բեմադրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն Վարդան Աճեմյանի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վարդան Աճմյանի գերեզմանը Կոմիտասի անվան պանթեոնում
  • Լ.Հախվերդյան, Կլասիկան և մեր օրերը. Վարդան Աճեմյանի արվեստը, Երևան, 1962 թ.

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հայ սովետական թատրոնի պատմություն. Երևան: ՀՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն. 1967. 
  2. Վարդան Աճեմյանը ժամանակակիցների հուշերում / Կազմեց՝ Լևոն Հախվերդյան ; Խմբ.՝Սերգո Հայրապետյան. - Երևան։ Արեգ, 1997. - 272 էջ. Վերնախորագիր՝ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ Հախվերդյան, Լևոն Հովհաննեսի, 1924-2003 Հայրապետյան, Սերգո Աճեմյան Վարդան, նրա մասին
  3. Վարդան Աճեմյան / Կազմ. և վերջաբ.՝ Հ. Երանոսյան ; Խմբ.՝ Ռ. Զարյան; Առաջաբ.՝ Վ. Մկրտչյան;. - Երևան։ Սովետական գրող, 1977. - 206 էջ։ լուսանկ. ; 18 սմ. Վ.Աճեմյանի բեմադրությունների ցանկ, էջ՝ 188-196 Մատենագիտական ցանկ հայ. և ռուս. լեզուներով, էջ՝ 197-204 Երանոսյան, Հայկազ կազմ. վերջաբ. Զարյան, Ռուբեն Վարոսի, 1909-1994 խմբ. Մկրտչյան, Վահագն առաջաբ. Աճեմյան, Վարդան Մկրտչի, 1905-1977 Հայ թատրոն Դերասանական արվեստ Հայ անվանի դերասաններ