Վանաձորի կերպարվեստի թանգարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վանաձորի կերպարվեստի թանգարան
Vanadzor Fine Art Museum.jpg
Տեսակթանգարան
ԵրկիրFlag of Armenia.svg Հայաստան
ՏեղագրությունՎանաձոր
ՀասցեՏիգրան Մեծի 52
Հիմնադրված էհունիսի 8, 1974
ՏնօրենՀայկուհի Ավագյան
Կայքvanart.org/eng/index.html

Վանաձորի կերպարվեստի թանգարան (ամբողջական անվանումը՝ «Վանաձորի քաղաքային համայնքի Կառլոս Աբովյանի անվան կերպարվեստի թանգարան»), հայ կերպարվեստը ներկայացնող թանգարան, որը գտնվում է Վանաձոր քաղաքի[1] Տիգրան Մեծ պողոտայի 52 հասցեում՝ Թումանյան հրապարակում։ Եռահարկ շենքի շուրջ 1500 քմ տարածքում պահպանվում և ցուցադրվում են շուրջ 1800 թանգարանային առարկաներ՝ գեղանկար, քանդակ, դեկորատիվ-կիրառական արվեստ, գրաֆիկա։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանը հիմնադրվել է 1974 թվականի հունիսի 8-ին՝ որպես Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մասնաճյուղ։ 1979 թվականին թանգարանը վերակազմավորվել է՝ դառնալով կերպարվեստի թանգարան իր հավաքածուով։ Կերպարվեստի թանգարանը Լոռու մարզի կարևոր մշակութային օջախներից է։ Թանգարանի ֆոնդերը ներառում են շուրջ 1800 թանգարանային նմուշներ՝ գեղանկար, գրաֆիկա, քանդակ, դեկորատիվ-կիրառական արվեստ։ Այստեղ ներկայացվում է թե՛ դասական, թե՛ ժամանակակից հայ կերպարվեստը։ Ներկայացված էքսպոզիցիան հնարավորություն է տալիս միաժամանակ ծանոթանալու կերպարվեստի համաժամանակյա մի քանի շերտերի։ Թանգարանում առանձնացված են թեմատիկ մի քանի սրահներ, որոնք միմյանց տրամաբանական շարունակությունն են կազմում։ Միմյանց կողքի ցուցադրվում են ինչպես ավագ, այնպես էլ երիտասարդ ստեղծագործողների աշխատանքներ, որը խոսում է ժամանակակից կերպարվեստի հասուն մտածողության ու զարգացման մասին։ Քանդակը և գրաֆիկան ցուցադրվում են առանձին հարկաբաժնում։ Սրահն աչքի է ընկնում հետաքրքիր դիմանկարներով ու դիմաքանդակներով։ Իր հետաքրքրությամբ աչքի է ընկնում նաև վանաձորցի նկարիչների առանձին ցուցասրահը։ Ցուցադրվող շուրջ 30 աշխատանքները ներկայացնում են Լոռու բնաշխարհի ուրույն դեմքն ու դիմագիծը։ Թանգարանի ֆոնդային հավաքածուն վերջին 10 տարիների ընթացքում բավականին համալրվել է արժեքավոր ստեղծագործություններով, հիմնականում նվիրատվությունների տեսքով։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թանգարանն ակտիվ գործունեություն է իրականացնում ինչպես գիտական-ցուցադրական, այնպես էլ կրթական ոլորտում։ Կազմակերպվում են Վանաձորի նկարիչների, հանրապետությունում ու նրանից դուրս ճանաչում գտած շատ ու շատ այլ արվեստագետների անհատական ու խմբային ցուցահանդեսներ, տարաբնույթ այլ միջոցառումներ՝ ցուցադրություններ, գրքի շնորհանդեսներ, մոնոներկայացումներ, համերգներ և այլն։ Մասնակցություն է ունենում հանրապետական, համաքաղաքային ու միջազգային միջոցառումներին։ Իրականացվող գիտական աշխատանքի արդյունքում թանգարանում առկա է հոդվածների, թարգմանությունների, ֆիլմերի հարուստ արխիվային նյութ, որը հասանելի է բոլոր այցելուներին։ Թանգարանում իրականացվում են անվճար էքսկուրսիաներ՝ մարզի դպրոցականների, ինչպես նաև ուսանողության շրջանում մշակութային անհրաժեշտ մակարդակ ապահովելու նպատակով։ Թանգարանում գործում են՝ գիտական, ֆոնդային – հաշվառման ու պահպանության բաժիններ, վերականգնման արվեստանոց, հուշանվերների տաղավար, կինոդահլիճ, գրադարան:

Թանգարանի հավաքածու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թանգարանի հավաքածուն ներկայացնում է առավելապես 20-րդ դարակեսի հայկական կերպարվեստը։ Այստեղ ներկայացվում են այնպիսի նշանավոր արվեստագետների ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են Երվանդ Քոչարը, Մհեր Աբեղյանը, Արա Բեքարյանը, Արմինե Կալենցը, Ռուդոլֆ Խաչատրյանը։ Առանձին գնումների ու առավելապես նվիրատվությունների շնորհիվ թանգարանի ֆոնդը հարստանում է նաև ժամանակակից կերպարվեստի ստեղծագործություններով:

Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանն ակտիվորեն մասնակցում էմիջազգային ակցիաների՝ «Թանգարանների գիշեր», «Եվրոպական ժառանգության օրեր», «Եվրոպայի օրեր», կազմակերպում է կրթական ծրագրե, որոնք իրենց հետաքրքրությամբ ու առաջարկվող նյութերով ապահովում են մասնակիցների լայն լսարան՝ առանց տարիքային սահմանափակումների՝ «Պատանի արվեստաբան», «Իմ քաղաքը», «Երեխաները հանուն երեխաների», «Լաբիրինթոս», «Էլեկտրոնային ցուցադրություն հենաշարժողական համակարգի խնդիրներով այցելուների համար» և այլն:

Հեղինակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոգդան Հովհաննիսյան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոգդան Հովհաննիսյան

Բոգդան Հովհաննիսյանը ծնվել է 1950թ. փետրվարի 4-ին Լոռու մարզի Թումանյան Բանավանում (Ձաղիձոր): 1967թ. ավարտել է Կիրովականի (այժմ՝ Վանաձոր) Գ. Սունդուկյանի անվան թիվ 8 միջնակարգ և Ստ. Աղաջանյանի անվան նկարչական դպրոցները: 1974թ. ավարտել է Երևանի Փ. Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի քանդակի բաժինը: Ուսումնարանն ավարտելուց հետո դասավանդել է Կիրովականի իվ 13 դպրոցում: 1988-91թթ. աշխատել է Հայասատնի գեղագիտության ազգային կենտրոնի Կիրովականի մասնաճյուղում՝ որպես տնօրեն: Բ. Հովհաննիսյանն զբաղվում է գեղանկարչությամբ, գրաֆիկայով և քանդակով, ու հատկապես, խաչքարագործությամբ: Մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների: Նրա հեղինակած խաչքարերը տեղադրվել են ոչ միայն Հայաստանում, Ռուսաստանի Դաշնությունում, Բուլղարիայում և Անգլիայում: Պահպանված լուսանկարների օգնությամբ Բ. Հովհաննիսյանն զբաղվում է նաև բանահավքաչությամբ, գրառել և հանրապետական փառատոներին ու զանազան միջոցառումներին անձամբ հնչեցրել է մի շարք ժողովրդական երգեր՝ արժանանալով երգարվեստի մեծ երխտավոր Հայրիկ Մուրադյանի դրվատանքի խոսքին: 1967-68թթ. երգել է Ջեյմս Գյոզալյանի քառաձայն երգչախմբում, իսկ 1971-73թ.. Երևանի պետհամալսարանի Հովհաննես Չեքիջյանի երգչախմբում, ապա՝ Կիրովականի երգի պարի պետական համույթում: 1985թ. ստեղծել է Լոռու շրջանում առաջին ազգագրական երգերի «Խորոտիկ» և 1989թ.՝ «Տաշիրք» համույթները: Ագզագրական երգչախումբ է ստեղծել նաև Վանաձորի բժշկական ուսումնարանում, Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանում, ղեկավարում է Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ազգագրական երգչախումբը:

Կերպարվեստի թանգարանում ցուցադրվում են Հովհաննիսյանի «Խաչով խաչ» և «Հրեշտակով հրեշտակ» գրաֆիկական ստեղծագործությունները, որոնք աչքի են ընկնում գծի հստակ ընկալմամբ, խիստ ու հասուն վերարտադրությամբ: Գծին վարպետորեն տիրապետող քանդակագործը կարողանում է մի գույնով ստեղծել նրբերանգների, լույսի ու ստվերի հիանալի ամբողջություն:

Սամվել Խառատյան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սամվել Խառատյանը ծնվել է 1959թ. Կիրովականում (Վանաձորում): 1983թ. ավարտել է Խ. Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի նկարչության և գծագրության ֆակուլտետը: Դեռևս ուսանողական տարիներից մասնակցել է մի շարք երիտասարդական և ուսանողական ցուցահանդեսների: 1985թ.-ից սկսած` մշտապես մասնակցում է Վանաձորում կազմակերպվող ցուցահանդեսներին: Մասնակից է նաև մի շարք հանրապետական ու խմբային ցուցահանդեսների: Ցուցահանդեսներ 1982թ. Ուսանողական ցուցահանդես, Ֆինլանդիա 1983թ. Երևանի մանկական պատկերասրահ 1985թ. –ից Վանաձորում կազմակերպվող ցուցահանդեսներ 1986թ. Սոչի 1996թ. Կրասնոդար 1998թ. Բաթում 2000թ. Գյումրի 2002թ. Անհատական ցուցահանդես, Վանաձորի կերպարվեստի թանգարան 2002թ. Ստեփանավան 2010թ. Նովոսիբիրսկ, Նովոկուզնեցկ, Կեմերովո, Տոմսկ

Հանրապետական ցուցահանդեսներ 1988թ. «Սոմա» - գրաֆիկա 1990թ. «Ռեքվիեմ» - գրաֆիկա 1991թ. «Մեռած քաղաքի ստվերները» շարքից «Ստվերը» 2003թ. Դիմանկարի ցուցահանդես - «Ինքնանկար» 2003թ. Երկրաշարժի 15 –ամյակ - «Կողմ և դեմ», «Քայլ անդունդի եզրին», «Գողգոթա», «Երեք խաչ» 2008թ Երկրաշարժի 20 –ամյակ - «Ինքնանկար», «Սպիտակ ագռավը», «Երկու վիճակ» 2011թ. Կանանց տոնին նվիրված - «Մայիսյան կակաչներ», «Կարմիր կալաներ», 2012թ. Շուշիի ազատագրման 20 –ամյակ - «Փյունիկ»

Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանում ցուցադրվում են «Կողմ և դեմ». «Ռեքվիեմ» ստեղծագործությունները: Խորհրդային տարիներին արգելված էր կրոնական ցանկացած արտահայտություն, կառավարությունն ամեն կերպ պայքարում էր եկեղեցու ազդեցության տարածման դեմ: Նույն իրականությունն էր նաև Խորհրդային Հայաստանում: Հակակրոնական քարոզչությունը գիտական մակարդակի վրա է բերվում, հիշենք, թեկուզ, «Մարքսիզմ-լենինիզմն իբրև պայքարող աթեիզմ» խորագիրը: Սակայն դա չէր խանգարում հասարակության մի ստվար զանգվածի շարունակել գաղտնի եկեղեցիներ այցելել, իրականացնել կրոնական ծեսեր, մկրտություններ: Ս. Խառատյանի մոտ այս երևույթն ստացավ սիմվոլիկ, պատմական-ազգային արտահայտություն: Փշալարերով փաթաթված խաչքարը և հեռվում նշմարվող վանքը հայ ժողովրդի հավատի արտահայտությունն են, մեկը՝ արգելված, մյուսը՝ հեռվում: Փշալարը՝ արգելք, խաչքարի մոտ կիսաբաց Աստվածաշունչն ու սուրբ գրվածքները՝ այդ արգելքի անզորության խորհրդանիշ: Տարբեր ժամանակներում Արարատները մշտապես եղել են արվեստագետների ուշադրության կենտրոնում: Նրանցով գերվել են, հպարտացել, նրանցով հայրենասիրություն ու անկոտրում հավատ են սերմանել: Սամվել Խառատյանը նույնպես արտահայտել է իր վերաբերմունքը Մասիսների նկատմամբ: «Ռեքվիեմ» Աշխատանքն ստեղծել է 20-րդ դարավերջին (1989թ.): Եվ որքան էլ զարմանալի է, տարօրինակ, նույնքան էլ սթափեցնող է, որ հայի դարասկիզբն ու դարավերջը նման են իրար` անժխտելիորեն բարդ ու հակասական, բազմաթիվ հարցականներով առլեցուն: Այդ բարդ ու հակասական դարը համարժեք խոսք է պահանջում: Նաև կերպարվեստում: Եվ Արարատների պատկերման խառատյանական եզակիությունը, թվում է, գալիս է լրացնելու հայրենասիրության ու հավատի պատկերման շառավիղը: Գունային ընկալումը ոչ այնքան հեղինակային նախասիրություն է, որքան իրավիճակի ու հոգեվիճակի արտացոլման հնարավորություն: Թղթի վրա` մածուցիկ ռետուշով արված գրաֆիկական աշխատանքում Արարատները պատկերված են խաչատեսք ու «խաչակիր»: Ու առկա է հավատը, թե մի օր սրբազան լեռը հետ է վերադառնալու իր օրինական տիրոջը և կամ` իրավամբ տնօրինելու է իր երկրի անցուդարձն ու առօրյան:

Թանգարանի տնօրեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]