Լուիզիանա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Լուիզիանա (նահանգ)ից)
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Լուիզիանա
անգլ.՝ Louisiana
flag of Louisiana Զինանշան
Flag of Louisiana.svg
Great Seal of the State of Louisiana.svg
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Մաան է contiguous United States
Կարգավիճակ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մտնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վարչկենտրոն Բաթոն Ռուժ
Ամենաբարձր կետ Driskill Mountain
ԲԾՄ 30 մետր
Օրենսդրական մարմին Louisiana State Legislature
Դատական մարմին Louisiana Supreme Court
Միության մուտք ապրիլի 30, 1812 (18-րդ)
Պաշտոնական լեզուներ չկա
Բնակչություն
4 533 372 մարդ (ապրիլի 1, 2010)[1] (25 տեղ)
Տարածք 135 382 կմ² կմ² (31 տեղ)
Louisiana in United States.svg
Հիմնադրված է ապրիլի 30, 1812 թ.
Սահմանակցում է Տեխաս, Արկանզաս և Միսսիսիպի
Ժամային գոտի UTC-6, Central Time Zone և America/Chicago
Հապավում LA
ISO 3166-2 կոդ US-LA
Անվանված է Լյուդովիկոս XIV
Մականուն Bayou State, Child of the Mississippi, Creole State և Pelican State
Միության մուտք ապրիլի 30, 1812 (18-րդ)
Կոորդինատներ: 31° հս․ լ. 92° ամ. ե. / 31° հս․. լ. 92° ավ. ե. / 31; 92
louisiana.gov

Լուիզիանա (անգլերեն՝ Լսել Louisiana), նահանգ ԱՄՆ-ի հարավային մասում, Մերձմեքսիկական դաշտավայրում։ Տարածքը՝ 125, 7 հազար կմ քառակուսի։ Վարչական կենտրոնը՝ Բաթոն Ռուժ, խոշոր քաղաքը Նոր Օրլեանն է: Ընդհանուր տարածքը 135 382 կմ² (31-րդ տեղը ԱՄՆ-ում), որից ցամաքը կազմում է 113 721 կմ²: Բնակչությունը կազմում է 4 574 836 մարդ (25-րդ տեղում է ԱՄՆ-ում): Նահանգի պաշտոնական մականունը` նահանագ հավալուսնն է: Անվանումը եկել է Ֆրանսիայի թագավոր Լուի XIV-ից հետո (Լուի ֆրանսերեն արտասանության մեջ): Նախկինում Լուիզիանան մեծ տարածություն էր գտել Մեքսիկական ծոցի ափին, ֆրանսիական կողմից վերահսկվող (տես Նոր Ֆրանսիա): Լուիզիանայի ձեռքբերումից հետո այդ տարածքի հարավային մասը պետությունում նույնն էր:

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

17-րդ դարի վերջից մինչև 19-րդ դարի սկիզբը Լուիզիանա էր կոչվում Միսիսիպի գետի ավազանի ընդարձակ տարածքը, որի զգալի մասը գաղութացրել էր Ֆրանսիան։ Այդ տարածքը 1682 թվականին ֆրանսիացի ճանապարհորդ Ռոբեր Կավելիե դը Լա Սալը ի պատիվ Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIV- ի (ֆրանսերեն՝ Louis) անվանեց Louisiana։ Այժմ Լուիզիանա նահանգը գրավում է այդ ընդարձակ տարածքի միայն մի մասը։[2]

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արևմուտքից Լուիզանդան սահմանակից է Տեխասին, հյուսիսից սահմանակից է Արկանզասին, արևելքից Միսսիսիպիին, հարավից նահանգը սահմանակից է Կարիբյան ծովին: Նահնագի տարածքը հստակ բաժանված է երկու մասի `«վերին» և «ստորին»: Վերջինը բնութագրվում է մարգագետինների քիչ քանակությամբ:

Ամենաբարձր կետը — Դրիսքիլլ լեռն է, որի բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 163 մետր:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2000 թվականի տվյալներով նահանգի բնակչությունը կազմված է սպիտակամորթներից (63 %), սևամորթներից (32 %), 5 %— ասիացիներից և այլն: 92 %-ի համար հարազատ լեզուն է անգլերենը, 5 % — ֆրանսերեն, 3 % — իսպաներեն:

Աֆրոամերիացիներ և ֆրանսիական ծագման ամերիկացիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լուիզիանան երկրորդ տեղում է, իր տարածքում բնակվող աֆրիկյան ամերիկացիների (32.5%), հարևան Միսիսիպիի (36.3%) հետ:

Սպիտակամորթների բնակչությունը հյուսիսում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լուիզիանայի հյուսիսում գերակշռում է բրիտանական ծագումը: Այդ մարդիկ հիմնականում ունեն անգլյական, ուելսական և շոտլանդա-իռլանդական արմատներ և ընդհանուր են հարևան պետությունների մշակույթի և բողոքական կրոնի հետ:

Այլ եվրոպացիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լուիզիանայի վաճառքից առաջ մի քանի գերմանացի ընտանիքներ տեղափոխվեցին Միսսիսիպի գետի երկայնքով դեպի ծայրամաս: Նրանք խառնվում էին Կրետե և Քաշունցիների հասարակությունների հետ: Քանի որ Նոր Օռլեանը հանդիսանում է խոշոր նավահանգիստ և երկրի երրորդ ամենաաղտոտ քաղաքը, այն ներգրավեց բազմաթիվ իռլանդական, իտալական և գերմանական ներգաղթյալներին, որոնք ի սկզբանե կաթոլիկներ էին:

Ասիացիներ և Ամերիկացիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լուիզիանայի ասիական բնակչությունը համարվում է 19-րդ դարի և XX դարի սկզբին այստեղ եկած չինական աշխատողների ժառանգները 1970-ական թթ: 1980-ական թվականներին Մեքսիկական ծոց ժամանեցին բազմաթիվ փախստականներ Վիետնամից և հարավ-արևելյան Ասիայից, ովքեր զբաղվում էին ձկնորսությամբ արդյունաբերությամբ և ծովախեցգետնի արտադրությամբ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 https://web.archive.org/web/20111028064539/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php
  2. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս»։ էջ էջ 219 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]