Ալերգիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ալերգիա
Ենթադաս իմունային խանգարում, հիվանդություն[1], Գերզգայութիւն (Ալերժի)[1], Գերզգայութիւն (Ալերժի)[2] և Q14905917?[3]
Պատճառ ալերգեն
Բուն պատճառ C3114[1]
Բժշկական մասնագիտություն անհետաձելի բժշկություն
ՀՄԴ-9 995.3[4]
ՀՄԴ-10 T78.40[1]
Հիվանդությունների բազա 33481
MedlinePlus 000812
eMedicine 136217
MeSHID D006967[1]
Disease Ontology DOID:1205[1]
NCI Thesaurus C3114[1]
Allergology Վիքիպահեստում

Ալերգիա, իմուն համակարգի աղավաղված ռեակցիան է օտարածին նյութերի ներթափանցման դեմ, որոնք անվնաս են մարդկանց մեծամասնության համար: Մեծ մասամբ ալերգիա զարգանում է ի պատասխան ծաղկափոշու և տնային փոշու տզի, որոնք առաջացնում են այնպիսի հիվանդություններ, ինչպիսիք են ասթման և ալերգիկ ռինիտը: Ալերգենների կարևոր աղբյուրներ են տնային կենդանիները, սննդամթերքը, միջատները, սնկերը, դեղորայքը և արդյունաբերական քիմիկատները:

«Ալերգիա» հասկացությունը ներմուծել է ավստրիացի մանկաբույժ Կլեմենս Պիրկեն, 1906 թվականին՝ նշելու համար բուժման նպատակով հակադիֆթերիային շիճուկ ներարկելիս որոշ երեխաների օրգանիզմում առաջացած անսովոր փոփոխված հակազդեցությունը:

Պատմական ակնարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծաղկափոշու ալերգեն

Ալերգիկ հիվանդո ւթյունները հայտնի են հնագույն ժամանակներից: Հույն բժիշկ Հիպոկրատը (մ.թ.ա. 5-4-րդ դարեր) նկարագրել է սննդամթերքի նկատմամբ օրգանիզմի անհանդուրժողականության դեպքեր՝ ստամոքսի խանգարում, եղնջացան և այլն: Հռոմեական բժիշկ Գալենը (2-րդ դար) նշել է վարդի հոտից առաջացած հարբուխի մասին: 19-րդ դարում նկարագրվել է խոտատենդը և ապացուցվել, որ այն առաջանում է բույսերի ծաղկափոշուց, ենթադրվել է նաև, որ բրոնխիալ ասթման կարող է առաջանալ փոշու ներշնչումից:

Ալերգիկ հիվանդությունները (բրոնխիալ ասթմա, պոլինոզներ, եղնջացան, ալերգիկ ռինիտ, դերմատիտներ, դեղորայքային և սննդային ալերգիա) լայնորեն տարածված են ամբողջ աշխարհում և գնալով նրանց թիվն ավելանում է: Որոշ երկրներում բնակչության մինչև 10%-ը տառապում է ալերգիկ հիվանդություններով, որոնցից առավել տարածված են բրոնխիալ ասթման, պոլինոզները, եղնջացանը: Հիմնական պատճառը հակաբիոտիկների և այլ դեղապատրաստուկների լայն օգտագործումն է: Կապված քիմիական արդյունաբերության բուռն զարգացման հետ՝ վերջին ժամանակներս գործածվում են շատ սինթետիկ նյութեր, ներկեր, լվացափոշիներ, արդյունաբերական և կենցաղային զանազան նյութեր, որոնց մեծ մասը կարող է դառնալ ալերգեն:

Վերջիններս կարող են լինել տարբեր միացություններ՝ սկսած պարզ քիմիական նյութերից (բրոմ, յոդ) մինչև ամենաբարդը (սպիտակուցներ, բազմաշաքարներ) և դրանց համակցությունները: Դրանց մի մասն օրգանիզմ է թափանցում դրսից (էկզոգեն), մյուսներն առաջանում են հենց օրգանիզմում (էնդոգեն կամ աուտոալերգեններ):

Ալերգիան մաշկային հիվանդությունների հաճախակի պատճառ կարող է դառնալ: Այդ դեպքերում մաշկը դառնում է չափից ավելի չոր, ճաքճքում է, առաջացնում են ցաներ ու սաստիկ քոր: Էկզեմա ալերգիկ մաշկային հիվանդությունից խիստ տուժում են փոքր երեխաները. ախտահարվում են նրանց արմունկի ներսային մակերեսները և ծնկափոսերը: Խոտատենդը նույնպես ալերգիայի դրսևորումներից է. դրա նոպայի ժամանակ նկատվում է հարբուխ, արցունքահոսություն, և նույնիսկ կարող է սկսվել ասթմայի նոպա: Սովորաբար այդ ախտանիշներն ի հայտ են գալիս գարնանը, ամռանը և աշնան սկզբում:

Ալերգիայի առաջացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գծապատկեր, որը նկարագրում է ալերգիայի զարգացումը

Օրգանիզմն ալերգենի հետ շփվելիս ոչ միշտ է առաջանում ալերգիա: Որոշակի դեր ունեն ժառանգականությունը, նյարդային և ներզատիչ համակարգերի վիճակը: Եթե ծնողներից երկուսի մոտ էլ դիտվում են սյոլինոզներ, անաֆիլաքսիա, ժառանգական բրոնխային հեղձուկ, որոշ ալերգիական հարբուխներ, ապա երեխաների ալերգիական հիվանդությունները առաջանում են 70%-ից ավելի դեպքերում, իսկ եթե հիվանդ է ծնողներից միայն մեկը, ապա հիվանդության հավանականությունը մինչև 50% է: Փոխանցվում են ոչ թե ծնողների հիվանդությունները, այլ դրանց նկատմամբ նախատրամադրվածությունը՝ արտածին ալերգեններին ալերգիկ ուժեղ հակազդեցություններով պատասխանելու ունակությունը: Ուստի, կապված ալերգենի տեսակից և օրգանիզմ թափանցելու ուղիներից, երեխաների ալերգիկ հիվանդություններն առաջանում են տարբեր ձևերով: Ալերգիայի առաջացմանը նպաստում են նյարդային և ներզատիչ համակարգերի խանգարումները, ինչպես նաև գլխուղեղի վնասվածքները, բացասական հուզումները, մակերիկամների գործունեության թուլացումը:

Էկզոգեն ալերգեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տնային փոշու տիզ: Տզերի խիտինային ծածկույթը տնային փոշու հիմնական ալերգեններից մեկն է:

Էկզոգեն ալերգենները կարող են լինել ոչ վարակիչ (կենցաղային փոշի, կենդանիների մազ, դեղապատրաստուկներ, քիմիական նյութեր, ծաղկափոշի, կենդանական և բուսական սննդամթերք) և վարակիչ (բակտերիաներ, վիրուսներ, սնկեր ու դրանց կենսագործունեության արգասիքներ) ծագման: Էկզոգեն ալերգենները, տարբեր ճանապարհներով ընկնելով օրգանիզմ, կարող են ախտահարել առանձին օրգաններ ու համակարգեր: Էկզոգեն ալերգենները լինում են կենսաալերգեններ, դեղային, կենցաղային, ծաղկափոշու, սննդային, արդյունաբերական ալերգենները և ֆիզիկական գործոնները:

Կենսաալերգեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենսաալերգենները մանրէներն են, վիրուսները, սնկիկները, որդերը, շիճուկային և վակցինային պատրաստուկները:

Վարակիչ շատ հիվանդությունների (բրուցելոզ, բոր, տուբերկուլոզ, որովայնային տիֆ, պարատիֆեր և այլն) առաջացումն ուղեկցվում է ալերգիայով: Այդպիսի ալերգիան անվանում են վարակիչ, իսկ մանրէային, սնկիկային կամ վիրուսային ծագման որոշ հիվանդություններ, որոնց առաջացմանը շատ է նպաստում ալերգիան՝ վարակիչ-ալերգ:

Հաճախ դրանց առաջացման պատճառ են դառնում նաև այն մանրէները և սնկերը, որոնք սովորաբար լինում են մաշկի վրա կամ շնչուղիներում, բերանի խոռոչում, աղիքներում: Ալերգիայի աղբյուր են նաև օրգանիզմում առկա վարակի օջախները՝ փտած ատամները, քթի հավելյալ ծոցերի բորբոքումը, լեղապարկի բորբոքումը և այլ բորբոքային գործընթացներ: Ալերգիկ հակազդեցության՝ անաֆիլաքսիայի պատճառ կարոդ են դառնալ օրգանիզմ ներարկված շիճուկները և վակցինաները: Ճիճվային հիվանդությունների ժամանակ ալերգիան առաջանում է որդերի նյութափոխանակության և քայքայման արգասիքների ներծծման հետևանքով:

Դեղորայքային ալերգեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ասպիրինի հաբեր

Ալերգիկ հակազդեցություն կարող է առաջացնել ցանկացած պատրաստուկ: Կոդեինից ալերգիկ բարդությունները կազմում են 1,5%, ասպիրինից՝ 1,9%, սուլֆանիլամիդներից՝6,7%, պենիցիլինից՝մինչև 16%: Ալերգիկ բարդություններ հաճախակի լինում են նովոկաին, վիտամին B, և շատ ուրիշ դեղանյութեր ներարկելիս: Ալերգիկ հակազդեցությունների հաճախությունը պայմանավորված է պատրաստուկների օգտագործման հաճախությունից և քանակից: Սուլֆանիլամիդային պատրաստուկներից նախկինում, երբ դրանք շատ էին կիրառվում, ալերգիկ հակազդեցություններն ավելի հաճախակի էին: Հակաբիոտիկների, հիմնականում պենիցիլինի, լայն տարածման հետ կապված՝ ավելի հաճախակի են ալերգիկ բարդությունները՝ նույնիսկ փոքր չափաքանակից: Ուստի անհրաժեշտ է հիշել, որ առանց բժշկի նշանակման՝ ցանկացած դեղանյութ վտանգավոր է օգտագործել:

Կենցաղային ալերգեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենցաղային ալերգեններից են գորգերի, հագուստի, անկողնու սպիտակեղենի փոշին, խոնավ սենյակների պատերի սնկերը, միջատների (փայտոջիլի, խավարասերի և այլն) մասնիկները: Նույն խմբին են պատկանում նաև, այսպես կոչված, վերնամաշկային ալերգենները՝ մազերը, բուրդը, կենդանիների թեփը: Երբեմն դաֆնիան (ձկների կերը) նույնպես կարող է ալերգեն լինել: Վերջին տարիներին ավելացել են կենցաղային քիմիական պատրաստուկներից՝ հատկապես լվացափոշիներից առաջացած ալերգիկան ռեակցիաները: Կենցաղային ալերգեններն ավելի հաճախ առաջացնում են շնչուղիների ալերգիկ հիվանդություններ (բրոնխային հեղձուկ, ալերգիկ ռինիտ):

Ծաղկափոշու ալերգեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծաղկափոշին մանրադիտակային զննությամբ: Համարվում է շրջակա միջավայրի ամենատարածված ալերգեններից մեկը

Ալերգիական հիվանդություններ են (հարբուխ, շաղկապենաբորբ և այլն) առաջացնում նաև օրգանիզմ թափանցած որոշ բույսերի (հաճախ քամու միջոցով փոշոտվող) ծաղկափոշիները:

Սննդային ալերգեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սննդային ալերգեններ կարող են լինել համարյա բոլոր սննդամթերքները: Սակայն ավելի հաճախ ալերգիա են առաջացնում կաթը, ձուն, միսը, ձուկը, լոլիկը, ցիտրուսները, շոկոլադը, ելակը, մորին: Ստամոքսաղիքային համակարգի միջոցով ալերգեններն օրգանիզմ թափանցելիս առաջացնում են սննդային ալերգիա:

Սննդային ալերգիան առաջանում է շատ արագ: Օրինակ՝ կաթից անմիջապես կարող է առաջանալ փսխում, լուծ, ավելի ուշ՝ եղնջացան, տենդ: Սննդային ալերգիան սովորաբար առաջանում է ստամոքսաղիքային համակարգի ֆունկցիայի խանգարումից: Երեխաների ալերգիայի առաջացմանը նպաստում է նաև գերսնուցումը: Որոշակի սննդամթերքների նկատմամբ օրգանիզմի անհանդուրժողականությունը միշտ չէ, որ կապված է ալերգիկ հակազդեցությունների հետ: Այն կարող է պայմանավորված լինել մարսողական հյութում որոշ ֆերմենտների անբավարարությամբ, որն առաջացնում է սննդային ալերգիայի նման մարսողության խանգարում:

Արդյունաբերական ալերգեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քիմիական արդյունաբերության բուռն զարգացումը հանգեցրել է արդյունաբերության մեջ և կենցաղում տարբեր նյութերի քանակի ավելացմանը, որոնց հետ շփվում են մարդիկ: Դրանցով էլ պայմանավորված են տարբեր բնույթի ալերգիկ հակազդեցությունները, հիմնականում մաշկի ախտահարումները, ալերգիկ մասնագիտական մաշկաբորբերը:

Արդյունաբերական ալերգեններ կարող են լինել բևեկնախեժը, հանքային յուղերը, նիկելը, քրոմը, մկնդեղը, պղինձը, աղաղանյութերը, ազոնավթոլային և այլ ներկանյութերը, լաքերը, միջատասնկա- սպանները, բակելիտ (խեժ), ֆորմալին, միզանյութ, էպօքսիդային խեժեր պարունակող նյութերը, պնդացնող նյութերը, լվացանյութերը, ամինաբենզոլները, քինոլինի, քլորբենզոլի ածանցյալները և շատ ուրիշ նյութեր:

Վարսավիրանոցներում և կոսմետիկական սրահներում ալերգեններ կարող են լինել մազերի, հոնքերի, թարթիչների ներկանյութերը, օծանելիքները, մազերի հեղուկները, լուսանկարչական լաբորատորիաներում՝ մեթոլը, հիդրոքինոնը, բրոմի միացությունները:

Ալերգենների հատուկ խումբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալերգենների հատուկ խումբ են ֆիզիկական գործոնները (տաքը, սառը), մեխանիկական գրգիռները: Պարզվել է, որ հաճախ այդ գործոնների ազդեցության հետևանքով օրգանիզմում առաջացած որոշակի նյութեր դառնում են ալերգեններ: Ի պատասխան օրգանիզմ ներթափանցած ալերգենների՝ առաջանում են ալերգիկ սպեցիֆիկ և ոչ սպեցիֆիկ հակազդեցություններ:

Սպեցիֆիկ հակազդեցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալերգիական բորբոքված հյուսվածքներ

Սպեցիֆիկ հակազդեցությանը նախորդում է գաղտնի շրջանը, երբ ալերգենն առաջին անգամ օրգանիզմ թափանցելիս առաջացնում է գերզգայնություն, որը տեղի է ունենում հակամարմնի արտադրության կամ տվյալ ալերգենի հետ փոխազդող լիմֆոցիտների ի հայտ գալու հետևանքով: Եթե այդ պահին ալերգենը հեռացվի օրգանիզմից, ապա հիվանդագին երևույթներ չեն նկատվի: Ալերգենի կրկնվելու դեպքում օրգանիզմը դրա նկատմամբ դառնում է գերզգայուն, և առաջանում է ալերգիկ հակազդեցություն: Արդյունքում տեղի են ունենում մի շարք կենսաքիմիական գործընթացներ, արտադրվում են քիմիական նյութեր (հիստամին, սերոտոնին և այլն), որոնք ախտահարում են բջիջները, հյուսվածքները և օրգանները: Նման դեպքերում օրգանիզմի գերզգայնացումն առանձնահատուկ է, որն առաջանում է նախկինում զգայնացման վիճակ առաջացրած ալերգենի նկատմամբ:

Ոչ առանձնահատուկ հակազդեցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ոչ առանձնահատուկ ալերգիկ հակազդեցություններն առաջանում են ալերգենի հետ անմիջական շփումից, առանց նախորդող գերզգայնացման: Օրգանիզմ թափանցելով՝ ալերգենն առաջացնում է բջիջները, հյուսվածքները և օրգաններն ախտահարող նյութեր: Ոչ առանձնահատուկ հակազդեցություններից է իդիոսինկրազիան՝ օրգանիզմի անհանդուրժողականությունը որոշ սննդամթերքների և դեղանյութերի նկատմամբ:

Դեգրանուլյացիայի գործընթաց: Ալերգենի երկրորդ բռնկում: 1 - հակածին; 2 - IgE հակամարմին; 3 - FcεRI ռեցեպտոր; 4 - միջնորդանյութեր (հիստամին, պրոտեազներ, քեմոկիններ, հեպարին); 5 - հատիկներ; 6 - մաստոցիդներ; 7 - նոր ձևավորված միջնորդանյութեր (պրոստագլանդիններ, լեյկոտրիեններ, թրոմբօքսաններ, ԹԱԳ)

Մարդկանց հիմնականում բնորոշ են առանձնահատուկ ալերգիական հակազդեցությունները: Ըստ ժամանակի՝ ալերգիական հակազդեցությունները լինում են արագ և դանդաղ:

Արագ են մաշկային և համակարգերի (շնչառական, մարսողական և այլն) ալերգիական հակազդեցությունները (մաշկային բշտիկներ, բրոնխակծկանք, ստամոքսաղիքային համակարգի գործունեության խանգարում և այլն), որոնք առաջանում են առանձնահատուկ ալերգենի ազդեցությունից 15-20 ր հետո:

Արագ ալերգիկ հակազդեցություններից են անաֆիլաքսային շոկը, պոլինոզները, եղնջացանը, բրոնխային հեղձուկը, շիճուկային հիվանդությունը, Կվինկեի այտուցը: Ոչ գերզգայուն մարդկանց մոտ շիճուկային հիվանդությունն առաջանում է շիճուկ կամ գամմա-գլոբուլին ներարկելուց 2-12 օր հետո, իսկ կրկնակի անգամ շիճուկ ներարկելիս՝ ավելի շուտ: Ախտանշաններից են մաշկի ցանը, քորը, ավշային հանգույցների թեթևակի մեծացումը, ջերմաստիճանի բարձրացումը և այլն: Կվինկեի այտուցը մաշկի, ենթամաշկային բջջանքի և լորձաթաղանթների անցողիկ սահմանափակ այտուց է, որը կարող է առաջանալ ցանկացած ալերգենն օրգանիզմ ներթափանցելիս: Հաճախ առաջանում է դեմքի վրա, բայց կարող է լինել նաև բերանի, կոկորդի, ստամոքսաղիքային համակարգի լորձաթաղանթների այտուց:

Հանդիպում են նաև ոչ ալերգիկ՝ Կվինկեի ժառանգական այտուցի դեպքեր:

Դանդաղ հակազդեցություններն առաջանում են մի քանի ժամվա, երբեմն՝ օրվա ընթացքում: Դրանցից են բակտերիաների նկատմամբ գերզգայնացումը (օրինակ՝ տուբերկուլոզի, բրուցելոզի, խլնախտի, տուլարեմիայի ժամանակ), քիմիական արդյունաբերության աշխատողների, դեղագործների, բուժաշխատողների շփումային մաշկաբորբերը և այլն:

Էնդոգեն ալերգեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աուտոալերգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մաստոցիդների դերն ալերգիայում

Սեփական սպիտակուցներին և հյուսվածքների բջիջներին (որոնք ալերգեններ են դառնում) օրգանիզմի հակազդման բարձրացած և փոփոխված ունակությունն անվանում են ինքնաալերգիա:

Ինքնաալերգիայի առաջացման մեխանիզմներից մեկի մասին ուսմունքի հեղինակը ռուս գիտնական Իլյա Մեչնիկովն է:

Տարբերում են բնական և ձեռքբերովի ներծին ալերգեններ: Բնական ներծին ալերգեններից են բնականոն հյուսվածքների որոշ սպիտակուցներ, իսկ ձեռքբերովի արտածին ալերգեններից են օրգանիզմի այն սպիտակուցները, որոնք այրվածքների, ճառագայթային հիվանդությունների և այլ դեպքերում, ինչպես նաև բակտերիային թույների, դեղանյութերի հետ միանալիս օժտվում են օտարածին հատկանիշներով: Օրգանիզմն ընդունակ է տարբերել «սեփական» սպիտակուցներն օտարածիններից: Սովորական պայմաններում օրգանիզմի հյուսվածքներում գերզգայնացած լիմֆոցիտներ և հակամարմիններ (ինքնահակամարմիններ) չեն առաջանում:

Աուտոալերգիայի դեպքում պաշտպանական մեխանիզմների գործունեությունն ուղղված է տիրոջ սեփական հյուսվածքների դեմ, որը և աուտոալերգիայի էությունն է: Եթե այդ մեխանիզմների վնասակար ազդեցությունը մկանների վրա դառնում է բավականին արտահայտված, ապա առաջանում է աուտոալերգիկ հիվանդություն: Նման հիվանդություններից են որոշ հեմոլիտիկ անեմիան,մկանային դիստրոֆիան, ռևմատոիդ արթրիտը, գլոմերուլոնեֆրիտը և մի շարք այլ բորբոքային հիվանդություններ: Ենթադրվում է, որ աուտոալերգիան նպաստում է ռևմատիզմի, հաստ աղու խոցային բորբոքման, որոշ դեպքերում՝ բրոնխային հեղձուկի առաջացմանը:

Ախտորոշում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալերգիկ հիվանդություններն ախտորոշելիս անհրաժեշտ է մանրամասն անամնեզ հավաքել հիվանդից, ճշտել ոչ միայն հիվանդության բնույթը, այլև առաջացման պայմանները: Դա հնարավորություն է տալիս բժշկին պարզելու հիվանդության պատճառ հանդիսացող ալերգենների խումբը: Կոնկրետ ալերգենը հայտնաբերվում է հատուկ ախտորոշիչ փորձերի և լաբորատոր հետազոտությունների միջոցով:

Մաշկի ալերգիայի ախտորոշում

Պաշտպանություն ալերգիայից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալերգիկ ռինիտ

Ներկայումս կան բազմաթիվ հատուկ դեղանյութեր, որոնք նվազեցնում են օրգանիզմի գերզգայունությունը ծաղկափոշու հանդեպ:

Ալերգիկ խանգարումների կանխարգելման համար պրոբիոտիկների օգտագործումը հիմնված է մի քանի հասկացությունների վրա: Առաջինը այն է, որ հաստատվել է, որ բարելավված հիգիենայի և իմունիտետի ազդեցության նվազման հետևանք հանդիսացող մանրէաբանական ազդակները վաղ մանկությունում նպաստում են ամբողջ աշխարհում ալերգիկ խանգարումների քանակի ավելացմանը: Երկրորդը այն է, որ նորածինների աղիքային միկրոֆլորայում կան տարբերություններ, որոնք կարող են նախորդել ալերգիայի հանդեպ ժառանգական ընկալունակության վաղաժամ զարգացմանը կամ էլ համընկնել դրա հետ: Ժառանգական հակում ունեցող սուբյեկտներն ունեն ավելի շատ կլոստրիդիաներ և հակված են ունենալու ավելի քիչ բիֆիդոբակտերիաներ, քան թե ժառանգական հակում չունեցող սուբյեկտները:

Բուժում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալերգիայի ախտորոշման սարք

Ալերգիկ հիվանդություններով տառապողներին բուժելիս բժիշկը նախ դադարեցնում է շփումը հայտնաբերված ալերգենի հետ, այնուհետև իջեցնում դրա նկատմամբ օրգանիզմի զգայնությունը (կոչվում է առանձնահատուկ թերզգայացում(սպեցիֆիկ հիպոսենսիբիլիզացիա)): Մեթոդի էությունն այն է, որ ի պատասխան ալերգենի (ոչ միանգամյա և աստիճանաբար աճող չափաքանակներով) ներթափանցման՝ օրգանիզմում առաջանում են հատուկ պաշարող հակամարմիններ, որոնք կապում են ալերգենին և կանխում հյուսվածքների բջիջների վրա սևեռված ալերգիկ հակամարմինների հետ դրանց շփումը, հետևաբար բջիջների ալերգիկ վնասվածքներ և ալերգիկ հակազդեցություններ չեն առաջանում:

Առանձնահատուկ թերզգայացում, որպես կանոն, կատարում են հիվանդության ախտանշանների բացակայության դեպքում: Հիվանդության սրացման դեպքում բուժումն ուղղված է ալերգիկ գործընթացի դադարեցմանը, ինչպես նաև հիվանդության առանձին ախտանշանների վերացմանը: Օրինակ՝ արյան ճնշման անկման դեպքում նշանակում են այն կարգավորող անոթասեղմիչ պատրաստուկներ, իսկ բրոնխակծկանքի դեպքում՝ բրոնխալայնիչ դեղանյութեր:

Ալերգիայի կանխարգելում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալերգիկ հիվանդությունները կանխարգելող միջոցառումներից են գերզգայնացնող արտահայտված ազդեցությամբ օժտված նյութերի հետ կրկնակի շփման և օրգանիզմի պաշտպանական հակազդեցությունների խանգարումների կանխումը: Առաջին խմբի միջոցառումներից են. դեղերի ընդունման սահմանափակումը, միայն անհրաժեշտության դեպքում և բժշկի հսկողությամբ դրանց նշանակումը: Կարևոր նշանակություն ունի արդյունաբերական ձեռնարկություններում առաջավոր տեխնոլոգիայի ներդրումը՝ ալերգենների հետ աշխատողների շփումը, բնակարաններում փոշու կուտակումները կանխելու համար: Երկրորդ խմբի միջոցառումներից է օրգանիզմը գերզգայնացնող վարակի հնարավոր օջախների վերացումը: Այդպիսիք կարող են լինել ատամների հիվանդությունները, քթի հավելյալ ծոցերի բորբոքումը, բրոնխաբորբը, լեղապարկի և այլ բորբոքումներ: Ստամոքսաղիքային համակարգի կանոնավոր գործունեությունը նվազեցնում է սննդային ալերգիայի առաջացման հնարավորությունները: Կարևոր կանխարգելիչ միջոց է երեխաներին կրծքով կերակրելը: Պարզվել է, որ արհեստական կերով սնվող երեխաները հետագայում ավելի հաճախակի են հիվանդանում ալերգիկ հիվանդություններով: Շատ կարևոր նշանակություն ունի նաև աշխատանքի ու հանգստի ճիշտ պայմանների ապահովումը:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Bartlett JG. Antibiotic-associated diarrhea. N Engl J Med 2002;346:334–9.
  2. Betsi GI, Papadavid E, Falagas ME. Probiotics for the treatment or prevention of atopic dermatitis: A review of the evidence from randomized controlled trials. Am J Clin Dermatol 2008;9:93–103.
  3. Hojsak I, Abdović S, Szajewska H, Milosević M, Krznarić Z, Kolacek S. Lactobacillus GG in the prevention of nosocomial gastrointestinal and respiratory tract infections. Pediatrics 2010;125:e1171–7.
  4. Huang JS, Bousvaros A, Lee JW, et al. Efficacy of probiotic use in acute diarrhea in children: A meta-analysis. Dig Dis Sci 2002;47:2625–34.
  5. Johnston BC, Supina AL, Ospina M, Vohra S. Probiotics for the prevention of pediatric antibiotic-associated diarrhea. Cochrane Database Syst Rev 2007 Apr 18;(2):CD004827.
  6. Kalliomaki M, Salminen S, Arvilommi H, Kero P, Koskinen P, Isolauri E. Probiotics in primary prevention of atopic disease: A randomized placebo-controlled trial. Lancet 2001;357:1076–9.
  7. Kopp MV, Hennemuth I, Heinzmann A, Urbanek R. Randomized, double-blind, placebo-controlled trial of probiotics for primary prevention: No clinical effects of Lactobacillus GG supplementation. Pediatrics 2008;121:e850–6.
  8. Lee J, Seto D, Bielory L. Meta-analysis of clinical trials of probiotics for prevention and treatment of pediatric atopic dermatitis. J Allergy Clin Immunol 2008;121:116–21.
  9. Mastretta E, Longo P, Laccisaglia A, Balbo L, Russo R. Lactobacillus GG and breast feeding in the prevention of rotavirus nosocomial infection. J Pediatr Gastr Nutr 2002;35:527–31.
  10. Szajewska H, Mrukowicz J. Probiotics in the treatment and prevention of acute infectious diarrhea in infants and children: A systematic review of published randomized, double-blind, placebo controlled trials. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2001;33:S17–25.
  11. Szajewska H, Ruszczynski M, Radzikowski A. Probiotics in the prevention of antibiotic-associated diarrhea in children: A meta-analysis of randomized controlled trials. J Pediatr 2006;149:367–72.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Disease Ontology Ստուգված է ապրիլի 21-ին 2016:
  2. Disease Ontology Ստուգված է ապրիլի 4-ին 2016:
  3. (untranslated title) Ստուգված է հունվարի 26-ին 2016:
  4. Անգլերեն Վիքիպեդիա

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png