Սրտաբանություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Heart diagram blood flow en.svg

Սրտաբանություն, կարդիոլոգիա (հուն.՝ καρδια՝ սիրտ և լոգիա), ժամանակակից բժշկագիտության բաժին, ուսումնասիրում է սիրտ-անոթային համակարգի (ՍԱՀ) կառուցվածքը, ֆունկցիան, հիվանդությունները, դրանց առաջացման պատճառները, զարգացման մեխանիզմները, կլինիկան, ախտորոշումը, կանխարգելումը, բուժումը և բժշկական ռեաբիլիտացիայի հարցերը։

Սրտաբանության բաժինները և խնդիրները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սրտաբանությունը բաղկացած է 2 հիմնական բաժիններից՝ կլինիկական և տեսական (փորձառական և մոլեկուլային սրտաբանություն)։

Սրտաբանության հիմնական խնդիրներն են հիպերտոնիկ հիվանդության, աթերոսկլերոզի, սրտի պսակային արյան շրջանառության անբավարարության, սրտամկանի ինֆարկտի, ռևմատիզմի, սրտի ձեռքբերովի և բնածին արատների, երակների և զարկերակների հիվանդությունների և այլ հարցերի ուսումնասիրությունները։

ՍԱՀ-ի փոփոխություններն ուսումնասիրվում են հյուսվածքային, բջջային և մոլեկուլային մակարդակով։ Սրտաբանության հաջողությունները պայմանավորված են տեխնիկայի, էլեկտրոնիկայի, ֆիզիոլոգիայի, ախտաբանական ձևաբանության, կենսաքիմիայի, իմունաբանության, դեղաբանության զարգացմամբ և հետազոտության մի շարք նոր մեթոդների (էլեկտրասրտագրություն, ձայնասրտագրություն, ռենտգենաբանություն, սրտի խոռոչների և ՍԱՀ-ի տարբեր հատվածների, երակների և զարկերակների կոնտրաստային, հեմոդինամիկ և ռադիոիզոտոպային հետազոտություններ) կիրառմամբ։

Սրտաբանության ուսումնասիրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Apikal4D.gif

ՍԱՀ-ին նվիրված առաջին ուսումնասիրություններն սկսվել են հնագույն ժամանակներից (Հիպոկրատ, Գալեն1628 թվականին Վիլյամ Հարվեյը նկարագրել է արյան շրջանառությունը, Յան Էվանգելիստա Պուրկինեն (1839)՝ սրտամկանի բջջային կառուցվածքը, Վ․ Հիսը (1893), Լ․ Աշոֆը, Ս․ Տավարան, Ա․ Քիսը, Մ․ Ֆլեկը՝ սրտի հաղորդիչ համակարգի կառուցվածքը և ֆունկցիա, Իվան Սեչենով, Իվան Պավլովը, Լևոն Օրբելին ուսումնասիրել են նյարդային համակարգի ազդեցությունը ՍԱՀ-ի գործունեության վրա։ Մ․ Մուդրովը, Մ․ Բոտկինը, Ն․ Կորոտկովը նկարագրել են ՍԱՀ-ի հիվանդությունները, Վ․ Օբրազցովը, Նիկոլայ Ստրաժեսկոն (1909)՝ սրտի պսակային անոթների խցանման և սրտամկանի ինֆարկտի կլինիկական պատկերը։ Այդ ուսումնասիրությունների համար մեծ նշանակություն ունեցավ Վ․ Էյնթհովենի առաջարկած էլեկտրասրտագրության մեթոդը։ Կլինիկական սրտաբանության զարգացմանը նպաստել են խորհրդային գիտնականներ Գ․ Լանգի, Ա․ Մյասնիկովի, Լ, Հովհաննիսյանի, Պ․ Լուկոմսկու, Եվգենի Չազովի, Զ․ Յանուշկևիչուսի, Ի․ Շխվացաբայայի և ուրիշների աշխատանքները (ուսումնասիրել են հիպերտոնիկ հիվանդության, սրտամկանի ինֆարկտի կլինիկական պատկերը, ընթացքը, բուժումը)։ Մեծ ուշադրության են արժանացել սրտի անբավարարության զարգացման, կանխարգելման և բուժման հարցերը, ռևմատիզմի և սրտի ձեռքբերովի արատների դեմ տարվող պայքարը, սրտի ռիթմի խանգարումների ուսումնասիրությունները։

Վերջին տասնամյակների ընթացքում զարգացել է նաև էլեկտրախթանումը (էլեկտրոստիմուլյացիան)։ Սրտաբանության նվաճումներից է նաև սրտի հաղորդչական ուղիների վիրահատական բուժումը։ Սրտի պսակաձև զարկերակների վիրաբուժությունը հնարավորություն է տալիս լրացուցիչ ուղիներ ստեղծել սրտի զարկերակային արյան վնասված շրջանառությունն ուժեղացնելու նպատակով։ Վ․ Դեմիխովի՝ սրտի, գլխի և այլ օրգանների փորձառական բազմաթիվ փոխպատվաստածներից հետո 1967 թվականին քեյփթաունցի վիրաբույժ Ք․ Բառնարդն աշխարհում առաջինը հաջողությամբ կատարեց մարդու սրտի պատվաստման վիրահատություն։ Սրտաբանների X կոնգրեսում (Մոսկվա, 1982), ամերիկացի Ն․ Շամուվեյը զեկուցեց իր կատարած այդպիսի 254 վիրապատությունների մասին, այդ թվում 6 հիվանդների սիրտը պատվաստել էր թոքերի հետ միասին։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png