Քվարց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քվարց
Quartz Brésil.jpg
Ընդհանուր
Կատեգորիա mineral species
Բանաձև
(կրկնվող միավորը)
SiO₂
Նիկել-Շտրունցի դասակարգում 4.DA.05[1]
Դանա դասակարգում 75.1.3.1
Բյուրեղային համակարգ trigonal crystal system
Մոոսի կարծրություն 7
Ենթակատեգորիա dioxosilicate minerals (silica family)[2] և Սիլիցիումի երկօքսիդ
Քվարց

Քվարց, (գերմ.՝ Quarz), միներալ։ Քվարց անունով հայտնի են սիլիցիումի երկօքսիդի՝ Տi02-ի 2 բյուրեղային ձևափոխություններ՝ հեքսագոնային քվարց (α-քվարց) և տրիգոնային քվարց (β-քվարց)։ Բնության մեջ տարածված է տրիգոնային քվարցը։ Հաճախ քվարցի բյուրեղներն ունեն ձգված-պրիզմատիկ տեսք։ Գույնը լինում է տարբեր, անգույն, կաթի սպիտակ կամ գորշ։ Քվարցի կիսաթափանցիկ գունազարդ բյուրեղները կոչվում են անգույն, թափանցիկը՝ լեռնային բյուրեղապակի, մանուշակագույնը՝ մեղեսիկ (ամետիստ), ծխագույնը՝ ռաուխտոպազ, սևը՝ մորիոն, ոսկեդեղինը՝ ցիտրին։ Կարծրությունը՝ 7, խտությունը՝ 2650 կգ/մ³։ Քվարցը լայնորեն տարածված միներալ է, շատ ապարների, ինչպես նաև օգտակար հանածոների ամենաբազմազան ծագման հանքավայրերի հիմնական բաղադրամասը։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է Հայաստանի Արարատի, Լոռու, Տավուշի, Վայոց ձորի մարզերում և Արցախի Մարտակերտի շրջանում։ Օգտագործվում է մաքուր սիլիցիում ստանալու նպատակով, իսկ թափանցիկ, գունազարդ տարբերակները՝ ոսկերչական գործում։ Քվարցային ավազները կարևոր հումք են խեցեգործական և ապակու արդյունաբերության համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png