Լեհերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Infoboxforlang.png
Լեհերեն
Տեսակ լեզու
Ենթադաս Lechitic languages
Երկրներ Flag of Poland.svg Լեհաստան, Flag of Lithuania.svg Լեհաստան, Flag of the Czech Republic.svg Լեհաստան, Flag of Ukraine.svg Լեհաստան, Flag of Belarus.svg Լեհաստան, Flag of Latvia.svg Լեհաստան, Flag of Slovakia.svg Լեհաստան, Flag of Hungary.svg Լեհաստան, Flag of Romania.svg Լեհաստան, Flag of Moldova.svg Լեհաստան, Flag of Russia.svg Լեհաստան, Flag of Kazakhstan.svg Լեհաստան, Flag of Germany.svg Լեհաստան, Flag of France.svg Լեհաստան, Flag of the United Kingdom.svg Լեհաստան, Flag of the United States.svg Լեհաստան, Flag of Canada.svg Լեհաստան, Flag of Brazil.svg Լեհաստան, Flag of Argentina.svg Լեհաստան և Flag of Australia.svg Լեհաստան
Խոսողների քանակ 40 200 000±1 մարդ (2007)[1], 39 794 740±1 մարդ (2013)[2] և 454 000±1 մարդ (2013)[2]
Վերահսկող կազմակերպություն Polish Language Council
Գրերի համակարգ Լեհական այբուբեն
IETF pl
ԳՕՍՏ 7.75–97 пол 540
ISO 639-1 pl
ISO 639-2 pol
ISO 639-3 pol
Polish language Վիքիպահեստում

Լեհերեն (ինքնանուն՝ polski, język polski, polszczyzna՝) Հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի բալթիկ-սլավոնական լեզվախմբի լեզու։ Լեհաստանում և Պոլոնիայում (լեհական սփյուռքում) լեհերենը որպես մայրենի լեզու օգտագործում է շուրջ 44 միլիոն մարդ (գիտական որոշ հոդվածներում կարելի հանդիպել տարբեր հաշվարկների՝ 40–ից 48 մլն.)։ Այն պետական լեզու է Լեհաստանում։ Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման լեհերենը 22-րդն է։

Այբուբեն և գիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեհերեն այբուբենը բաղկացած է 32 տառից. Aa, Ąą, Bb, Cc, Ćć, Dd, Ee, Ęę, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Łł, Mm, Nn, Ńń, Oo, Óó, Pp, Rr, Ss, Śś, Tt, Uu, Ww, Yy, Zz, Źź, Żż.

Բարբառայնորեն տարբերակված է։ Հնչյունական հատկանիշներից են ռնգային ձայնավորների առկայությունը, փափուկ և կոշտ, խուլ և ձայնեղ բաղաձայնների հակադրությունը։ Շեշտը ուժային է և նախավերջին վանկում։ Լեհերենը թեքական կառուցատիպ ունեցող լեզու է։ Անվանական կարգերից են սեռը (արական, իգական, չեզոք), թիվը (եզակի, հոգնակի, անցյալում՝ նաև երկակի, որից մնացել են քարացած ձևեր), հոլովը (նաև կոչականի առանձին ձևեր), հոլովումը (4), շնչավորի և անշունչի կարգը (հոգնակիում նաև արական անձի կարգ), լրիվ ու վերջահար ձևերը դերանուններում, հավաքականների ինքնատիպ կառուցաձևեր։ Առկա են բայական հիմնական կարգերը․ սահմանականն ունի 4 ժամանակաձև, ստորադասականը՝ 2։ Կան նաև անորոշ–դիմավոր և ընդհանուր դիմավոր նշանակությամբ ձևեր։ Բաղադրյալ ստորոգյալի կազմում հանգույցը սովորաբար չի զեղչվում։ Գրավոր աղբյուրները՝ 14–րդ դարից են, իսկ այբուբենը՝ լատինագիր (դիակրիտիկ նշանների գործածությամբ)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Nationalencyklopedin — 1999.
  2. 2,0 2,1 Ethnologue — 19 — Dallas, Texas: SIL International, 2016.

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]