Նուրսուլթան Նազարբաև

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նուրսուլթան Նազարբաև
Nazarbayev Portrait.jpg
 
Կուսակցություն՝ Նուր Օտան
Գիտական աստիճան՝ տնտեսագիտության դոկտոր (1992)
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ, պետական գործիչ և international forum participant
Դավանանք սուննի իսլամ
Ծննդյան օր հուլիսի 6, 1940(1940-07-06)[1][2][3] (82 տարեկան)
Ծննդավայր Շամալգան, Karasay District, Ալմաթի շրջան, Ղազախական ԽՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն
Քաղաքացիություն Flag of Kazakhstan.svg Ղազախստան
Ամուսին Սառա Նազարբաևա
Զավակներ Դարիգա Նազարբաևա, Դինարա Կուլիբաևա և Aliya Nazarbayeva?
 
Կայք՝ akorda.kz
 
Ինքնագիր Изображение автографа
 
Պարգևներ
Իզաբել Կաթոլիկի շքանշանի ասպետ, Տոմիսլավ արքայի օրդեն, Ազգերի բարեկամության շքանշան,
, Order of Grand Duke Dmitry Donskoy 1st Class, Փայլատակման պրեզիդենտական օրդեն,
, Ոսկե գեղմի շքանշան, «Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» պատվո նշանի մեծ աստղ, Սուրբ Անդրեյի շքանշան, Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան (Ռուսաստան), Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, «Պատվո նշան» շքանշան, «Աստանա» մեդալ, «Ղազախստանի Հանրապետության անկախության 10 տարի» հոբելյանական մեդալ, Medal10VSRK.png, Medal100JDRK.png, «Ղազախստանի Հանրապետության խորհրդարանի 10 տարի» մեդալ, 60 victory rib.png, «Մոսկվայի 850-ամյակի հիշատակի» մեդալ, Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական մեդալ, «Ցելինայի 50-ամյակի» մեդալ, «Ի հիշատակ Սանկտ Պետերբուրգի 300-ամյակին» մեդալ, «Աստանայի 10 տարի» մեդալ, «Ի հիշատակ Կազանի 1000-ամյակի» մեդալ, «Ղազախստանի Հանրապետության անկախության 20-ամյակի» մեդալ, «Խոպան հողերի յուրացման համար» մեդալ, «ԽՍՀՄ Զինված ուժերի 70-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ, Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ, Սուրբ Միքայելի և Սուրբ Գևորգի Մեծ Խաչ շքանշանի ասպետ,
, Friendship Medal,
, «Թաթարստանի հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան,
, Փառքի և Պատվի շքանշան,
, Քրիզանտեմի վերին օրդեն, Մարիաննա հողի Խաչի շքանշանի շղթա, Երեք աստղի շքանշան, 1-ին կարգ, Ազատության շքանշան, իշխան Յարոսլավ Իմաստունի 1-ին աստիճանի շքանշան, Կրկնակի սպիտակ խաչի շքանշան առաջին դասի, Ազատության շքանղան, Ռումինիայի աստղի շքանշանի Մեծ խաչ, Հեյդար Ալիևի շքանշան, Ոսկե արծվի շքանշան, Օտանի շքանշան,
, Hero of the Kazakhstan,
, Սուրբ Կառլոսի միաբանության մեծ խաչ, Պիոս IX-ի շքանշանի շղթա, Հունգարիային մատուցած ծառայությունների համար շքանշանի Մեծ խաչ շղթայով, Լեոպոլդի շքանշանի Մեծ խաչ, Կաղնե թագի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ, Ֆինլանդիայի Սպիտակ վարդի շքանշանի Մեծ խաչ շղթայով, Վիտաուտաս Մեծի շքանշանի մեծ խաչ, Մեծ Խաչի ասպետ՝ «Իտալիայի Հանրապետության հանդեպ ունեցած վաստակի համար» Մեծ ժապավենով, Փրկչի շքանշանի Մեծ խաչ, Թուրքիայի Հանրապետության շքանշան, Նեղոսի շքանշան, Շքանշան նշանակալի ավանդի համար, Անկախության շքանշան, Իսմոիլի Սոմոնի շքանշան, Medal20VSRK.png, մեդալ «Ղազախստանի Հանրապետության Սահմանադրության 20 տարի»,
, Ախմադ Քադիրովի անվան շքանշան,
, Մուգունխվա շքանշան, Knight of the Order of the White Eagle, Սերբիայի Հանրապետության օրդեն, «Մանաս» օրդեն, Զայիդի շքանշան,
, Սուրբ Սերգի Ռադոնեժսկու առաջին աստիճանի շքանշան,
, «Ալ Ֆահր» շքանշան,

Պեկինի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (2002)

և

Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի պատվավոր դոկտոր

Նուրսուլթան Աբիշևիչ Նազարբաև (ղազ.՝ Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев, հուլիսի 6, 1940(1940-07-06)[1][2][3], Շամալգան, Karasay District, Ալմաթի շրջան, Ղազախական ԽՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն), ղազախ պետական և քաղաքական գործիչ, Ղազախստանի Հանրապետության առաջին նախագահը 1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ից մինչև 2019 թվականի մարտի 19-ը[4], Ղազախական ԽՍՀ նախագահ (1990-1991), Ղազախական ԽՍՀ մինիստրների խորհրդի նախագահ (1984-1989), 1989-1991 թվականներին Ղազախստանի կոմկուսի կենտկոմի առաջին քարտուղար, 1990-1991 թվականներին ԽՄԿԿ կոմկուսի քաղբյուրոյի անդամ։ «Ազգի առաջնորդ» տիտղոսի պաշտոնական կրող։ 2015 թվականի ապրիլին վաղաժամկետ նախագահական ընտրություններում վերընտրվել է 5-րդ անգամ՝ պաշտոնական տվյալներով հավաքելով 97,75% ձայն։ Հետխորհրդային պետություններում ռեկորդակիր է իշխանության գլուխ կանգնելու տևողությամբ (1989 թվականի հունիսի 22-ից հանդիսանում է հանրապետության առաջին դեմքը)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նուրսուլթան Նազարբաևը ծնվել է 1940 թվականի հուլիսի 6-ին Ղազախական ԽՍՀ Չեմոլգան գյուղում Աբիշայի և Ալժանի ընտանիքում, ովքեր աշխատում էին գյուղատնտեսության բնագավառում։ Սերում է ավագ ժուզի շապրաշտների սերնդից[5]։ Նուրսուլթան Նազարբաևի հայրը՝ Աբիշը, ծնվել է 1903 թվականին Ալատաու լեռան ստորոտին գտնվող մի բնակավայրում Նազարբաև բեյի ընտանիքում։ Ազատ տիրապետում է ոչ միայն ղազախերենին, այլև ռուսերենին, կարաչայ-բալկարերենին։ Աբիշ Նազարբաևը մահացավ 1971 թվականին։ Նազարբաևի մայրը՝ Ալժանը, ծնվել է 1910 թվականին Կուրդայսկի շրջանի Կասիկ աուլում և մահացել 1977 թվականին[6]։

Քաղաքական կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նուրսուլթան Նազարբաևը 1960 թվականին ավատել է Դնեպրոձերժինսկի № 22 պրոֆեսիոնալ տեխնիկական ուսումնարանը։ 1967 թվականին ավարտել է Կարագանդայի մետալուրգիական կոմբինատին կից Բարձրագույն տեխնիկական ուսումնական հաստատությունը։

Աշխատանքային կարիերան սկսել է 1960 թվականին, երբ աշխատանքի է ընդունվել Տեմիրտաու քաղաքի «Կազմետալուրգստրոյ» շինարարական տրեստ։ Այնուհետև աշխատել է որպես լցման մեքենաների թուջագործ, հնոցաբանվոր՝ Կարագանդայի մետալուրգիական գործարանում։

1965-1969 թվականներին կրկին աշխատել է Կարագանդայի մետալուրգիական գործարանում (1966 թվականից՝ կոմբինատում) որպես դիսպետչեր, գազաֆիկացնող, ավագ գազաֆիկացնող։ 1969-1973 թվականներին Կարագանդայի մարզի Տեմիրտաու քաղաքում աշխատել է որպես կուսակցական գործիչ։ 1973-1977 թվականներին եղել է Կարագանդայի մետալուրգիական կոմբինատի կուսկոմի քարտուղար, 1977-1979 թվականներին՝ Կարագանդայի կոմկուսի շրջկոմի քարտուղար, երկրորդ քարտուղար, 1979-1984 թվականներին՝ Ղազախստանի կոմկուսի կենտկոմի քարտուղար, 1984-1989 թվականներին՝ Ղազախական ԽՍՀ մինիստրների խորհրդի նախագահ, 1989-1991 թվականներին՝ Ղազախստանի կոմկուսի կենտկոմի առաջին քարտուղար։ 1990 թվականի հուլիսի 14-ից 1991 թվականի օգոստոսի 23-ը եղել է ԽՄԿԿ կենտկոմի քաղբյուրոյի անդամ։ 1981-1986 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ, 1986-1991 թվականներին՝ ԽՄԿԿ կենտկոմի անդամ։ 1979-1989 թվականների ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 10-11-րդ գումարման դեպուտատ՝ Հյուսիս-Ղազախական մարզից[7]։ 1989 թվականից 1992 թվականի հունվարը եղել է ԽՍՀՄ ժողովրդական դեպուտատ։ 1990 թվականի փետրվարից ապրիլ միաժամանակ եղել է նաև Ղազախական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահ։ 2019 թվականի մարտի 19-ին նա հրաժարական է տվել հեռուստատեսության ուղիղ եթերում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  2. 2,0 2,1 Munzinger Personen (գերմ.)
  3. 3,0 3,1 Davos 2014 Participant List
  4. meduza.io https://meduza.io/news/2019/03/19/prezident-kazahstana-nursultan-nazarbaev-ushel-v-otstavku?utm_source=facebook&utm_medium=main։ Վերցված է 2019 թ․ մարտի 19 
  5. Казахстанская правда
  6. «Персональная страница Биография и семья»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 15-ին։ Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 21 
  7. «Список депутатов Верховного Совета СССР 11 созыва»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 28-ին։ Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 21 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]