Նուրսուլթան Նազարբաև

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search



Նուրսուլթան Նազարբաև
Nursultan Nazarbayev February 2017.jpg
Կուսակցություն՝ԽՄԿԿ, People's Union of Kazakhstan Unity?, Հայրենիք և Նուր Օտան
Ծննդյան օր՝ հուլիսի 6, 1940(1940-07-06) (79 տարեկան)
Ծննդավայր՝Շամալգան, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ
Ամուսին ՝Սառա Նազարբաևա
Երեխաներ՝Դարիգա Նազարբաևա, Դինարա Կուլիբաևա և Aliya Nazarbayeva?
Պարգևներ՝Hero of the Kazakhstan?, Օտանի շքանշան, Ոսկե արծվի շքանշան, «Ղազախստանի Հանրապետության անկախության 10 տարի» հոբելյանական մեդալ, Q3853541?, «Ղազախստանի Հանրապետության խորհրդարանի 10 տարի» մեդալ, Q949936?, «Ցելինայի 50-ամյակի» մեդալ, Q3853594?, «Աստանա» մեդալ, «Աստանայի 10 տարի» մեդալ, «Ղազախստանի Հանրապետության անկախության 20-ամյակի» մեդալ, Q21661868?, Q25380644?, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, «Պատվո նշան» շքանշան, «ԽՍՀՄ Զինված ուժերի 70-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ, Սուրբ Անդրեյի շքանշան, Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան (Ռուսաստան), «Մոսկվայի 850-ամյակի հիշատակի» մեդալ, «Ի հիշատակ Սանկտ Պետերբուրգի 300-ամյակին» մեդալ, «Ի հիշատակ Կազանի 1000-ամյակի» մեդալ, Q4335873?, Ախմադ Քադիրովի անվան շքանշան, Ազգերի բարեկամության շքանշան, Մեծ Խաչի ասպետ՝ «Իտալիայի Հանրապետության հանդեպ ունեցած վաստակի համար» Մեծ ժապավենով, Ազատության շքանշան, իշխան Յարոսլավ Իմաստունի 1-ին աստիճանի շքանշան, Շքանշան նշանակալի ավանդի համար, Ռումինիայի աստղի շքանշանի Մեծ խաչ, «Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» պատվո նշանի մեծ աստղ, Order of Grand Duke Dmitry Donskoy 1st Class?, Վիտաուտաս Մեծի շքանշանի մեծ խաչ, Իսմոիլի Սոմոնի շքանշան, Սուրբ Միքայելի և Սուրբ Գևորգի Մեծ Խաչ շքանշանի ասպետ, Փրկչի շքանշանի Մեծ խաչ, Տոմիսլավ արքայի օրդեն, Պիոս IX-ի շքանշանի շղթա, Մուգունխվա շքանշան, Ազատության շքանղան, Սպիտակ Արծվի շքանշան, Լեոպոլդի շքանշանի Մեծ խաչ, Կրկնակի սպիտակ խաչի շքանշան առաջին դասի, Հունգարիային մատուցած ծառայությունների համար շքանշանի Մեծ խաչ շղթայով, Նեղոսի շքանշան, Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ, Կաղնե թագի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ, Քրիզանտեմի վերին օրդեն, Երեք աստղի շքանշան, 1-ին կարգ, Ֆինլանդիայի Սպիտակ վարդ շքանշանի Մեծ խաչ, Թուրքիայի Հանրապետության շքանշան, Մարիաննա հողի Խաչի շքանշանի շղթա, Անկախության շքանշան, Grand Cross of the Order of Saint-Charles?, Սերբիայի Հանրապետության օրդեն, «Մանաս» օրդեն, Զայիդի շքանշան, Ոսկե գեղմի շքանշան, Հեյդար Ալիևի շքանշան, Փայլատակման պրեզիդենտական օրդեն, Փառքի և Պատվի շքանշան, Սուրբ Սերգի Ռադոնեժսկու առաջին աստիճանի շքանշան, «Ալ Ֆահր» շքանշան, Քաղաքացիական վաստակի համար շքանշանի շղթա, «Խոպան հողերի յուրացման համար» մեդալ, Իզաբել Կաթոլիկի շքանշանի ասպետ, Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական մեդալ, Պեկինի համալսարանի պատվավոր դոկտոր և Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի պատվավոր դոկտոր
Signature of Nursultan Nazarbayev.png

Նուրսուլթան Աբիշևիչ Նազարբաև (ղազ.՝ Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев, հուլիսի 6, 1940(1940-07-06), Շամալգան, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ), ղազախ պետական և քաղաքական գործիչ, Ղազախստանի Հանրապետության առաջին նախագահը 1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ից մինչև 2019 թվականի մարտի 19-ը[1], Ղազախական ԽՍՀ նախագահ (1990-1991), Ղազախական ԽՍՀ մինիստրների խորհրդի նախագահ (1984-1989), 1989-1991 թվականներին Ղազախստանի կոմկուսի կենտկոմի առաջին քարտուղար, 1990-1991 թվականներին ԽՄԿԿ կոմկուսի քաղբյուրոյի անդամ։ «Ազգի առաջնորդ» տիտղոսի պաշտոնական կրող։ 2015 թվականի ապրիլին վաղաժամկետ նախագահական ընտրություններում վերընտրվել է 5-րդ անգամ՝ պաշտոնական տվյալներով հավաքելով 97,75% ձայն։ Հետխորհրդային պետություններում ռեկորդակիր է իշխանության գլուխ կանգնելու տևողությամբ (1989 թվականի հունիսի 22-ից հանդիսանում է հանրապետության առաջին դեմքը)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նուրսուլթան Նազարբաևը ծնվել է 1940 թվականի հուլիսի 6-ին Ղազախական ԽՍՀ Չեմոլգան գյուղում Աբիշայի և Ալժանի ընտանիքում, ովքեր աշխատում էին գյուղատնտեսության բնագավառում։ Սերում է ավագ ժուզի շապրաշտների սերնդից[2]։ Նուրսուլթան Նազարբաևի հայրը՝ Աբիշը, ծնվել է 1903 թվականին Ալատաու լեռան ստորոտին գտնվող մի բնակավայրում Նազարբաև բեյի ընտանիքում։ Ազատ տիրապետում է ոչ միայն ղազախերենին, այլև ռուսերենին, կարաչայ-բալկարերենին։ Աբիշ Նազարբաևը մահացավ 1971 թվականին։ Նազարբաևի մայրը՝ Ալժանը, ծնվել է 1910 թվականին Կուրդայսկի շրջանի Կասիկ աուլում և մահացել 1977 թվականին[3]։

Քաղաքական կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նուրսուլթան Նազարբաևը 1960 թվականին ավատել է Դնեպրոձերժինսկի № 22 պրոֆեսիոնալ տեխնիկական ուսումնարանը։ 1967 թվականին ավարտել է Կարագանդայի մետալուրգիական կոմբինատին կից Բարձրագույն տեխնիկական ուսումնական հաստատությունը։

Աշխատանքային կարիերան սկսել է 1960 թվականին, երբ աշխատանքի է ընդունվել Տեմիրտաու քաղաքի «Կազմետալուրգստրոյ» շինարարական տրեստ։ Այնուհետև աշխատել է որպես լցման մեքենաների թուջագործ, հնոցաբանվոր՝ Կարագանդայի մետալուրգիական գործարանում։

1965-1969 թվականներին կրկին աշխատել է Կարագանդայի մետալուրգիական գործարանում (1966 թվականից՝ կոմբինատում) որպես դիսպետչեր, գազաֆիկացնող, ավագ գազաֆիկացնող։ 1969-1973 թվականներին Կարագանդայի մարզի Տեմիրտաու քաղաքում աշխատել է որպես կուսակցական գործիչ։ 1973-1977 թվականներին եղել է Կարագանդայի մետալուրգիական կոմբինատի կուսկոմի քարտուղար, 1977-1979 թվականներին՝ Կարագանդայի կոմկուսի շրջկոմի քարտուղար, երկրորդ քարտուղար, 1979-1984 թվականներին՝ Ղազախստանի կոմկուսի կենտկոմի քարտուղար, 1984-1989 թվականներին՝ Ղազախական ԽՍՀ մինիստրների խորհրդի նախագահ, 1989-1991 թվականներին՝ Ղազախստանի կոմկուսի կենտկոմի առաջին քարտուղար։ 1990 թվականի հուլիսի 14-ից 1991 թվականի օգոստոսի 23-ը եղել է ԽՄԿԿ կենտկոմի քաղբյուրոյի անդամ։ 1981-1986 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ, 1986-1991 թվականներին՝ ԽՄԿԿ կենտկոմի անդամ։ 1979-1989 թվականների ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 10-11-րդ գումարման դեպուտատ՝ Հյուսիս-Ղազախական մարզից[4]։ 1989 թվականից 1992 թվականի հունվարը եղել է ԽՍՀՄ ժողովրդական դեպուտատ։ 1990 թվականի փետրվարից ապրիլ միաժամանակ եղել է նաև Ղազախական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահ։ 2019 թվականի մարտի 19-ին նա հրաժարական է տվել հեռուստատեսության ուղիղ եթերում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]