Բարսեղ Կեսարացի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բարսեղ Կեսարացի
Basile le grand.jpg
ԺամանակաշրջանLow Roman Empire?
Ծնունդ329[1][2][3][…]
ԾննդավայրԿեսարիա, Թուրքիա[4]
Վախճան379[5][4]
Վախճան վայրԿեսարիա, Թուրքիա
Եկեղեցիքրիստոնեություն, Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի[6] և ուղղափառություն
Սրբացված կարգսրբազան
Հիշատակության օրՀունվարի 2[7]
Աշխատանքաստվածաբան, կաթոլիկ քահանա, փիլիսոփա, գրող, եպիսկոպոս և կաթոլիկ սարկավագ
Պաշտոնկաթոլիկ եպիսկոպոս[6] և եպիսկոպոս[5]
Ապրելաձևբուսակերություն և միստիցիզմ
ԵրկիրByzantine imperial flag, 14th century according to portolan charts.png Բյուզանդական կայսրություն
ՈւսուցիչMacrina the Elder?, Eustathius of Sebaste? և Գրիգոր Նազիանզացի
ՄայրEmmelia of Caesarea?
ՀայրBasil the Elder?
Քույր/եղբայրMacrina the Younger?, Գրիգոր Նյուսացի և Peter of Sebaste?

Բարսեղ Կեսարացի կամ Բարսեղ Մեծ (հուն․՝ Μέγας Βασίλειος կամ Βασίλειος Καισαρείας, 329[1][2][3][…], Կեսարիա, Թուրքիա[4] - 379[5][4], Կեսարիա, Թուրքիա), ընդհանրական եկեղեցու նշանավոր հայրապետ, ընդհանրական եկեղեցու տասներկու մեծ վարդապետներից մեկը, Հայ Առաքելակն Եկեղեցու և համաքրիստոնեական սուրբ, աստվածաբան, Կապադովկիայի Կեսարիա քաղաքի արքեպիսկոպոս (370 թ-ից), եկեղեցական գործիչ և գրող։ Գրիգոր Նյուսացու ավագ եղբայրը, Գրիգոր Նյուսացու և Գրիգոր Նազիանզացու հետ մեկտեղ մտնում է «երեք մեծ կապադովկիացիների» եռյակի մեջ։ Նրան է վերագրվում պատկերակալի հայնագործումը և իր անունը կրող պատարագի կազմումը։ Հեղինակ է մեկնությունների, դավանաբանական գործերի, ճառերի, ներբողների, քարոզների, զրույցների ու նամակների (մեզ է հասել 360-ից ավել նամակ)։

Ազդեցությունը Հայ եկեղեցու վրա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բարսեղ Կեսարացու երկերը հայերեն են թարգմանվել V դարից («Վեցօրեայք», «Պատարագամատոյցք», կանոններ, աղոթքներ)։ «Գիրք հարցողացը», «Պահոց» ճգնակեցական հրահանգների ժողովածուն (պարունակում է 33 ճառ) աստվածաբանության սիրված ձեռնարկներ են եղել միջնադարյան վարդապետարաններում[8]։ Հայ միջնադարյան հեղինակները Բարսեղ Կեսարացու գործերը ընթերցողին առավել հասկանալի դարձնելու համար գրել են դրանց մեկնաբանություններ (հայտնի են «պատճառ» կամ «լուծմունք» անուններով)։ Կեսարացու ստեղծագործություններից մեջբերումներ են կատարել իրենց մեկնողական և դավանաբանական բնույթի երկերում Վարդան Արևելցին («Մեկնութիւն Արարածոց», «Կնիք հաւատոյ»), Անանիա Սանահնեցին («Հակաճառութիւն»), Վարդան Այգեկցին («Արմատ հաւատոյ») և այլն։ Կեսարացու ճառերից մի քանիսը պահպանվել են միայն հայերեն թարգմանությամբ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 http://www.treccani.it/enciclopedia/basilio-di-cesarea-detto-il-grande-santo_%28Enciclopedia-Italiana%29/
  2. 2,0 2,1 Ավստրալիայի ազգային գրադարան — 1960.
  3. 3,0 3,1 Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (իսպ.) — 1999.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Любкер Ф. Basilius (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 205.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 BeWeB
  6. 6,0 6,1 Catholic-Hierarchy.org
  7. Calendarium Romanum (լատ.): Ex decreto Sacrosancti Œcumenici Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Pauli PP. VI promulgatum. Editio typicaCivitas Vaticana: 1969. — P. 23.
  8. «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002, էջ 177։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո: CC-BY-SA-icon-80x15.png
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 337 CC-BY-SA-icon-80x15.png