Ռուբեն Զարդարյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ռուբեն Զարդարյան
Rupen Zartarian, Gray, Cropped.jpg
Ծնվել է 1874[1]
Ծննդավայր Դիարբեքիր, Դիարբեքիր, Թուրքիա կամ Սևավերակ
Վախճանվել է օգոստոսի 16, 1915({{padleft:1915|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})
Վախճանի վայր Այաս, Անկարա, Թուրքիա
Մասնագիտություն գրող, թարգմանիչ, բանաստեղծ, լրագրող, խմբագիր և քաղաքական գործիչ
Լեզու արևմտահայերեն և հայերեն
Ազգություն հայ
Կրթություն Խարբերդի ազգային Կեդրոնական վարժարան
Աշխատավայր Ռազմիկ
Զավակներ Հրաչ Զարդարյան
Ռուբեն Զարդարյան Վիքիքաղվածքում
Ռուբեն Զարդարյան Վիքիդարանում
Rupen Zartarian Վիքիպահեստում

Ռուբեն Զարդարյան (1874[1], Դիարբեքիր, Դիարբեքիր, Թուրքիա և Սևավերակ - օգոստոսի 16, 1915({{padleft:1915|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:16|2|0}}), Այաս, Անկարա, Թուրքիա), արևմտահայ նշանավոր գրող, թարգմանիչ, խմբագիր, հասարակական, քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուբեն Զարդարյանը ծնվել է Սևերեկի գավառի Սևավերակ գյուղաքաղաքում։ Երկու տարեկան հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է Խարբերդ, որտեղ ստացել է կրթությունը, սովորել նախ ազգային վարժարանում, Ամերիկյան դպրոցում, ապա աշակերտել է Թլկատինցուն։ 1892-1903 թթ. ուսուցիչ է եղել Մեզիրեի ազգային Կեդրոնական վարժարանում։ 1903-1904 թթ. ձերբակալվել է քաղաքական գործունեության համար։ 1905-1908 թթ. բնակվել է Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքում, որտեղ խմբագրել է «Ռազմիկ» թերթը։ 1908 թ. երիտթուրքերի հեղաշրջումից հետո վերադարձել է Կ.Պոլիս։

Եղել է Հայոց Մեծ Եղեռնի զոհ։ Ձերբակալվել է, ուղարկվել Այաշ, Կոնիա, Հալեպ, որտեղ և զոհվել է։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անդրանիկ Օզանյան և Ռուբեն Զարդարյան

1909 թ. հիմնել է «Ազատամարտ» օրաթերթը։ Գրական ասպարեզ է մտել 1890-ականների սկզբներից, Խարբերդից աշխատակցելով պոլսահայ թերթերին՝ «Ծաղիկ», «Մասիս», «Արևելյան մամուլ» և այլն։

1910 թ. լույս է տեսել Ռուբեն Զարդարյանի «Ցայգալոյս» գիրքը, որը 1912 թ. ֆրանսերեն հրատարակվել է Փարիզում։ Ռուբեն Զարդարյանը գրել է չափածո ու արձակ բանաստեղծություններ, նորավեպեր («Սեւ հաւը կանչեց», «Նահանջ», «Ապրելու համար», «Տան սէրը», «Սարերու տղան», «Զղջումը»), հեքիաթներ, լեգենդներ, գրականագիտական հոդվածներ։ Կազմել և հրատարակել է «Մեղրագետ» ընթերցարանը (6 գիրք)։ Թարգմանել է Մաքսիմ Գորկու, Վ. Կորոլենկոյի, Է. Վերհառնի, Պերսի Շելլիի, Վիկտոր Հյուգոյի, Օսկար Ուայլդի, Անատոլ Ֆրանսի երկերից[2]։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ցայգալոյս, Կ. Պոլիս, 1910:
  • Ամբողջական էջեր, Փարիզ, 1930, 215 էջ:
  • Ցայգալոյս, Վենետիկ, 1959:
  • Ցայգալույս, Երևան, 1959, 598 էջ:
  • Ցայգալոյս, Պէյրութ, 1977, 447 էջ:
  • Ցայգալոյս, Անթիլիաս, 1994, 448 էջ:
  • Ընտրանի, Երևան, 2014, 200 էջ:
  • Յօդուածներ, Իսթանպուլ, 2015, 199 էջ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #123361192 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005.