Սմբատ Բյուրատ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Սմբատ Բյուրատ
Սմբատ Բյուրատ.jpg
Ծնվել է մարտի 15, 1862({{padleft:1862|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1]
Ծննդավայր Զեյթուն
Վախճանվել է ապրիլի 26, 1915({{padleft:1915|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1] (53 տարեկանում)
Վախճանի վայր Այաս
Մասնագիտություն արձակագիր, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ, խմբագիր և լրագրող
Լեզու հայերեն
Ազգություն հայ
Կրթություն Երուսաղեմի ժառանգավորաց վարժարան և Փարիզի համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներ «Յըլտզե Սասուն»
«Սասունեն ետքը»
«Իննսունվեցը»
Աշխատավայր Փյունիկ, Նոր օր և Մանզումեի էֆքյար
Սմբատ Բյուրատ Վիքիդարանում

Սմբատ Բյուրատ (Տեր Ղազարյանց, (1862, մարտի 15, Զեյթուն - 1915, ապրիլի 26, Այաս), հայ արձակագիր, հրապարակախոս։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Զեյթունում, կրթությունն ստացել Երուսաղեմի Ժառանգավորաց վարժարանում, որն ավարտել է 1880 թվականին, վերադարձել հայրենիք, նշանակվել Մարաշի Կիլիկյան ընկերության դպրոցի տնօրեն։ Այնուհետև պաշտոնավարել է Զեյթունի միացյալ ընկերության միացյալ ընկերության կենտրոնական վարժարանում։ 1880 թվականից սովորել է Սորբոնի համալսարանում։ 1885 թվականին Սիս քաղաքում բաց է արել վարժարան, սակայն կարճ ժամանակից փակել է և տեղափոխվել Պոլիս, զբաղվել գրականությամբ։ Եղել է հնչակյան կուսակցության անդամ։ 1896 թվականի կոտորածներից հետո ընտանիքով փախել է Եգիպտոս, Կահիրեում հիմնադրել «Կեդրոնական կրթարան» վարժարանը, հրատարակել «Փյունիկ» կիսամյա պարբերականը, ապա՝ «Նոր օր»։

1907 թվականին մեկնել է Ռումինիա, իսկ օսմանյան սահմանադրությունից հետո վերադարձել Պոլիս, խմբագրել «Մանզումեի էֆքյար» օրաթերթը, այնտեղ տպագրելով «Բանտե բանտ» վեպը, որ առանձին գրքով լույս է տեսել 1910 թվականին։ 1909-1910 թթ. հրատարակել է «Բուրգերեն», «Ավարայրրի արծիվը», «Վեղարավոր հերոսը», «Զեյթունցի վարդապետը» երկերը, ապա՝ ծավալուն վեպեր՝ «Յըլտզե Սասուն», «Սասունեն ետքը», «Իննսունվեցը» վեպերը, որոնք լույս են տեսել 1910-1912 թթ.։ Նրա գրչին են պատկանում նաև «Ազատության համար», «Զեյթունի վրեժը», «Որդեսպան ծնողքը», «Վերջին բերդը», «Արյունի ճամբուն վրա», «Արյունի ձորը» և այլ վեպեր։

Գրել է նաև պատմական աշխատություններ, ինչպես՝ «Հայկական ընդհանուր պատմություն» (1912), «Արևելյան խնդիր» (1914) և այլն։ Ժամանակին հայ մամուլում տպագրել է բազմաթիվ հոդվածներ սեփական ստորագրությամբ և Հայկ, Լևոն, Ապտակ, Թաթ, Մտրակ, Խայթոց, Լեռնորդի և այլ ծածկանուններով։

1997 թվականին Երևանի №125 միջնակարգ դպրոցը անվանակոչվել է Սմբատ Բյուրատի անունով[2]։

Մահը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպանվել է 1915 թվականին Պոլսի հայ մտավորականների հետ միասին։ Անտիպ երկերից «Լեռնականի մը հուշատետրը» հետմահու լույս է տեսել «Բազմավեպ» պարբերականում, 1931-1932 թվականներին։[3]

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բանաստեղծական երկեր, հ1. (Կ. Պոլիս, 1909)
  • «Ավարայրի առյուծը կամ Վարդանանք» (Կ. Պոլիս, 1909)։
  • «Վեղարավոր հերոսը» (Կ. Պոլիս, 1909)։
  • «Զեյթունցի վարդապետը» (1910)։
  • «Իննսունվեցը» (Կ. Պոլիս, 1911). (Նովել)։
  • «Սասունեն ետքը» 1. Դիակապուտները. (Կ. Պոլիս, 1911). (Նովել)։
  • «Սասունեն ետքը» 2. Դեպի Ելտեզ (Կ. Պոլիս, 1911). (Նովել)։
  • Բանտե բանտ 5 հ. (Կ. Պոլիս, 1910). (Նովել)։
  • «Վերջին բերդը» (Կ. Պոլիս, 1914). (DԴրամա)։
  • «Արյունի ձորը» (հրատարակվել է հետմահու։ Կ. Պոլիս, 1919). (Պատմավեպ)։
  • Սմբատ Բյուրւստի վիպաշխարհը (Վեպերի վերապատումներ, քննություն, բնագրեր), Ե., 2002։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #140747958 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հոկտեմբերի 16-ին 2015:
  2. Սմբատ Բյուրատի անվան Երևանի №125 միջնակարգ դպրոց
  3. Գառնիկ Ստեփանյան (1973). Կենսագրական բառարան, հատոր Ա. Երևան: «Հայաստան». էջ էջ 200. 

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]