Օսկար Ուայլդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օսկար Ուայլդ
Oscar Wilde portrait.jpg
Ծննդյան անուն անգլ.՝ Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde
Ծնվել է հոկտեմբերի 16, 1854({{padleft:1854|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Ծննդավայր Դուբլին, Դուբլին, Leinster, Իռլանդիա[10]
Վախճանվել է նոյեմբերի 30, 1900({{padleft:1900|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})[11][1][2][3][4][5][6][7][8][9] (46 տարեկանում)
Վախճանի վայր Փարիզ[10]
Գրական անուն С.3.3., Սեբաստիան Մելմոտ
Մասնագիտություն բանաստեղծ, դրամատուրգ, վիպասան, լրագրող, մանկագիր, վիպասան և գրող
Լեզու անգլերեն, ֆրանսերեն, լատիներեն և հին հունարեն
Ազգություն իռլանդացի
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[8]
Կրթություն Մագդալեն քոլիջ և Թրինիթի քոլեջ
Ստեղծագործական շրջան 1881—1898
Ժանրեր կոմեդիա, դրամա, ողբերգություն, հեքիաթ, պոեմ, վեպ, պատմվածք, էսսե
Գրական ուղղություններ էսթետիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներ Որքան կարևոր է լինել լուրջ, Դորիան Գրեյի դիմանկարը, The Canterville Ghost և The Soul of Man under Socialism
Ամուսին Կոնստանս Լլոյդ
Համատեղ ապրող Ռոբերթ Բոլդուն Ռոս
Զավակներ Վիվիան Հոլանդ և Սիրիլ Հոլանդ
Oscar Wilde Signature.svg
Օսկար Ուայլդ Վիքիքաղվածքում
Oscar Wilde Վիքիպահեստում

Օսկար Ֆինգալ Օ'Ֆլայերթի Ուիլիս Ուայլդ (անգլ.՝ Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde, հոկտեմբերի 16, 1854({{padleft:1854|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7][8][9], Դուբլին, Դուբլին, Leinster, Իռլանդիա[10] - նոյեմբերի 30, 1900({{padleft:1900|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})[11][1][2][3][4][5][6][7][8][9], Փարիզ[10]), ծագումով իռլանդացի բրիտանական հանրաճանաչ բանաստեղծ, գրող, դրամատուրգ, էսսեիստ, քննադատ։ Հայտնի ստեղծագործություններից են «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» վեպը (1891), «Սալոմե» ողբերգությունը (1891), «Կինը՝ անարժան ուշադրության» (1893), «Իդեալական ամուսինը» (1895), «Լրջախոհ լինելու կարևորությունը» (շուրջ 1895) կատակերգությունները, «Երջանիկ արքայազնը» հեքիաթների ժողովածուն և այլն։ Ուայլդի ստեղծագործություններին բնորոշ են նուրբ հումորը և յուրօրինակ գեղագիտությունը։ Կենդանության օրոք Լոնդոնի ամենահայտնի թատերագիրներից մեկն էր։ Դեկանդանսի առավել հայտնի ներկայացուցիչներից է։

Գրական գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1879 թ. ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանը։ Հաջողություն է ունեցել «Բանաստեղծություններ» (1881) ժողովածուն։ 1882 թվականին շրջել է ԱՄՆ-ի քաղաքներում, հանդես է եկել գեղագիտության վերաբերյալ դասախոսություններով, հրատարակել է (ԱՄՆ-ում) երիտասարդ գրողի խռովարարական տրամադրություններն արտահայտող «Հավատ կամ Բիհիլիստներ» (1882) հեղափոխական մելոդրաման և «Պադուայի դքսուհին» (1883) չափածո ողբերգությունը։ Վերադարձել է Լոնդոն, աշխատակցել է թերթերին ու հանդեսներին։ Անբարոյականության մեղադրանքով դատապարտվել է երկու տարվա բանտարկության (1895-1897)։ Ուայլդի հուզական ընկճվածությունն արտացոլված է «Ռեդինգյան բանտի բալլադը» (1898) պոեմում և հետմահու լույս տեսած «De profundis» (1905) խոստովանանքում։ Ուայլդը հարել է իր ժամանակի գրականության մեջ ու թատրոնում գոյություն ունեցած հակաբուրժուական ուղղությանը։

Ուայլդի հեքիաթները («Երջանիկ արքայազնը», «Աստղամանուկը») և «Արձակ բանաստեղծություններ»-ը քնարական են, ոճով ու բովանդակությամբ՝ վեհ։ «Քենտերվիլյան ուրվականը» և «Լորդ Արթուր Սևիլի հանցագործությունը» հեգնանքով ներթափանցված բազմասյուժե նովելներ են։ XIX դարավերջի ինտելեկտուալ վեպի նմուշ է «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» (1891)։ Ուայլդի «Պադուայի դքսուհին», «Սալոմե» (1893), «Ֆլորենցիական ողբերգություն» (1895) ողբերգությունները մեծ կրքերը բանաստեղծական դրամայի վերածելու փորձեր են։ Այլ բնույթ ունեն աշխարհիկ կատակերգությունները, որոնք լի են սրամիտ պարադոքսներով և տիրող դասակարգերի բարքերի դեմ ուղղված էպիգրամներով («Լեդի Ուինդերմիրի հովհարը» (1892), «Կինը՝ անարժան ուշադրության» (1893), «Լրջախոհ լինելու կարևորությունը» (1899)։ Սոցիալ-քննադատական մոտիվներն ուժեղ են «Իդեալական ամուսինը» (1895) կատակերգությունում։

1880-ական թթ. քննադատական հոդվածներում («Մտահղացումներ» ժողովածու, 1891) Ուայլդը լուսաբանել է ժամանակակից անգլիական գրականության իրեն առավել հոգեհարազատ ու քաջածանոթ երևույթները։

Օսկար Ուայլդի ստեղծագործությունները թարգմանվել են հայերեն[12][13][14]։

Օսկար Ուայլդը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Gide A. Oscar Wilde In Memoriam. — Paris, 1948.
  • Gide A. Prétextes, 1929.
  • Gide A. Si le grain ne meurt. — Gallimard, 1951.
  • Bendz E. O. Wilde a retrospect. — Göteborg, 1921.
  • Braybrooke P. O. Wilde, 2 nd ed. — L., 1932.
  • Choisy L. F. O. Wilde, — P., 1927.
  • Davies R. H. The Letters of Oscar Wilde. — London, 1962.
  • Davies R. H. More Letters of Oscar Wilde. — London, 1985.
  • Davray H. O. Wilde. — P., 1928.
  • Douglas A. O. Wilde et moi. — Paris, 1917.
  • Douglas A. The Autobiography of Lord A. Douglas. — London, 1931.
  • Ellman R. Oscar Wilde. Biography. — London, 1987.
  • Hagemann C. O. Wilde. — Stuttgart, 1925.
  • Harris F. The Life & Confessions of O. Wilde. — N. Y., 1917.
  • Hirsch Ch. H. Teleny Ganymede club. — Paris, 1934.
  • Holland V. Son of Oscar Wilde. — London, 1954.
  • Hopkins R. T. O. Wilde։ a study of the man and his work. — L., 1913.
  • Hyde M. O. Wilde. — London, 1976.
  • Langlade, Jacques de. Oscar Wilde, ou La Vérité des masques. — Paris, 1987.
  • Lemonnier L. La vie d’Oscar Wilde. — P., 1931.
  • Mason S. Bibliography of O. Wilde. — L., 1914.
  • Mason S. O. Wilde and the Aesthetic գրական շարժումներ. — L., 1920.
  • Millard C. S. O. Wilde and the aesthetic գրական շարժումներ. — Dublin, 1920.
  • Pater, Walter A Novel by Mr. Oscar Wilde. — N. Y., 1919.
  • Ransome A. O. Wilde. — L., 1912.
  • Renier G., O. Wilde. — P., 1933.
  • Richter H. O. Wildes Dichterische Persö nlichkeit // Englische Studien. 1912. — Bd. 45.
  • Sawers, G., Hay, P. A Ladder for Mr. Oscar Wilde // Puddle Books. — Reading, 2002.
  • Symons A. Studies in prose and verse. — L., 1904.
  • Symons A. A Study of Oscar Wilde. — L., 1930.
  • Sherard R. H. The Life of O. Wilde. — L., 1906 [переиздание].
  • Sherard R. H. The Real Oscar Wilde. — L., 1915.
  • Sherard R. H. Twenty Years in Paris. — L., 1920.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde — 2000.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 RKDartists
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 International Music Score Library Project — 2006.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 http://web.archive.org/web/20170323053001/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/oscar-wilde
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Discogs — 2000.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118632779 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  11. 11,0 11,1 11,2 Le Temps — 1900. — P. 3. — ed. size: 29592
  12. «Սալոմե»։ Դրամա 1 արարվածով։/Օ. Ուայլդ; Թարգմ. ռուս.՝ Ն. Պահլավունի. - Երևան։ Մուղնի, 2003. - 48 էջ։
  13. «Դորիան Գրեյի դիմանկարը»։ «Իդեալական ամուսինը»։ [Վեպ։ Պիես] / Օ. Ուայլդ ; Թարգմ.՝ Ռ.Առաքելյան; Պ. Մուրճիկյան; Խմբ.՝ Գ.Վ. Վիրապյան, Հ.Հ. Սևան. - «Իդեալական ամուսինը» - Երևան։ Հայաստան , 1972. - 389 էջ։
  14. Երկեր։ [Հեքիաթներ; Պիեսներ] / Օ. Ուայլդ; Անգլ. թարգմ.՝ Գ. Հախվերդյան; Խմբ.՝ Ա.Ս. Հովսեփյան; Վերջաբ.՝ Լ. Հախվերդյան. - Երևան։ Սովետական գրող, 1980. - 440 էջ։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Օսկար Ուայլդ հոդվածին