Խորնի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյուղ
Խորնի
Կոորդինատներ: 38°46′59″ հս․ լ. 41°24′0″ ավ. ե. / 38.78306° հս․. լ. 41.40000° ավ. ե. / 38.78306; 41.40000
Վարչական տարածքԱրևմտյան Հայաստան
ՎիլայեթԲիթլիսի վիլայեթ
ԳավառՄշո գավառ
Այլ անվանումներԽորհնի, Խոռնի, Խորեան, Խորեն, Խորենացի, Խորենք, Խորին, Խորհան, Խորյան, Խորոն, Խորոնքմ Խորուն, Խորունք, Խրտնի, Կորնի, Տարոնեցի
Պաշտոնական լեզուՀայերեն, Թուրքերեն
Բնակչություն830 մարդ (2000)
Ազգային կազմՀայեր (մինչև Մեծ եղեռնը)
Կրոնական կազմՔրիստոնյա (մինչև Մեծ եղեռնը)
Ժամային գոտիUTC+3
Հեռախոսային կոդ436
Փոստային ինդեքս49XXX
Ավտոմոբիլային կոդ49
##Խորնի (Աշխարհ)
Red pog.png

Խորնի կամ Խորոնք, Խորենք, Խորհան (քրդ.՝ Xoronk, թուրք.՝ Harman), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում` Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվել է պատմական Հայաստանի Տուրուբերան նահանգի Տարոն գավառում[1]։ Գյուղը տեղակայված է Մուշ քաղաքից 8 կմ հյուսիս-արևմուտք, Արածանիի ձախ վտակներից մեկի միջին հոսանքի ձախ կողմում[2]։

Անվան ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ Մ. Օրմանյանի Խորոնք նշանակում է «ծննդավայր»: Ենթադրաբար անվանումը կապված է եղել գյուղում Մովսես Խորենացու ծնված լինելու հանգամանքի հետ։[2]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղի մասին առաջին հիշատակությունը վերաբերվում է IV դարին։ Այն պատկանել է Գլակա վանքին: Բացի այդ գյուղը նույնացնում են խեթական արձանագրությունների Հորնիյա քաղաքի հետ։[3]

Հովհան Մամիկոնյանը իր VII դարի պատմության ձեռագրերում այն հիշատակել է որպես Խոհնի, Խորհի, Խրտնի (աղավաղված տարբերակ) ձևերով։ Եղել է գյուղ կամ ավան։ Այդ ժամանակ ունեցել է 1900 տուն հայ բնակիչ։

Արշակունիների թագավորության ժամանակ գյուղը հայոց բանակին տվել է 600 հեծյալ և 1700 հետևակ զինվոր։[3]

Ավելի ուշ ժամանակաշրջանում բնակավայրը կրել է Խորոնք անվանումը և հանդիսացել է Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառի գյուղերից մեկը։

Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին, փրկվածները տարագրվել են օտար երկրներ։[2]

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1880 թ.-ին ուներ 20 տուն, 1909 թվականին ուներ 50 տուն հայ և 6 տուն քուրդ բնակիչ։[2]

2000 թվականի դրությամբ գյուղում բնակվում է 830 մարդ, հիմնականում քրդեր։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայ բնակչությունը զբաղվում էր երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղում կար Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի և Խորոնք անունով բերդ։[2]

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորոնքում գործում էր վարժարան։[2]

Նշանավոր անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հավանաբար այստեղ է ծնվել պատմահայր Մովսես Խորենացին[3]։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Մեծ Հայքը և նրա վարչական բաժանումը
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 801
  3. 3,0 3,1 3,2 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 799-800
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 90 CC-BY-SA-icon-80x15.png