Լացիո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Լացիո
Lazio
Դրոշ Զինանշան
Flag of Lazio.svg
Lazio Coat of Arms.svg
Sede Regione Lazio.jpg
Երկիր Իտալիա Իտալիա
Մաան է Central Italy
Կարգավիճակ մարզ
Մտնում է Իտալիա
Ներառում է 378 կոմունա
Վարչկենտրոն Հռոմ
ԲԾՄ 416 մետր
Օրենսդրական մարմին Regional Council of Lazio
Բնակչություն
5 870 451 (2013 %, 3-րդ տեղ)
Խտություն 340,59
Տարածք 17 236 կմ² (9-րդ տեղ)
Map Region of Lazio.svg
Հիմնադրված է 1970 թ.
Սահմանակցում է Տոսկանա, Ումբրիա, Մարկե, Աբրուցցո, Մոլիզե և Կամպանիա
Ժամային գոտի UTC+1
ISO 3166-2 կոդ IT-62
Կոորդինատներ: 41°54′9.9994884092303e-08″ հս․ լ. 12°43′1.0120266463455e-07″ ավ. ե. / 41.90000000002777369445539080° հս․. լ. 12.7166666666947776320739649° ավ. ե. / 41.90000000002777369445539080; 12.7166666666947776320739649
regione.lazio.it/home.shtml

Լացիո (լատ.՝  Latium), Իտալիայի 20 մարզերից մեկը, տեղակայված է թերակղզու կենտրոնական մասում։ Ունի մոտ 5.7 միլիոն բնակչություն և 170 միլիարդ եվրոյից ավեի GDP, բնակչության թվով 3-րդ շրջանն է Իտալիայում, տնտեսությամբ՝ 2-րդը։ Մայրաքաղաքը Հռոմն է, որը նաև Իտալիայի մայրաքաղաքն է և ամենամեծ քաղաքը։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լացիոյի ռելիեֆը

Լացիոն ունի 17,236 կմ2 տարածք և սահամանակից է Տոսկանային, Ումբրիային և Մարչեին հյուսիսից, Աբրուսոյին և Մոլիսեին՝ արևելքից, Կամպանիային՝ հարավից և Տիրենիան ծովին՝ արևմուտքից։ Կազմված է հարթ և լեռնոտ շրջաններից, փոքրիկ լեռնային տարածքներով՝ արևելյան և հարավային շրջաններում։

Լացիոյի ծովային սահմանները հիմնականում կազմում են ավազոտ ծովափերը, որտեղ գտնվում է Կիրկեոյի և Գաետայի հրվանդանները։ Պոնտին կղզիները, որոնք Լացիոյի մասն են կազմում, գտնվում են հարավային մասերում։ Ափամերձ հատվածի ետևում, հյուսիսային մասում, փռված է Մարեմա Լազիաիեն (Տոսկանիական Մարեմաի շարունակությունը), ափամերձ հարթ շրջանները Կիվիտավեկիայում ընդհատվում են Տոլֆա լեռներով (616 մետր)։ Շրջանի կենտրոնական հատվածը զբաղեցնում է Հռոմեական Կամպագնան՝ մոտավորապես 2,100 կմ2 տարածքով։ Հարավային շրջանները զբաղեցնում են Ագրո Պոնտինոի հարթավայրերը։ Կան նաև ճահճային տարածքներ։

Լացիոյի նախաապենինները և Լիրի գետը՝ Սոկո վտակի հետ զբաղեցնում են Տիբերի հովտի աջ մասը։ Կան 3 խումբ լեռներ, որոնք ունեն հրաբխային ծագում. Վոլսինի, Կիմինի և Սաբատինի։ Վերջիններս կազմում են Բոլսենայի մեծ մասը՝ Վիկո և Բրակիանո լճերի հետ միասին։ Տիբերի հարավում կան այլ լեռնային խմբեր, որոնք կազմում են պրիապինենների մի մասը. Ալբիական բլուրները (նույնպես հրաբխային ծագման), կրային ծագման Լեպինին, Աուսոնի և Աուրունկի լեռները։ Լացիոյի ապենինները շարունակությունն են Աբրուզոի ապենիների։ Ռիտինի լեռները՝ Տերմինիլոի հետ (2,213 մ), Սաբինի լեռները, Պրենեստինի, Սիմբրուինի և Էրինիքի լեռները արևելքում շարունակվում են Լիրիից մինչև Մայինարդե լեռներ։ Ամենաբարձր գագաթը Գորզանո լեռն է (2,458 մ)՝ Աբրուզոի սահմանին։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղատնտեսությունը, արհեստները, անասնաբուծությունը և ձկնորսությունը տնտեսության գլխավոր ավանդական ճյուղերն են։ Գյուղատնտեսությունը բնութագրվում է գինու խաղողի, տարբեր մրգերի, բանջարեղենների և ձիթապտուղների լայն մշակությամբ։

Արտադրական ձեռնարկությունները կենտրոնացած են Հռոմի հարավում։ Արտադրամասերը ունեն միջինից փոքր չափսեր։ Զբաղվում են շինանյութերի արտադրությամբ (Հռոմ, Սիվիտավեչիա), թղթի (Սորա), նավթաքիմիայի (Գաետա, Հռոմ) արտադրությամբ, տեքստիլ արդյունաբերությամբ (Ֆրոսիոնե), էներգետիկայով (Ռիետի, Անագնի), ավտոմոբիլաշինությամբ (Կազինո), էլեկտրոնիկայով և էլեկտրոտեխնիկայով (Վիտերբո

Աշխատունակ բնակչության մոտավորապես 73%-ը ծառայություններ մատուցողներ են։ Նշված մարդիկ զբաղվում են պետական կառավարմամբ, բանկային աշխատանքով, տուրիզմով, ապահովագրությամբ և այլ ոլորտներով։ Մի քանի ազգային և միջազգային, պետական և մասնավոր կազմակերպություններ, Հռոմում ունեն իրենց շտաբները (ENI, Enel, Finmeccanica, Alitalia, RAI

Կառավարություն և քաղաքականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հռոմը Ավանդաբար հանդիսանում է երկրի կառավարման կենտրոնը։ 2008 թվականի ընտրություններում Լացիոի աջակողմյան կոալիցիան ստացել է ձայների 44.2%-ը, այն դեպքում, երբ ձախակողմյան թևը ստացել է ձայների 41.4%-ը։ 2013 թվականի ընտրություններում Լացիոն ստացել է 40.7%՝ կենտրոնականների 29.3%-ի և ձախակողմյանների 20.2%-ի փոխարեն։

Վարչական բաժանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

նկարում պատկերված է Լացիո մարզի վարչական բաժանումը գավառները։

Latium Provinces.png


Շրջան Տարածք (կմ²) Բնակչություն Խտությունը
(մարդ/կմ²)
Ֆռոսիսոնեի շրջան 3,244 496,545 153.1
Լատինայի շրջան 2,251 543,844 241.4
Ռիետիի շրջան 2,749 158,545 57.7
Հռոմի շրջան 5,352 4,097,085 765.5
Վիտերբոի շրջան 3,612 314,690 87.1