Սարդինիա (իտալ.՝ Sardegna [sarˈdeɲɲa]), կղզի Միջերկրական ծովում Ապենինյան թերակղզուց հարավ՝ Սիցիլիա և Կորսիկա կղզիների միջև, Կորսիկա կղզուց բաժանվում է Բոնիֆաչոյի նեղուցով։ Մտնում է Իտալիայի կազմի մեջ և ունի ինքնավար մարզի կարգավիճակ։ Մեծությամբ Միջերկրական ծովի երկրորդ կղզին է։ Գլխավոր քաղաքը և վարչական կենտրոնը՝ Կալյարի։ Վարչականորեն բաժանվում է 3 գավառի։
Սարդինիա կղզու գաղութացումը դեռևս մ․ թ․ ա․ VII դ․ սկսել են փյունիկեցիներն ու հույները։ Մ․ թ․ VI–VII դդ․ տիրել են բյուզանդացիներն ու գոթերը, VIII դ․՝ արաբները, 1326– 1708-ին՝ իսպանացիները։ 1720-ից եղել է Սարդինիայի թագավորության, 1861-ից՝ Իտալիայի կազմում։
Արևելյան ափերը զառիթափ են, արևմտյանը՝ դաշտավայրային։ Ռելիեֆը արևելյքում լեռնային է (մինչև 1834 մ բարձրությամբ, Պունտա-Լա-Մարմորա), արևմուտքում և հյուսիս–արևմուտքում՝ սարավանդային։ Հարավ–արևմուտքում Իգլեզիենտե մեկուսացած զանգվածն է։ Կան ցինկի, անագի, երկաթի, քարածխի հանքավայրեր։ Կլիման մերձարևադարձային միջերկրածովյան է, տարեկան տեղումները՝ 600– 1000 մմ։ Գետերը կարճ են, սահանքավոր, օգտագործվում են ոռոգման համար։
Երկրի տնտեսապես հետամնաց մարզերից է։ Տնտեսության հիմնական ճյուղերն են գյուղատնտեսությունն ու հանքարդյունահանող արդյունաբերությունը։ Մշակում են հացահատիկ, ընդավորներ, կարտոֆիլ, բանջարեղեն, ցիտրուսային կուլտուրաներ։ Զբաղվում են նաև այգեգործությամբ և պտղաբուծությամբ, ծովափերին՝ ձկնորսությամբ։ Գյուղատնտեսական ապրանքային արտադրանքի ավելի քան 1/2-ը տալիս է անասնապահությունը։ Սարդինիային բաժին է ընկնում երկրի կապարի ու ցինկի արդյունահանման 4/5-ը, քարածխի՝ 1/2-ը, ֆլյուորիտի՝ ավելի քան 1/2-ը։ Կան բոքսիտների հանքավայրեր, ալյումինի, նավթավերամշակման, նավթաքիմիայի ձեռնարկություններ, սննդի, տեքստիլ, կաշվի, փայտամշակման, էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերություն, նավանորոգում, գորգագործություն (ձեռքի)։ Գործում է ՋԷԿ։
| |
|---|
| | Բառարաններ և հանրագիտարաններ | |
|---|
| |
|
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 10, էջ 229)։ 
|
Իտալիա[1]
