Հաննա Արենդտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հաննա Արենդտ
անգլ.՝ Hannah Arendt
Hannah Arendt auf dem 1. Kulturkritikerkongress, Barbara Niggl Radloff, FM-2019-1-5-9-16.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 14, 1906(1906-10-14)[1][2][3][…]
Lindener Marktplatz 2 (Hannover), Linden-Limmer, Հաննովեր, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[4]
Մահացել էդեկտեմբերի 4, 1975(1975-12-04)[1][3][5][…] (69 տարեկան)
Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[6]
բնական մահով
ԳերեզմանBard College Cemetery
Բնակության վայր(եր)Հաննովեր, Նյու Յորք, Մարբուրգ և Հայդելբերգ
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (1935–1945).svg Գերմանիա[7] և Flag of the United States.svg ԱՄՆ[8]
Դավանանքհուդայականություն
Ուղղությունքաղաքական փիլիսոփայություն և ֆենոմենոլոգիա
Մասնագիտությունփիլիսոփա, պատմաբան, գրող, քաղաքագետ, ակնարկագիր, համալսարանի դասախոս, սոցիոլոգ, հեղինակ և քաղաքական տեսաբան
Հաստատություն(ներ)Փրինսթոնի համալսարան, Հյուսիսարևմտյան համալսարան, Ուեսլեական համալսարան, Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի, Չիկագոյի համալսարան, Եյլի համալսարան, Կոլումբիայի համալսարան, The New Yorker[9] և Բրուքլինի քոլեջ
Գործունեության ոլորտքաղաքական փիլիսոփայություն
ԱնդամակցությունԱրվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա, Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատերՀայդելբերգի համալսարան, Ֆրայբուրգի համալսարան և Մարբուրգի համալսարան
Գիտական աստիճանդոկտորի աստիճան[10] (1928)
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն և անգլերեն[1]
Եղել է գիտական ղեկավարElisabeth Young-Bruehl?
Ազդվել էԷդմունդ Հուսերլ[11], Կառլ Յասպերս[11], Մարտին Հայդեգեր, Էդմոնդ Բերկ, Գիլբերտ Կիտ Չեսթերտոն, Շառլ Լուի Մոնտեսքիո, Ալեքսիս դը Տոկվիլ, Բենիամին Վալտեր, Հանս Ջոնաս, Հիսուս, Իոհան Դունս Սկոտ, Նիկոլո Մաքիավելի, Պլատոն, Կարլ Մարքս, Սոկրատես, Ֆրանց Կաֆկա, Օգոստինոս Երանելի, Կարլ Շմիդտ, Պողոս առաքյալ, Իմանուիլ Կանտ, Արիստոտել և Սյորեն Կիերկեգոր
Պարգևներ
Ամուսին(ներ)Գյունտեր Արենդտ և Հայնրիխ Բլյուխեր
Ստորագրություն
Изображение автографа
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Commons-logo.svg Hannah Arendt Վիքիպահեստում

Յոհաննա (Հաննա) Արենդթ (գերմ.՝ Hannah Arendt, հոկտեմբերի 14, 1906(1906-10-14)[1][2][3][…], Lindener Marktplatz 2 (Hannover), Linden-Limmer, Հաննովեր, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[4] - դեկտեմբերի 4, 1975(1975-12-04)[1][3][5][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[6]), հրեական ծագմամբ գերմանաամերիկյան փիլիսոփա, պատմաբան, քաղաքագետ, տոտալիտարիզմի տեսության հիմնադիր։ 1933 թվականին տարագրվել է Ֆրանսիա, իսկ 1941 թվականին ԱՄՆ։

Նրա կարծիքով ինչպես նացիոնալ-սոցիալիզմը, այնպես էլ ստալինիզմը պետության ամբողջատիրական նոր ժամանակակից ձևեր են, որոնք չպետք է շփոթել ճնշման ավանդական ձևերի հետ։ Ամբողջատիրությունը ձգտում է անսահմանափակ տիրապետության իր երկրի ներսում և դրանից դուրս։ Դրա տարբերակիչ գծերից են պետական գաղափարախոսության առկայությունը, ահաբեկչությունը, որպես քաղաքական տիրապետության հաստատման և ամրապնդման միջոց, գաղափարախոսության իրականացում, որը հռչակում է միակ ճշմարիտը հասարակության զարգացման մեկնաբանության գործում։ «Ամբողջատիրական մարդը» նրա կարծիքով ատոմացված, օտարված անհատ է, «զանգվածի» ներկայացուցիչ, որը միավորվում է կոլեկտիվ սոցիալական մարմինների մեջ բռնության համապարփակ գաղափարախոսական ձեռնածության շնորհիվ։ Ամբողջատիրական վարչակարգի իդեալական մոդել էր համարում նացիստական համակենտրոնացման ճամբարը, որտեղ մարդու մոտ քայքայվում էին վարքի սովորական մոտիվները, բարոյականությունը, հոգեկան և մարմնական հակազդեցությունները։ Արենդթը հեղափոխության պատճառը տեսնում է ոչ թե օբյեկտիվ պատմական գործընթացի այլ մարդու գործողության մեջ։ Դա, իր հերթին, հանգեցրեց ինքնակառավարման ժողովրդական խորհուրդների և հանրության ազատության կարևորմանը։ Ոստի նա օրինակելի է համարում Ամերիկյան հեղափոխությունը և ոչ թե Ֆրանսիականը ու Ռուսականը։ Արենդթի կարծիքով, իր տեսությունը միանգամայն տարբերվում է առկա քաղաքական տեսություններից։

Հիմնական երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հաննա Արենդտ «Մենք՝ փախստականներս», (հոդվածներ), Երևան, ՀԱՀ, 2016
  • Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
  • Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
  • А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 FemBio: Банк інформації про видатних жінок, Frauendatenbank, Банк данных о выдающихся женщинах, Görkəmli qadınlar haqqında məlumat bankı
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  4. 4,0 4,1 4,2 https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lindener_Marktplatz_2,_Ecke_Falkenstraße,_Hannover-Linden-Mitte,_Stadttafel_Nummer_129_Hannah-Arendt-Haus,_am_14._Okober_1906_Geburtshaus_der_deutsch-jüdischen_Historikerin_und_politischen_Philosophin.jpg
  5. 5,0 5,1 5,2 Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.)Grup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  6. 6,0 6,1 6,2 Union List of Artist Names — 2011.
  7. LIBRIS — 2013.
  8. http://www.nytimes.com/1982/04/25/books/a-woman-of-this-century.html
  9. The New Yorker(անգլերեն) / (not translated to en-us)(untranslated): (untranslated), 1925. — ISSN 0028-792X; 2163-3827
  10. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #11850391X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  11. 11,0 11,1 Collinson D. Biographical Dictionary of Twentieth-Century Philosophers — 1996. — ISBN 978-0-415-06043-1
  12. CONTEMPORARY THINKERS. Hannah Arendt. Totalitarianism: A Novel Form of Tyranny
  13. The Origins of Totalitarianism Archived 2017-02-15 at the Wayback Machine., Նյու Յորք, Harcourt, 1951
  14. Between Past and Future, London, Faber & Faber, 1961
  15. On Revolution. New York, Penguin Books, 1963
  16. Eichmann in Jerusalem: a Report on the Banality of Evil, Լոնդոն, Faber & Faber, 1963
  17. On Violence, New York, Harcourt, 1970
  18. Men in Dark Times, New York, Harcourt, 1968 (անգլ.)
  19. Люди в темные времена, Московская школа политических исследований, 2002(ռուս.)
  20. Crisis of the Republic, New York, Harcourt, 1972
  21. The Life of the Mind(չաշխատող հղում), 2 vols., London, Secker & Warburg, 1978
  22. Lectures on Kant's Political Philosophy, Brighton, Harvester Press, 1982
  23. Love and St. Augustin, Chicago, University of Chicago Press, 1996

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Hannah Arendt (1906-1975). Internet Encyclopedia of Philosophy կայքում (անգլ.)

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC BY-SA icon 80x15.png