Ֆրանց Կաֆկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ֆրանց Կաֆկա
գերմ.՝ Franz Kafka, չեխ․՝ František Kafka
Kafka portrait.jpg
Ծնվել է հուլիսի 3, 1883({{padleft:1883|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[1][2][3][4]
Ծննդավայր Պրահա[1][2][5]
Վախճանվել է հունիսի 3, 1924({{padleft:1924|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[6][7][4] (40 տարեկանում)
Վախճանի վայր Կիերլինգ[6]
Մասնագիտություն վիպագիր, առակագիր, վիպասան, ասացվածքների հեղինակ, օրագիր գրող, գրող, փաստաբան և սցենարիստ
Լեզու գերմաներեն[4]
Քաղաքացիություն Ավստրո-Հունգարիա
Չեխոսլովակիա
Կրթություն Կարլ Ֆերդինանդ համալսարան
Ժանրեր Q971480?
Ուշագրավ աշխատանքներ Մետամորֆոզ, Դատավարություն և Ամրոցը
Ամուսին
Համատեղ ապրող Ֆելիցե Բաուեր, Q234893?, Q537488? և Q214128?
Franz Kafka's signature.svg
Ֆրանց Կաֆկա Վիքիքաղվածքում
Franz Kafka Վիքիպահեստում

Ֆրանց Կաֆկա (գերմ.՝ Franz Kafka, չեխ․՝ František Kafka, հուլիսի 3, 1883[1][2][3][4] , Պրահա[1][2][5] - հունիսի 3, 1924[6][7][4] , Կիերլինգ[6]), հրեական ծագմամբ գերմանալեզու գրող[8]։ Հիմնական ստեղծագործություններն են վեպերը (Դատավարություն, Դղյակը, Կերպարանափոխություն և այլն) և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Կաֆկայի ստեղծագոծությունների մեծամասնությունը տպագրվել են հեղնիակի մահից հետո։ Հակառակ Կաֆկայի կտակի, հեղինակի մերձավոր Մաքս Բրոդը հրատարակում է Կաֆկայի ձեռագրերը, որը համաշխարհային ճանաչում է բերում հեղինակին[9]։

Կյանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1883-1901[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանց Կաֆկան ծնվել է 1883 թ. հուլիսի 3-ին Պրահայում։ Կաֆկայի հայրը՝ Հերման Կաֆկան (1852-1931) և մայրը՝ Յուլիա Կաֆկան (Օրիորդական ազգանունը՝ Լյովի գերմ.՝ Löwy) ազգությամբ հրեաներ էին։ Հայրը սկզբից աշխատում էր որպես ճանապարհորդական խորհրդատու, իսկ հետագայում զբաղվում էր արդուզարդի վաճառքով։ Մայրը Յուլիա Կաֆկան ծագում էր Պոդիբրադ քաղաքի հարուստ ընտանիքներից մեկից, ավելի կրթված էր, քան ամուսինը և ամուսնու բյուրոյում օրական ընդհուպ մինչև 12 ժամ կատարում էր խորհրդատվական աշխատանք ։ [10] Ֆրանց Կաֆկան ընտանիքի անդրանիկ որդին էր։

Կաֆկան մոտ 5 տարեկանում

Նրանից հետո ծնված երկու եղբայրները մահանում են փոքր տարիքում, իսկ կրսեր երեք քույրերը՝ Գաբրիելլե (էլլի) Կաֆկան (1889-1941), Վալերի (Վալլի) Կաֆկան, (1890 - 1942) և Օտիլի (Օտտլա) Կաֆկան (1892-1943) հետագայում տարվում են համակենտրոնացման ճամբար, որտեղ և վախճանվում են։ [11] Կաֆկայի ծնողները աշխատանքի բերումով անընդհատ բացակայում էին, և երեխաները հիմնականում դաստիարակվում են ծառայողների կողմից։ Կաֆկայի մայրենի լեզուն գերմաներենն էր, ինչպես այդ ժամանակ Պրահայի բնակչության մոտ 10 տոկոսինը, սակայն ծնողների նման տիրապետում էր նաև չեխերենին։ 1889-1893 թթ. Կաֆկան հաճախում է Գերմանական պատանիների դպրոց միայն տղաների համար „Deutsche Knabenschule“ Պրահայի Ֆլայշմարկտում։ Հետո տեղափոխվում է պատմական Պրահայի պետական հումանիտար գիմնազիա, որտեղ դասավանդվում էր գերմաներեն լեզվով։ Որպես գրող Կաֆկան դրսևորվում է արդեն 15 տարեկանում։ Կաֆկայի վաղ տարիքի ստեղծագործությունները չեն պահպանվել, հնարավոր է որ հենց հեղինակը ինքն է դրանք գրելուց հետո ոչնչացրել։ Արձակուրդները Կաֆկան անց էր կացնում սիրելի քեռու՝ մասնագիտությամբ բժիշկ Զիգֆրիդի մոտ, Թրիշ քաղաքում՝ Պրահայից դեպի հարավ արևելք։ 1901 թ. Կաֆկան հաջողությամբ հանձնում է հասունության քննությունը և մեկնում է Գերմանիայի ծայր հյուսիս՝ Նորդերնեյ և Հելգոլանդ կղզիներ Norderney und Helgoland։ [10]

1901-1910[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1901-1906 թթ. Կաֆկան սովորում և ավարտում է Կարլ Ֆերդինանդ Համալսարանը Վիեննայում ( Karl-Ferdinands-Universität zu Prag)։ Սկզբում սկսում է սովորել Քիմիա, հետո հոր ցանկությամբ տեղափոխվում է իրավագիտության բաժին, հետո մի կիսամյակ՝ գերմանիստիկա և արվեստի պատմություն, հետագայում նույնիսկ ցանկանում է ուսումը շարունակել Մյուխենում, բայց վերջում կրկին վերադառնում է իրավագիտության բաժին։ Հինգ տարի հետո Պրոֆ. Ալֆրեդ Վեբերի մոտ պաշտպանելով դիսերտացիան, Կաֆկան ավարտում է համալսարանը՝ պարտավորվելով համապատասխան կեստարյա չվճարվող իրավաբանական պրակտիկա անել քաղաքացիական և քրեական դատարաններում։

Մի կարճ ժամանակամիջոց Կաֆկան աշխատում է իտալական ապահովագրական ընկերությունում։ „Assicurazioni Generali“ (հոկտեմբեր 1907 - հուլիս 1908), իսկ 1908-ի հուլիսից մինչև 1922 թ. աշխատում է Բոհեմիական թագավորության բանվորների դժբախտ պատահարներից ապահովագրական ինստիտուտում ((գերմ.)„Arbeiter-Unfall-Versicherungs-Anstalt für das Königreich Böhmen“)։

Աշակերտ Կաֆկան՝ 1900 թվականից առաջ

Այս կիսով չափ (մասամբ) պետական հիմնարկությունում Կաֆկայի պաշտոնեական դիրքը պահանջում է արդյունաբերական արտադրանքի և խոշոր ձեռնարկությունների և տեխնոլոգիաների խորը գիտելիքներ։ Սկզբնական շրջանում Կաֆկան աշխատում է դժբախտ պատահարների բաժնում, այնուհետև տեղափոխվում է ապահովագրության տեխնիկական բաժին։
Սկսած 1910 թ. աշխատում է հիմնարկության բաժանմունք Betriebsabteilung։ (Պրահայի գերմանական տեխնիկական բարձրագույն ինստիտուտում, Կաֆկան հաճախում է մեխանիկական տեխնոլոգիաների թեմայով դասախոսությունների)։ Կաֆկան մշակում է վտանգի աստիճանների գործարկման տեղեկանք։

1910-1924[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1908-1916 թթ. պարբերաբար ուղարկվում է կարճատև գործուղումների հյուսիսային Բոհեմիա ։ Այնտեղ Կաֆկան այցելում է տարբեր ընկերություններ, զեկուցում է կարդում ձեռներեցնեի համար և մասնակցել է դատական վարույթներին։ Նրա գործունեությանը պատկանում էր նաև հաշվետվությունների պատրաստումը։ 1917 թ. սեպտեմբերին Կաֆկայի մոտ հայտնաբերվում է թոքային և շնչափողային տուբերկուլիոզ։ Բուժվելու նպատակով 1918 թ. Կաֆկան ուղևորվում է Schelesen., որտեղ հանդիպում է Julie Wohryzeckին։ (1891-1944, ազգությամբ նույնպես հրեա, սպանվում է Աուսվիցում)[11]

1923-1924 թթ. ձմռանը Կաֆկայի առողջությունը զգալիորեն քայքայվում է։ Առողջարանային հանգիստը անզոր է լինում կազդուրել Կաֆկայի քայքայված առողջությունը։ Կաֆկան ժամանակ առ ժամանակ կորցնումէ խոսելու ունակությունը, այլևս չի կարողանում պինդ սնունդ ընդունել։ 1924 թ. հունիսի 3-ին վատթարացող հիվանդության հետևանքով վատ սնվելու արդյունքում՝ հետզհետե թուլանալով Կաֆկան կնքում է իր մահկանացուն։ Կաֆկայի գերեզմանը գտնվում է Պրահա Շտրաշնիցում Prag-Straschnitz։ [10]

Կաֆկայի քույրերը՝ Էլլիի, Վալլի և Օտտլա

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաֆկա, 1923

Հայերեն հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաֆկայի գերեզմանը Պրահայում Žižkov

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մի անգամ Ֆրանց Կաֆկային ասում են, որ պոետ Էռնստ Լեդերերը բանաստեղծություններ է գրում հատուկ բաց կապույտ թանաքով հատուկ թղթի վրա։ Կաֆկան բոլորովին չի զարմանում և իր ընկերոջ սովորությունը մեկնաբանում է հետևյալ կերպ.

Aquote1.png Յուրաքանչյուր մոգ ունի իր արարողակարգը։ Հայդնը, օրինակ, երաժշտություն էր հորինում միայն սպիտակեցրած կեղծամով, ինչպես հանդիսավոր արարողությունների ժամանակ։ Aquote2.png


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 (untranslated title) — С. 1.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 The Metamorphosis — С. 211.
  3. 3,0 3,1 Record #118559230 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է օգոստոսի 12-ին 2015:
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  5. 5,0 5,1 5,2 Кафка Франц, Кафка Франц // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 The Metamorphosis — С. 213.
  7. 7,0 7,1 7,2 Кафка Франц, Кафка Франц // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 27-ին 2015:
  8. Franz Kafka, Lebensdaten, Werk, Regionaler Arbeitskreis Internet am Oberschulamt Karlsruhe
  9. Նախաբան՝Դատավարություն
  10. 10,0 10,1 10,2 http://www.vlg-gehlen.de/f_kafka.htm
  11. 11,0 11,1 http://www.lehrer.uni-karlsruhe.de/~za874/homepage/kafka.htm
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]