Հանա Արենդտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Հանա Արենդտ
Hannah arendt-150x150.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 14, 1906({{padleft:1906|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2][3][4]
Հաննովեր, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[5][6]
Մահացել է դեկտեմբերի 4, 1975({{padleft:1975|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1][2][3][4] (69 տարեկանում)
Upper West Side, Նյու Յորք[1][7][8][9][10]
բնական մահով
Բնակության վայր(եր) Հաննովեր և Նյու Յորք
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[11]
առանց քաղաքացիության
Ազգություն գերմանացի և հրեա
Դավանանք հուդայականություն
Մասնագիտություն փիլիսոփա, պատմաբան, գրող, քաղաքագետ, ակնարկագիր, համալսարանի պրոֆեսոր և սոցիոլոգ
Հաստատություն(ներ) Փրինսթոնի համալսարան, Հյուսիսարևմտյան համալսարան, Ուեսլեական համալսարան, Կալիֆորնիայի համալսարան, Բերքլի, Չիկագոյի համալսարան, Եյլի համալսարան, Կոլումբիայի համալսարան և The New Yorker[12]
Գործունեության ոլորտ էսսե
Անդամակցություն Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա, Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատեր Հայդելբերգի համալսարան, Ֆրայբուրգի համալսարան և Մարբուրգի համալսարան
Գիտական աստիճան դոկտորի աստիճան[1] (1928)
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[13] և գերմաներեն
Ազդվել է Էդմունդ Հուսերլ[14], Կառլ Յասպերս[14], Մարտին Հայդեգեր, Էդմոնդ Բերկ, Գիլբերտ Կիտ Չեսթերտոն, Շառլ Լուի Մոնտեսքիո, Ալեքսիս դը Տոկվիլ, Walter Benjamin, Hans Jonas, Հիսուս, Իոհան Դունս Սկոտ, Նիկոլո Մաքիավելի, Պլատոն, Կարլ Մարքս, Սոկրատես, Ֆրանց Կաֆկա, Օգոստինոս Երանելի, Կարլ Շմիդտ, Պողոս առաքյալ, Իմանուիլ Կանտ, Արիստոտել և Սյորեն Կիերկեգոր
Պարգևներ Գուգենհայմի կրթաթոշակ Emerson-Thoreau Medal Sigmund Freud Prize և Honorary doctor of the Princeton University
Ամուսին(ներ) Գյունտեր Արենդտ և Հայնրիխ Բլյուխեր
Hannah Arendt Վիքիպահեստում

Յոհաննա (Հաննա) Արենդթ (գերմ.՝ Hannah Arendt, հոկտեմբերի 14, 1906({{padleft:1906|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2][3][4], Հաննովեր, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[5][6] - դեկտեմբերի 4, 1975({{padleft:1975|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1][2][3][4], Upper West Side, Նյու Յորք[1][7][8][9][10]), հրեական ծագմամբ գերմանաամերիկյան փիլիսոփա, պատմաբան, քաղաքագետ, տոտալիտարիզմի տեսության հիմնադիր: 1933 թվականին տարագրվել է Ֆրանսիա, իսկ 1941 թվականին ԱՄՆ։ Նա գտնում է, որ թե՛ նացիոնալ-սոցիալիզմը (նացիզմը), թե ստալինիզմը պետության ամբողջատիրական նոր ժամանակակից ձևեր են, որոնք չպետք է շփոթել ճնշման ավանդական ձևերի հետ։ Ամբողջատիրությունը ձգտում է անսահմանափակ տիրապետության իր երկրի ներսում և դրանից դուրս։ Դրա տարբերակիչ գծերից են պետական գաղափարախոսության առկայությունը, ահաբեկչությունը, որպես քաղաքական տիրապետության հաստատման և ամրապնդման միջոց, գաղափարախոսության իրականացում, որը հռչակում է միակ ճշմարիտը հասարակության զարգացման մեկնաբանության գործում։ «Ամբողջատիրական մարդը» նրա կարծիքով ատոմացված, օտարված անհատ է, «զանգվածի» ներկայացուցիչ, որը միավորվում է կոլեկտիվ սոցիալական մարմինների մեջ բռնության համապարփակ գաղափարախոսական ձեռնածության շնորհիվ։ Ամբողջատիրական վարչակարգի իդեալական մոդել էր համարում նացիստական համակենտրոնացման ճամբարը, որտեղ մարդու մոտ քայքայվում էին վարքի սովորական մոտիվները, բարոյականությունը, հոգեկան և մարմնական հակազդեցությունները։ Արենդթը հեղափոխության պատճառը տեսնում է ոչ թե օբյեկտիվ պատմական գործընթացի այլ մարդու գործողության մեջ։ Դա, իր հերթին, հանգեցրեց ինքնակառավարման ժողովրդական խորհուրդների և հանրության ազատության կարևորմանը։ Ոստի նա օրինակելի է համարում Ամերիկյան հեղափոխությունը և ոչ թե Ֆրանսիականը ու Ռուսականը։ Արենդթի կարծիքով, իր տեսությունը միանգամայն տարբերվում է առկա քաղաքական տեսություններից։

Հիմնական երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հաննա Արենդթ «Մենք՝ փախստականներս», (հոդվածներ), Երևան, ՀԱՀ, 2016
  • Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
  • Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
  • А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #11850391X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  5. 5,0 5,1 5,2 http://muse.jhu.edu/books/9780816688753
  6. 6,0 6,1 6,2 http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1467-8675.2009.00545.x/full
  7. 7,0 7,1 7,2 http://muse.jhu.edu/journals/public_culture/v015/15.1mbembe.html
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.jstor.org/stable/2928276
  9. 9,0 9,1 9,2 http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/13569310701285016
  10. 10,0 10,1 10,2 http://www.nytimes.com/1975/12/06/archives/hannah-arendt-political-scientist-dead.html
  11. http://www.nytimes.com/1982/04/25/books/a-woman-of-this-century.html
  12. http://www.newyorker.com/books/double-take/hannah-arendt-and-the-new-yorker
  13. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb118890622
  14. 14,0 14,1 20 -րդ դարի փիլիսոփաների կենսագրական բառարան (1996 թ.) — 1996. — ISBN 978-0-415-06043-1
  15. CONTEMPORARY THINKERS. Hannah Arendt. Totalitarianism: A Novel Form of Tyranny
  16. The Origins of Totalitarianism, Նյու Յորք, Harcourt, 1951
  17. Between Past and Future, London, Faber & Faber, 1961
  18. On Revolution. New York, Penguin Books, 1963
  19. Eichmann in Jerusalem: a Report on the Banality of Evil, Լոնդոն, Faber & Faber, 1963
  20. On Violence, New York, Harcourt, 1970
  21. Men in Dark Times, New York, Harcourt, 1968 (անգլ.)
  22. Люди в темные времена, Московская школа политических исследований, 2002(ռուս.)
  23. Crisis of the Republic, New York, Harcourt, 1972
  24. The Life of the Mind, 2 vols., London, Secker & Warburg, 1978
  25. Lectures on Kant's Political Philosophy, Brighton, Harvester Press, 1982
  26. Love and St. Augustin, Chicago, University of Chicago Press, 1996

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Hannah Arendt (1906-1975). Internet Encyclopedia of Philosophy կայքում (անգլ.)

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png