Հանա Արենդտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հանա Արենդտ
անգլ.՝ Hannah Arendt
Hannah Arendt 1975 (cropped).jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 14, 1906(1906-10-14)[1][2][3][4][5]
Հաննովեր, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[6][7]
Մահացել է դեկտեմբերի 4, 1975(1975-12-04)[1][2][3][4][5] (69 տարեկանում)
Վերին Վեսթ Սայդ, Նյու Յորք[1][8][9][10][11]
բնական մահով
Բնակության վայր(եր) Հաննովեր և Նյու Յորք
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա[12]
Flag of the United States.svg ԱՄՆ[13][12]
չկա
Ազգություն գերմանացի և հրեա
Դավանանք հուդայականություն
Մասնագիտություն փիլիսոփա, պատմաբան, գրող, քաղաքագետ, ակնարկագիր, համալսարանի պրոֆեսոր, սոցիոլոգ և հեղինակ
Հաստատություն(ներ) Փրինսթոնի համալսարան, Հյուսիսարևմտյան համալսարան, Ուեսլեական համալսարան, Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի, Չիկագոյի համալսարան, Եյլի համալսարան, Կոլումբիայի համալսարան և The New Yorker[14]
Գործունեության ոլորտ էսսե և քաղաքական փիլիսոփայություն
Անդամակցություն Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա, Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատեր Հայդելբերգի համալսարան, Ֆրայբուրգի համալսարան և Մարբուրգի համալսարան
Գիտական աստիճան դոկտորի աստիճան[1] (1928)
Տիրապետում է լեզուներին գերմաներեն և անգլերեն[2]
Եղել է գիտական ղեկավար Elisabeth Young-Bruehl
Ազդվել է Էդմունդ Հուսերլ[15], Կառլ Յասպերս[15], Մարտին Հայդեգեր, Էդմոնդ Բերկ, Գիլբերտ Կիտ Չեսթերտոն, Շառլ Լուի Մոնտեսքիո, Ալեքսիս դը Տոկվիլ, Բենիամին Վալտեր, Հանս Ջոնաս, Հիսուս, Իոհան Դունս Սկոտ, Նիկոլո Մաքիավելի, Պլատոն, Կարլ Մարքս, Սոկրատես, Ֆրանց Կաֆկա, Օգոստինոս Երանելի, Կարլ Շմիդտ, Պողոս առաքյալ, Իմանուիլ Կանտ, Արիստոտել և Սյորեն Կիերկեգոր
Պարգևներ Գուգենհայմի կրթաթոշակ Էմերսոն-Թորոյի մեդալ Զիգմունդ Ֆրոյդ մրցանակ Փրինսթոնի համալսարանի պատվավոր դոկտոր և Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
Ամուսին(ներ) Գյունտեր Արենդտ և Հայնրիխ Բլյուխեր
Կայք hannaharendtcenter.org
Hannah Arendt Վիքիպահեստում

Յոհաննա (Հաննա) Արենդթ (գերմ.՝ Hannah Arendt, հոկտեմբերի 14, 1906(1906-10-14)[1][2][3][4][5], Հաննովեր, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[6][7] - դեկտեմբերի 4, 1975(1975-12-04)[1][2][3][4][5], Վերին Վեսթ Սայդ, Նյու Յորք[1][8][9][10][11]), հրեական ծագմամբ գերմանաամերիկյան փիլիսոփա, պատմաբան, քաղաքագետ, տոտալիտարիզմի տեսության հիմնադիր: 1933 թվականին տարագրվել է Ֆրանսիա, իսկ 1941 թվականին ԱՄՆ։ Նա կարծում է, որ թե՛ նացիոնալ-սոցիալիզմը (նացիզմը), թե ստալինիզմը պետության ամբողջատիրական նոր ժամանակակից ձևեր են, որոնք չպետք է շփոթել ճնշման ավանդական ձևերի հետ։ Ամբողջատիրությունը ձգտում է անսահմանափակ տիրապետության իր երկրի ներսում և դրանից դուրս։ Դրա տարբերակիչ գծերից են պետական գաղափարախոսության առկայությունը, ահաբեկչությունը, որպես քաղաքական տիրապետության հաստատման և ամրապնդման միջոց, գաղափարախոսության իրականացում, որը հռչակում է միակ ճշմարիտը հասարակության զարգացման մեկնաբանության գործում։ «Ամբողջատիրական մարդը» նրա կարծիքով ատոմացված, օտարված անհատ է, «զանգվածի» ներկայացուցիչ, որը միավորվում է կոլեկտիվ սոցիալական մարմինների մեջ բռնության համապարփակ գաղափարախոսական ձեռնածության շնորհիվ։ Ամբողջատիրական վարչակարգի իդեալական մոդել էր համարում նացիստական համակենտրոնացման ճամբարը, որտեղ մարդու մոտ քայքայվում էին վարքի սովորական մոտիվները, բարոյականությունը, հոգեկան և մարմնական հակազդեցությունները։ Արենդթը հեղափոխության պատճառը տեսնում է ոչ թե օբյեկտիվ պատմական գործընթացի այլ մարդու գործողության մեջ։ Դա, իր հերթին, հանգեցրեց ինքնակառավարման ժողովրդական խորհուրդների և հանրության ազատության կարևորմանը։ Ոստի նա օրինակելի է համարում Ամերիկյան հեղափոխությունը և ոչ թե Ֆրանսիականը ու Ռուսականը։ Արենդթի կարծիքով, իր տեսությունը միանգամայն տարբերվում է առկա քաղաքական տեսություններից։

Հիմնական երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հաննա Արենդթ «Մենք՝ փախստականներս», (հոդվածներ), Երևան, ՀԱՀ, 2016
  • Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
  • Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
  • А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #11850391X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Indiana Philosophy Ontology Project
  6. 6,0 6,1 6,2 http://muse.jhu.edu/books/9780816688753
  7. 7,0 7,1 7,2 http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1467-8675.2009.00545.x/full
  8. 8,0 8,1 8,2 http://muse.jhu.edu/journals/public_culture/v015/15.1mbembe.html
  9. 9,0 9,1 9,2 http://www.jstor.org/stable/2928276
  10. 10,0 10,1 10,2 http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/13569310701285016
  11. 11,0 11,1 11,2 http://www.nytimes.com/1975/12/06/archives/hannah-arendt-political-scientist-dead.html
  12. 12,0 12,1 LIBRIS — 2013.
  13. http://www.nytimes.com/1982/04/25/books/a-woman-of-this-century.html
  14. http://www.newyorker.com/books/double-take/hannah-arendt-and-the-new-yorker
  15. 15,0 15,1 20 -րդ դարի փիլիսոփաների կենսագրական բառարան (1996 թ.) — 1996. — ISBN 978-0-415-06043-1
  16. CONTEMPORARY THINKERS. Hannah Arendt. Totalitarianism: A Novel Form of Tyranny
  17. The Origins of Totalitarianism, Նյու Յորք, Harcourt, 1951
  18. Between Past and Future, London, Faber & Faber, 1961
  19. On Revolution. New York, Penguin Books, 1963
  20. Eichmann in Jerusalem: a Report on the Banality of Evil, Լոնդոն, Faber & Faber, 1963
  21. On Violence, New York, Harcourt, 1970
  22. Men in Dark Times, New York, Harcourt, 1968 (անգլ.)
  23. Люди в темные времена, Московская школа политических исследований, 2002(ռուս.)
  24. Crisis of the Republic, New York, Harcourt, 1972
  25. The Life of the Mind, 2 vols., London, Secker & Warburg, 1978
  26. Lectures on Kant's Political Philosophy, Brighton, Harvester Press, 1982
  27. Love and St. Augustin, Chicago, University of Chicago Press, 1996

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Hannah Arendt (1906-1975). Internet Encyclopedia of Philosophy կայքում (անգլ.)

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png