Վինսենթ վան Գոգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Վինսենթ վան Գոգ
VanGogh 1887 Selbstbildnis.jpg
Վինսենթ վան Գոգի ինքնանկարը (1887թ.)
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ի ծնե Վինսենթ Ուիլլեմ վան Գոգ
Vincent Willem van Gogh
Ծնվել է 1853 մարտի 30
Ծննդավայր Զունդերտ, Հոլանդիա
Մահացել է հուլիսի 29, 1890 (37 տարեկան)
Վախճանի վայր Օվեր-սյուր-Ուազ, Ֆրանսիա
Ազգություն հոլանդացի
Ոճ(եր) պոստիմպրեսիոնիզմ, էքսպրեսիոնիզմ
Պորտալ Nuvola apps kcoloredit.svg Արվեստ

Վինսենթ Ուիլլեմ վան Գոգ (հոլանդերեն՝ Vincent Willem van Gogh, 1853թ. մարտի 30 - 1890թ. հուլիսի 29) հոլանդացի նկարիչ, Պոստիմպրեսիոնիզմի և Էքսպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչ։ Նրա ստեղծագործությունները պահպանվում են աշխարհի ամենահեղինակավոր թանգարաններում (Մետրոպոլիտեն թանգարան, Նյու Յորք, Օգյուստ Ռոդենի տուն թանգարան, Իմպրեսիոնիզմի թանգարան, Փարիզի ժամանակակից արվեստի թանգարան, Մյունխենի Նոր Պինակոտեկ պատկերասրահ)։ Ամենամեծ թվով ստեղծագործությունները ցուցադրվում են Ամստերդամի Վան Գոգի թանգարանում։

Ընդհանուր[խմբագրել]

Վինսենտ վան Գոգը նկարել է վաղ տարիքից։ 1864 թ-ից սովորել է Զևենբերգի գիշերօթիկ դպրոցում, 1866 թ-ից՝ Թիլբուրգի քոլեջում։ 1869–76 թթ-ին եղել է Գեղարվեստաառևտրային ֆիրմայի հանձնակատարը (զբաղվել է նկարների առքուվաճառքով) Հաագայում, Բրյուսելում, Լոնդոնում և Փարիզում։ 1876 թ-ին դասավանդել է Լոնդոնի արվարձանային դպրոցներից մեկում։ Վան Գոգն ուսումնասիրել է աստվածաբանություն, 1878–79 թթ-ին եղել է քարոզիչ Բելգիայի Բորինաժ քաղաքում։ 1880–81 թթ-ին հաճախել է Բրյուսելի, իսկ 1885–86 թթ-ին՝ Անտվերպենի գեղարվեստի ակադեմիաները։ Վան Գոգը պատկերել է ընչազուրկներին՝ Բորինաժի հանքափորներին, ավելի ուշ՝ գյուղացիների, արհեստավորների, ձկնորսների, որոնց կենսակերպին ծանոթացել է 1881–85 թթ-ին, Հոլանդիայում։ 1883 թ-ից նա ստեղծել է իր առաջին նշանակալի՝ հասարակ մարդկանց նկատմամբ սիրով լի նկարաշարերը («Գեղջկուհի», «Կարտոֆիլ ուտողները», «Քարածուխ տանող կանայք», «Արտասովոր կինը», «Օջախի առջև», «Մորմոքող ծերունին» և այլն), որտեղ արտահայտել է բնորդների հոգեկան լարվածությունը, տառապանքն ու ընկճվածությունը։ 1886–88 թթ-ին ապրել է Փարիզում. հաճախել է Ֆեռնան Կորմոնի մասնավոր ստուդիան, միաժամանակ ուսումնասիրել իմպրեսիոնիստ նկարիչների (Անրի Թուլուզ-Լոտրեկ, Էդուարդ Մանե, Պոլ Գոգեն, Ալֆրեդ Սիսլեյ, Էդգար Դեգա) ստեղծագործությունները և ճապոնական փորագրությունները։ Այդ շրջանից նրա գործերում մուգ գույները փոխարինվել են կապույտի, ոսկեդեղինի, կարմրի մաքուր ու պայծառ երանգներով («Սենի կամուրջը», 1887 թ., «Տանգի հայրիկի դիմանկարը», 1887 թ., և այլն)։ 1888 թ-ին Վան Գոգը տեղափոխվել է Ֆրանսիայի Առլ քաղաք, որտեղ վերջնականապես ձևավորվել է նրա ստեղծագործական յուրահատուկ ոճը։ Նկարիչը գույների հակադրությամբ արտահայտել է իր հուզավիճակն ու վերաբերմունքն աշխարհի նկատմամբ։ Հարավի պայծառ ու ջերմ գույներով ստեղծած բնանկարներում («Հունձ: Լա Կրո հովիտ», «Ձկնորսական նավակները Սենտ Մարիում», երկուսն էլ՝ 1888 թ.) արտացոլել է իր սերն ու վերաբերմունքը գեղեցկության ու երջանկության նկատմամբ։ Որոշ գործերում պատկերել է մարդու միայնությունն ու անզորությունն արտահայտող կերպարներ («Գիշերային սրճարան Առլում», 1888 թ.)։ Գույնի և գալարուն գունաբծերի դինամիկան կենդանություն ու աշխուժություն է հաղորդում ոչ միայն բնությանն ու մարդկանց («Խաղողի կարմիր այգիներ Առլում», 1888 թ.), այլև անշունչ առարկաներին («Վան Գոգի ննջարանն Առլում», 1888 թ.)։ Նկարչի կյանքի վերջին տարիների լարված աշխատանքն ուղեկցվել է հոգեկան հիվանդության նոպաներով (ցնցումներից մեկի ժամանակ նա կտրել է իր ականջը)։ 1889–90 թթ-ին Վան Գոգը եղել է հոգեբուժարաններում՝ նախ՝ Առլի, Սեն Ռեմիի, ապա՝ Օվեր սյուր Ուազի, որտեղ էլ ինքնասպան է եղել։ Վան Գոգի վերջին գործերն առանձնանում են գունային զուգորդումներով, ռիթմի խիստ արտահայտչականությամբ, տրամադրության կտրուկ փոփոխություններով, ծայրահեղ հուսահատությամբ ու պոռթկումներով («Նոճիներով ու աստղերով ճանապարհ», 1890 թ.), իսկ որոշ գործեր՝ պայծառ ու խաղաղ տրամադրությամբ («Օվերի բնանկար անձրևից հետո», 1890 թ., «Եկեղեցի Օվերում», 1890 թ., և այլն)։ Վան Գոգի լավագույն կտավներից են նաև «Առլեզիանուհին» (1888 թ.), Վան Գոգ. «Կոշիկներ» (1887 թ.) «Փոստատար Ռուլեն» (1888 թ.), «Սերմնացան մայրամուտին» (1888 թ.), «Ինքնանկար ծխամորճով» (1888 թ.), «Բժիշկ Գաշեի դիմանկարը» (1890 թ.), «Հավերժության դարպասների մոտ» (1890 թ.) և այլն։ Վան Գոգի արվեստը ժամանակին չի գնահատվել. նրա գործերը համաշխարհային ճանաչման են արժանացել շուրջ 100 տարի անց։ Նկարչի ստեղծագործությունն արտացոլել է եվրոպական մշակույթի պատմության բարդ, բեկումնային շրջանը։ Վան Գոգի գործերից պահվում են աշխարհի լավագույն թանգարաններում (Մոսկվայի Ալեքսանդր Պուշկինի անվան կերպարվեստի, Կրյոլլեր-Մյուլլերի պետական, Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն, Օգյուստ Ռոդենի և այլն)։ Վան Գոգի անունով կոչվել է խառնարան Փայլածու (Մերկուրի) մոլորակի վրա։ Վան Գոգն ապրել և ստեղծագործել է՝ հոգեպես տառապելով։ Նրա հիվանդության հարցը և դրա անդրադարձն իր աշխատանքների վրա առ այսօր վիճաբանություններ են առաջացնում. ավելի քան 150 հոգեբույժներ փորձել են անուն գտնել նկարչի հիվանդության համար և առաջարկվել են 30 տարբեր ախտորոշումներ։ [1][2]

Վան Գոգի հոգեկան տառապանքները հատկապես սրվել են նրա կյանքի վերջին տարիների ընթացքում, ինչը և, ըստ Պոլ Գոգենի ինքնակենսագրության, հանդիսացավ նրա՝ իր ձախ ականջի բլթակը կտրելու պատճառ (1888թ. դեկտեմբերին վիճաբանելուց հետո) Այս վարկածը հերքում են գերմանացի գիտնականներ Հ. Կաուֆմանը (Hans Kaufmann) և Ռ. Ուայլդեգանսն (Rita Wildegans) իրենց «Վան Գոգի ականջը. Պոլ Գոգենն ու լուռ համաձայնագիրը» աշխատությունում)։ [3][4][5][6]

Կենսագրություն[խմբագրել]

Վան Գոգը ծնվել է հոլանդական Զունդերտ գյուղում բնակվող հոգևոր հովվի ընտանիքում, որտեղ սկսած 16-րդ դարից սերնդե-սերունդ զբաղվում էին արվեստի ստեղծագործությունների առևտրով։ Երիտասարդ տարիներին աշխատել է արվեստի գործերի առևտրով զբաղվող ընկերությունում։ Ավելի ուշ՝ ուսուցչի կարճատև աշխատանքից հետո, ուղևորվել է Բորինաժ (Բելգիա) և սկսել է որպես քարոզիչ աշխատել հանքահորային աղքատ մի տարածաշրջանում։ Գեղանկարչության ոլորտում իր ստեղծագործական գործունեությունը սկսել է 1880թ., երբ 27 տարեկան էր։

Վան Գոգը սկսել է աշխատել մռայլ գույներով և դա շարունակվել է մինչև նրա Փարիզ մեկնելը։ Փարիզում նկարիչը ծանոթանում է արվեստի՝ 19-րդ դարում ձևավորված ուղղության՝ իմպրեսիոնիզմի հետ, որն արագացրեց նրա՝ որպես նկարչի զարգացումը գեղանկարչության ոլորտում։ Կյանքի վերջին տասը տարիների ընթացքում Վան Գոգը դարձել է ավելի քան 2000 ստեղծագործությունների հեղինակ։ Նրա աշխատանքները ներառում են շուրջ 900 նկարներ և 1100 գծանկարներ և ուրվանկարներ։ Կյանքին հրաժեշտ տալուց առաջ երկու ամսվա ընթացքում նկարել է 90 նկար։

Վան Գոգի կյանքում առանցքային դեր է ունեցել նրա եղբայրը՝ Թեո վան Գոգը, որը զբաղվում էր արվեստի ստեղծագործությունների առևտրով և ֆինանսապես աջակցում էր նկարչին։

Վինսենթ վան Գոգը համարվում է արվեստի էքսպրեսիոնիզմ ուղղության հիմնադիր։ Նրա արվեստը մեծապես ազդել է 20-րդ դարում ձևավորված ուղղությունների, հատկապես՝ ֆովիզմի և գերմանական էքսպրեսիոնիզմի վրա։

Մեջբերումներ Վան Գոգի մասին[խմբագրել]

Aquote1.png Վան Գոգը պատկանում է այն արվեստագետների թվին, որոնք միշտ էլ արդիական են լինելու, որովհետև նրա կտավներն ու գծանկարները հետաքրքիր ու գրավիչ են բազմաթիվ տեսակետներից։ Aquote2.png


Հայերեն գրականություն Վան Գոգի մասին[խմբագրել]

  • Պերյուշո Ա., Վան Գոգի կյանքը. - Ե.։ Հայաստան, 1990.- 471 էջ։
  • Մեսրոպյան Ն., Արևը վրձնի վրա.- Ե.։ Սովետ. գրող, 1978.- 235 էջ։
  • Սթոուն Ի., Կյանքի ծարավը.- Ե.։ Հայաստան, 1970.- 670 էջ։
  • Մաթևոսյան Վ., Զրույցներ Սարյանի հետ։ Ավանգարդ, 1992, 4 փետրվարի։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Blumer, Dietrich (2002)"The Illness of Vincent van Gogh" American Journal of Psychiatry)(անգլերեն)
  2. Vincent van Gogh's medical condition (անգլերեն)
  3. Hans Kaufmann, Rita Wildegans: Van Goghs Ohr: Paul Gauguin und der Pakt des Schweigens (Gebundene Ausgabe), 2008 ISBN 3-940731-14-5, ISBN 978-3-940731-14-2 (գերմ.)
  4. "Gauguin 'cut off Van Gogh's ear"(անգլերեն)
  5. "Gauguin not Van Gogh cut off artists ear"(անգլերեն)
  6. Daily Telegraph: Van Goghs ear was cut off by friend Gauguin with a sword(անգլերեն)

Պատկերասրահ[խմբագրել]

«Արևածաղիկները»[խմբագրել]

Փարիզ, 1887 թ.[խմբագրել]

Արլ, 1888-1889թթ.[խմբագրել]


Այլ կտավներ[խմբագրել]



Արտաքին հղումներ[խմբագրել]