Երազ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հակոբի երազը (նկարիչ` Մայքլ Վիլման, 1690թ.)

Երազը քնի որոշակի փուլում անկախ իր կամքից տեղի ունեցող պատկերների, գաղափարների և զգացմունքների հաջորդականություն է։ Երազի բովանդակությունը և նպատակը հստակորեն հասկանալի չէ, չնայած բազմաթիվ գիտնականներ ուսումնասիրել են այս թեման, ինչպես նաև այն եղել է փիլիսոփաների ուսումնասիրության առարկան պատմության ընթացքում։ Երազների ուսումնասիրության գիտական ուղղությունը կոչվում է օնեիրոլոգիա։ Երազները համարվում են կապ անգիտակցականի հետ։

Երազները լինում են տարբեր տեսակի՝ վախ առաջացնող, հուզիչ, կախարդական, մելանխոլիկ, արկածային, կամ սեքսուալ։ Երզում կատարվող իրադարձությունները դուրս են երազ տեսնողի ղեկավարումից, բացառությամբ ջինջ երազների, որտեղ երազ տեսնողը ինքնակառավարվում է։ Երազները երբեմն կարող են ստեղծագործական մտքեր առաջացնել կամ էլ ոգեշնչել։

Երազների նշանակությունը տարբեր է տարբեր ժամանակներում և մշակույթներում։ Երազների մեկնության պատմությունը գնում է մինչև մ.թ.ա. 5000-4000 թվականները։ Երազների մասին առաջին մեկնաբանությունը եղել է 5000 տարի առաջ Միջագետքում կավե հուշատախտակի վրա։ Հունական և հռոմեական ժամանակաշրջանում մարդիկ հավատում էին, որ երազներն աստվածներից կամ մահացածներից եկած ուղղակի հաղորդագրություններ են և որ դրանք գուշակում են ապագան։

Ավստրիացի նյարդաբան Զիգմունդ Ֆրոյդը լայնորեն գրել է երազների տեսության և մեկնության մասին։ Նա երազները մեկնաբանում է որպես ամենախորը ցանկությունների արտահայտում, որը հաճախ վերաբերում է մանկության հիշողություններին։ Իր «Երազների մեկնաբանությունը» գրքում Ֆրոյդը զարգացնում է երազների մեկնաբանման հոգեբանական տեխնիկա և նախագծում ուղենիշների մի շարք՝ հասկանալու այն նշաններն ու հիմնական մտքերը, որոնք արտահայտված են երազներում։