Եվրատեսիլ երգի մրցույթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մրցույթի պաշտոնական լոգոն

Եվրատեսիլ երգի մրցույթ (անգլերեն՝ Eurovision Song Contest, ֆրանսերեն՝ Concours Eurovision de la chanson), երգի ամենամյա մրցույթ, որն անցկացվում է Եվրոպական հեռարձակողների միության կազմում գտնվող երկրների միջև։

Յուրաքանչյուր երկիր ուղարկում է երգ, որը կենդանի հնչողությամբ պետք է կատարվի ուղիղ եթերում հեռուստատեսությամբ և ռադիոյով, այնուհետև տեղի է ունենում քվեարկություն, և որոշվում է հաղթող երգը։ Մրցույթը հեռարձակվում է սկսած 1956 թվականից և ըստ վերջին տարիների տվյալների ունենում է 100 միլիոնից ավել հեռուստադիտող Եվրոպայում և ընդհանուր 600 միլլիոն հեռուստադիտող ամբողջ աշխարհում։[1][2] Եվրատեսիլը հեռարձակվում է նաև Եվրոպայից դուրս գտնվող երկրներում, ինչպիսիք են՝ Արգենտինա, Ավստրալիա, Բրազիլիա, Կանադա, Չինաստան, Կոլումբիա, Եգիպտոս, Հնդկաստան, Ճապոնիա, Հորդանան, Մեքսիկա, Նոր Զելանդիա, Ֆիլիպիններ, Հարավային Կորեա, Թայվան, Թայլանդ, Միացյալ Նահանգներ, Ուրուգվայ և Վենեսուելա, չնայած այն հանգամանքին, որ այդ երկրները չեն մասնակցում մրցույթին։[3][4][5] 2000 թվականից սկած մրցույթը հեռարձակվում է նաև ինտերնետում և 2006 թվականին ունեցել է 74,000 օնլայն դիտող 140 երկրներից։[6]

Եվրատեսիլը ազդել է մի շարք հայտնի արտիստների կարիերայի վրա, ինչպիսիք են Սելին Դիոն,Լարա Ֆաբիան, ԱԲԲԱ, Խուլիո Իգլեսիաս, Դոմենիկո Մոդուգնո և այլք, ովքեր տարիներ առաջ մասնակցել են մրցույթին։

Նախապատմություն[խմբագրել]

1950-ականներին, երբ Եվրոպան դեռ վերակառուցվում էր պատերազմի պատճառով տեղի ունեցած վնասներից, Շվեյցարիայում հիմված Եվրոպական հեռարձակողների միություն կազմակերպությունը որոշեց ստեղծել մի հեռուստատեսային շոու ծրագիր, որի նպատակն էր եվրոպացի հասարակությանը համախմբել երաժշտության շուրջ։ 1955 թվականի հունվարին Մոնակոյում կայացավ համաժողով, որտեղ Շվեյցարիայի հեռուստատեսության և հանձնաժողովի նախագահ Մարսել Բեզենսոնը որոշեց իրականացնել ԵՀՄ-ի նախագիծը, և ստեղծվեց մի մրցույթ, որը կոչվեց «Eurovision Grand Prix»։ Նույն թվականի հոկտեմբերին հայտարարվեց, որ առաջին մրցույթը տեղի է ունենալու 1956 թվականի գարնանը Լուգանոյում, Շվեյցարիա։

1956 թվականի մայիսի 24-ին Լուգանոյում կայացավ առաջին մրցույթը, որին մասնակցում էին 7 երկիր, և ամեն երկիր ներկայացնում էր 2 երգ։ Սա միակ մրցույթն էր, որին երկրները ներկայացրին 1-ից ավել երգ, իսկ հաջորդ տարվանից բոլոր երկրները պարտավոր էին միայն 1 երգ ուղարկել։ Առաջին մրցույթի հաղթող դարձավ Շվեյցարիան ներկայացնող Լիզ Ասսիան, ում մրցույթի հաղթանակը բերեց մեծ ճանաչում։

Ֆորմատ[խմբագրել]

Եվրատեսիլի 2007-ի հաղորդավարները

Մրցույթի ֆորմատը տարիների ընթացքում կրել է մի շարք փոփոխություններ, սակայն կան հիմնական կանոններ, որոնք միշտ էլ եղել են։ Յուրաքանչյուր երկիր ներկայացնում է մի երգ, որն ուղիղ եթերում պետք է կատարվի կենդանի հնչողությամբ։ Յուրաքանչյուր երկրում մրցույթը հեռարձակում է միայն մեկ հեռուստաընկերություն, որը գտնվում է ԵՀՄ-ի կազմի մեջ։ Մրցույթի մասնակից բոլոր երկրների ներկայացոիցիչների ելույթներն ավարտելուց հետո սկսվում է քվեարկությունը, որի արդյունքում ամենաշատ ձայներն ստացած երկիրը ճանաչվում է հաղթող, և մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու հնարավորությունը տրվում է իրեն։

Մրցույթի բացումը կատարում են մեկ կամ մի քանի հաղորդավարներ, ովքեր ողջունում են հեռուստադիտողին և հանդիսատեսին։ Բոլոր երկրների ելույթներից հետո՝ մինչև քվեարկության արդյունքները հայտնելը, հյուրընկալող երկիրը ցուցադրում է որևէ համար՝ որպեսզի այդ ընթացքում հաշվվեն քվեարկության արդյուքները։

Սովորաբար Եվրատեսիլի եզրափակիչ փուլը տեղի է ունենում գարնանային շաբաթ երեկոյան ժամը 19։00-ին։

Մասնակցություն[խմբագրել]

     Երկրներ, որոնք առնվազն մեկ անգամ մասնակցել են մրցույթին      Երկրներ, որոնք երբևե չեն մասնակցել մրցույթին      Երկրներ, որոնք նշել են իրեն մասնակցելու մտադրությունը, սակայն դեռ չեն մասնակցում

Եվրատեսիլին կարող են մասնակցել այն երկրները, որոնք գտնվում են Եվրոպա աշխարհամասում և ԵՀՄ-ի անդամ են։ Մրցույթին իրենց մասնակցությունը ունեն նաև այնպիսի երկրները, որոնց տարածքի մի մասը գտնվում է Ասիայում։ 1980 թվականին մրցույթին մասնակցել է անգամ Մարոկկոն, որը գտնվում է Աֆրիկայի հյուսիսում։

Մինչև այժմ մրցույթին առնվազն գոնե մեկ անգամ մասնակցել են 51 երկրներ։ Ստորև ներկայացված ցանկում նշված են երկրների առաջնելույթներն ըստ տարիների.

Տարի Երկիրը որը կատարել է դեբյուտ
1956 Նիդերլանդներ Նիդերլանդներ, Ֆրանսիա Ֆրանսիա, Գերմանիա Գերմանիա, Իտալիա Իտալիա, Լյուքսեմբուրգ Լյուքսեմբուրգ,Բելգիա Բելգիա, Շվեյցարիա Շվեյցարիա
1957 Ավստրիա Ավստրիա, Դանիա Դանիա, Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա
1958 Շվեդիա Շվեդիա
1959 Մոնակո Մոնակո
1960 Նորվեգիա Նորվեգիա
1961 Ֆինլանդիա Ֆինլանդիա, Իսպանիա Իսպանիա, Հարավսլավիա Հարավսլավիա
1964 Պորտուգալիա Պորտուգալիա
1965 Իռլանդիա Իռլանդիա
1971 Մալթա Մալթա
1973 Իսրայել Իսրայել
1974 Հունաստան Հունաստան
1975 Թուրքիա Թուրքիա
1980 Մարոկկո Մարոկկո
1981 Կիպրոսի Հանրապետություն Կիպրոս
1986 Իսլանդիա Իսլանդիա
1993 Բոսնիա և Հերցեգովինա Բոսնիա և Հերցեգովինա, Խորվաթիա Խորվաթիա, Սլովենիա Սլովենիա
1994 Էստոնիա Էստոնիա, Հունգարիա Հունգարիա, Լիտվա Լիտվա, Լեհաստան Լեհաստան, Ռումինիա Ռումինիա, Ռուսաստան Ռուսաստան, Սլովակիա Սլովակիա
1998 Մակեդոնիայի Հանրապետություն Մակեդոնիա
2000 Լատվիա Լատվիա
2003 Ուկրաինա Ուկրաինա
2004 Ալբանիա Ալբանիա, Անդորրա Անդորրա, Բելառուս Բելառուս, Սերբիա և Չեռնոգորիա Սերբիա և Չեռնոգորիա
2005 Բուլղարիա Բուլղարիա, Մոլդովա Մոլդովա
2006 Հայաստան Հայաստան
2007 Չեխիա Չեխիա, Վրաստան Վրաստան, Չեռնոգորիա Չեռնոգորիա, Սերբիա Սերբիա
2008 Ադրբեջան Ադրբեջան, Սան Մարինո Սան Մարինո

Կանոններ[խմբագրել]

Մրցույթում կան մի շարք կանոններ, որոնց պետք է ենթարկվեն մասնակից երկրները և սահմանված ժամանակահատվածում ներկայացնեն իրենց երգերը։ Ստորև ներկայացված են այն կանոնները որոնք համարվում են մրցույթի հիմնական և ամենակարևոր կանոնները.

Կենդանի երաժշտություն[խմբագրել]

Մրցույթի գլխավոր կանոններից մեկն այն է, որ բոլոր մասնակցիները պետք է երգեն կենդանի հնչողությամբ։ 1999 թվականին Խորվաթիայի մասնակիցի ելույթից հետո խորվաթական պատվիրակությունը հայտարարեց, որ իր մասնակիցը ելույթ է ունեցել ոչ կենդանի կատարմամբ. ԵՀՄ-ն դա համարեց կանոնների խախտում, ինչի արդյունքում Խորվաթիան կորցրեց իր ձայների 33%-ը։

1956-ից 1998 թվականը, պարտադիր էր, որ հյուրընկալող երկիրն ունենա նվագախումբ՝ երաժշտությունը ապահովելու համար։

Երգերի լեզուն[խմբագրել]

Կանոնը, որը պահանջում էր յուրաքանչյուր երկրին երգել իր ազգային լեզվով, տարիների ընթացքում փոփոխվել ը։ 1956-ից 1965 թվականը երգերը կարող էին լինել ցանկացած լեզվով, սակայն 1966 թվականի կանոնները պահանջում էին, որ երգերը լինեն երկրի մեկ պաշտոնական լեզվով։ Լեզվուների սահմանափակումը շարունակվեց մինչև 1973 թվականը, երբ վերացվեց այն, և կատարողները կրկին հնարավորություն ունեին երգել ցանկացած լեզվով։

1977-ին ԵՀՄ-ն կրկին վերադարձավ ազգային լեզվի սահմանափակմանը, և այդ ամենը շարունակվեց մինչև 1999 թվականը, երբ երկրներին նորից հնարավորություն տրվեց երգել այն լեզվով, որով ցանկանում են։ Այս ամենի շնորհիվ 2003-ին Բելգիան ներկայացրեց «Sanomi» երգը, որը հնարված լեզվով էր։ 2006-ին Նիդերլանդները ներկայացրեց «Amambanda» երգը, որն մասամբ անգլերեն էր, մասամբ էլ հնարված լեզվով։ 2008-ին Բելգիայի ներկայացուցիչն իր «O Julissi» երգը կատարեց հնարված լեզվով, իսկ 2011-ին Նորվեգիան մրցույթում ներկայացրեց «Haba Haba» երգը, որի մի մասն անգլերեն էր, իսկ մնացած մասը՝ սուահիլի։

Հեռարձակում[խմբագրել]

Յուրաքանչյուր մասնակից հեռարձակող պարտավոր է շոուն հեռարձակել ամբողջությամբ՝ ներառյալ երգերի հիշեցումները, քվեարկությունը և մրցույթի այլ կարևոր հատվածներ, սակայն հեռարձակող երկիրը կարող է չհեռարձակել ինտերվալ ակտը և հեռարձակումն ընդմիջել գովազդով։ 1999 թվականից հեռարձակող երկրներին հնարավորություն է տրվում շոուի ոչ էական հատվածներում գովազդային կարճ հոլովակներով ընդմիջել հեռարձակումը։

Քաղաքական ճանաչման խնդիրներ[խմբագրել]

1978 թվականին Իսրայելի ելույթի ժամանակ Հորդանանում մրցույթը հեռարձակող JRTV հեռուստաընկերությունը դադարեցրեց մրցույթի հեռարձակումը և ցույց տվեց ծաղիկների լուսանկարներ։ Այնուհետև, երբ պարզ դարձավ, որ քվեարկության արդյունքում Իսրայելը հաղթում է մրցույթում, հեռարձակումն ամբողջությամբ դադարեցվեց։

2005 թվականին Լիբանանը մտադիր էր մասնակցել մրցույթին, սակայն Իսրայելի ելույթի պատճառով չցանկացավ հեռարձակել մրցույթը և չմասնակցեց մրցույթին։ Լիբանանն այդ ամենի պատճառով տուգանք վճարեց ԵՀՄ-ին, քանի որ հայտարարել էր իր մասնակցության մասին, այնուհետև ետ էր վերցրել մասնակցության հայտը։

Այլ[խմբագրել]

  • 1956 թվականին յուրաքանչյուր երգի տևողությունը եղել է 3 րոպե,[7] սակայն 1957-ին, չնայած բողոքներին, Իտալիայի երգի տևողությունը եղել է 5։09 րոպե։ 1960 թվականին ընդունվեց կանոն, ըստ որի երգերի տևողությունը չպետք է գերազանցի 3 րոպեն։ 1990-ական թվականներից սկսած սկսեցին թողարկել նաև երգերի լրացուցիչ ռեմիքս տարբերակները։
  • ԵՀՄ-ն որևե սահմանափակում չի դնում երգիչների կամ երգահանների ազգության վրա, սակայն հեռարձակող հեռուստաընկերություններին թույլատրվում է կիրառել սեփական սահմանափակումներ։
  • 1957-ից մինչև 1970 թվականը բեմի վրա հանդես կարող էին գալ միայն մենակատարը և 2 մարդ։ 1963-ից՝ երգչախմբերի անդամների թիվը պետք է լիներ ընդամենը 3 մարդ։ 1971 թվականից սկսած բեմում կարող են հանդես գալ մինչև 6 մարդ։
  • Երգի բառերը չպետք է պարունակեն մրցույթին կանոններին հակասող որևե բան կամ գովազդային տարրեր։
  • 1990 թվականից մրցույթի բեմում հանդես եկող մարդկանց տարիքը չպետք է լինի 16-ից պակաս։
  • Երգի երաժշտությունը և տեքստը չպետք է հրապարակված լինի մինչև սեպտեմբերի 1-ը։ Հայտնի երգերի քավր տարբերակները մրցույթում ներկայացնել չի թույլատրվում։[8]

Հյուրընկալող երկիր[խմբագրել]

Շվեդիայի Գլոբեն արենան, որտեղ անցկացվել է 2000 թվականի մրցույթը

Եվրատեսիլում հաղթած երկիրը հնարավորություն ունի հաջորդ տարվա մրցույթը անցկացնելու իր երկրում։ Մրցույթը հյուրըկալող երկիրն ինքն է ընտրում մրցույթի անցկացման քաղաքը և արենան։ Ամենամեծ արենան, որը հուրընկալել է մրցույթը, եղել է Կոպենհագենի «Պարկեն» համերգասրահը, որտեղ ներկա է գնտվել 38 հազար հանդիսատես։

Հյուրընկալող քաղաքն ընտրելիս կազմակերպիչները միշտ հաշվի են առնում այդ քաղաքի հյուրանոցների և մալմո օբյեկտների քանակը։

Մրցույթն իր երկրում անցակցնելու հնարավորությունից բացի հյուրըկալող երկրին տրվում է բացառիկ հնարավորություն՝ ներկայացնելու իրեն որպես զբոսաշրջության կենտրոն՝ կես րոպե տևող տեսաբացիկների ընթացքում ցուցադրելով երկրի մշակույթը ու տեսարժան վայրերը, որոնք դիտում են 100 հազար եվրոպացիներ։

Լոգոն և կարգախոսը[խմբագրել]

Մրցույթի ներկայիս լոգոն ներկայացվել է Եվրատեսիլ 2004-ին Թուրքիայում։ Հիմնական լոգոյի տեսքը ձեռագիր տառատեսակով գրված մրցույթի անունն է, որի սրտիկի հատվածում հայտնվում է հյուրընկալող երկրի դրոշը։ Ամեն տարի մրցույթը հյուրընկալող երկիրն ստեղծում է մրցույթի իր թեման, դրա հիման վրա ստեղծում լոգո և ընտրում կարգախոս։

Լոգոն և կարգախոսը հայտարարվում են ԵՀՄ-ի և հյուրընկալող երկրում մրցույթը հեռարձակող հեռուստաընկերության կողմից։

Եվրատեսիլի շաբաթ[խմբագրել]

«Եվրատեսիլի շաբաթ» տերմինն օգտագործվում է այն շաբաթվա ընթացքում, երբ տեղի է ունենում մրցույթը։ Քանի որ մրցույթը կենդանի շոու է, մասնակիցներից պահանջվում է, որ կատարեն իրենց փորձերը, որպեսզի մինչև մրցույթի մեկնարկը ամեն ինչ լինի կատարելագործված։ Սովորական տնային փորձերից բացի բոլոր մասնակիցներին հնարավորություն է տրվում կատարելու փորձ նաև մրցույթի բեմում, և այս ամենը տեղի է ունենում մի քանի օր առաջ։ Պատվիրակությունները հյուրընկալող քաղաք են ժամանում մի քանի օր առաջ, սա նշանակում է, որ լրագրողները և երկրպագուները կարող են ներկա գտնվել ոչ միայն կենդանի շոուին, այլ նաև նախորդ օրերի իրադարձություններին։[9]

Յուրաքանչյուր մասնակից հեռարձակող հեռուստաընկերություն ընտրում է իր պատվիրակությունը, որը կազմված է պատվիրակության ղեկավարից, երկրի ներկայացուցչից, կոմպոզիտորիներից, տարբեր երգիչներից և մի քանի այլ մարդկանցից, ովքեր ամբողջ ընթացքում լինելու են մասակցի կողքին։

Փորձեր և մալմո ասուլիսներ[խմբագրել]

Գերմանիան ներկայացնող Լենա Մայեր-Լանդրութը կատարում է իր փորձը Եվրատեսիլ 2010-ի բեմում:

Պատվիրակություններն ավանդաբար հյուրընկալող քաղաք են այցելում կիրակի օրը, որպեսզի ներկա լինեն երկուշաբթի առավոտյան սկսվող փորձերին։ Յուրաքանչյուր երկիր հնարավորություն ունի մրցույթի բեմում կատարելու 2 փորձ։ Փորձերը կատարվում են մրցույթում մասնակիցների ելույթների հերթականությամբ։

Փորձից հետո յուրաքանչյուր պատվիրակություն հանդիպում է իր գեղարվեստական ղեկավարին, որպեսզի քննարկեն լուսային դիզայնը, խորեոգրաֆիան և ամբողջ փորձից ստացված արդյունքները։ Այդ ամենից հետո կազմակերպվում է մալմո ասուլիս, որտեղ լրագրողները և երկրպագուները կարող են հարցեր ուղղել մասնակցին։[10]

Բացի մասնակիցների փորձերից տեղի են ունենում նաև մրցույթի պաշտոնական փորձեր կիսաեզրափակիչների և եզրափակչի համար, որտեղ մրցույթի ընթացքի նույն հերթականությամբ, ինչպես ուղիղ եթերում տեղի է ունենում փորձ, որպեսզի ամեն ինչ լինի անթերի մինչև մեկնարկը։

Երեկույթներ[խմբագրել]

Պատվիրակությունների ժամանելուց հետո տեղի է ունենում մրցույթի պաշտոնական բացումը քաղաքապետի ընդունելությամբ։ Այս ամենը սովորաբար տեղի է ունենում քաղաքի կենտրոնական մասում։ Պատվիրակություններին ընդունելության ընթացքում մատուցվում է կենդանի երաժշտություն, անվճար սնունդ և խմիչք, իսկ վերջին տարիներին տեղի է ունենում նաև հրավառություն։[11] Այս ամենից հետո մասնակիցներին նաև հնարավորություն տրվում է ներկա գտնվելու այլ միջոցառումներ և երեկույթների։

Քվեարկություն[խմբագրել]

Մրցույթում օգտագործվող քվեարկության համակարգը փոփվել է տարիների ընթացքում։ Այժմյան քվեարկության համակարգը ըստ որի երկրները գտնահատում են 10 երկիր 1-8, 10 և 12 միավորներով օգտագործվում է սկսած 1975 թվականից։ Մրցույթում ամենաբարձր միավորը դա 12-ն է որը տրվում է լավագույն երգին։ Ներկայումս օգտագործվում է հեռուստադիտողի և ժյուրիի քվեարկության համակարգը 50/50 համադրությամբ։

Սկսած 1964 թվականից մրցույթի քվեարկության արդյունքները վերահսկվում է ԵՀՄ-ի հսկիչի կողմից, ով պարտավոր է ճիշտ և հերթականությամբ տեղադրել բոլոր միավորները։ ԵՀՄ-ի կողմից նշանակված գործադիր ղեկավարները ըստ տարիների.

  • Միրոսլավ Վիլսեկ (1964-1965)
  • Քլիֆֆորդ Բրաուն (1966-1977)
  • Ֆրանկ Նաեֆ (1978-1992)
  • Քրիստիան Կլաուսեն (1993-1995)
  • Քրիստինե Մարշալ-Օրտիզ (1996, 1998-2002)
  • Մարիա-Կլեր Վիոննետ (1997)
  • Սարա Յուեն (2003)
  • Սվանտե Ստոքսելիուս (2004-2010)
  • Յոն Օլա Սանդ (2011–ից սկսած)

Քվեարկության ներկայացում[խմբագրել]

Մրցույթում քվեարկության արդյունքների հայտնումը սկսվում է ինտերվալ ակտի ավարտից հետո, երբ արդեն բոլոր երկրների ձայները հաշշված են և միայն մնում է հայտարարել այն։ Մինչև 1993 թվականը քվեարկության արդյունքները հայտարարել են հեռախոսագծի միջոցով՝ երբ դահլիճում գտնվող ներկաները հնարավորություն ունեին լսելու միայն խոսնակի ձայնը։ Սկսած 1994 թվականից քվեարկության արդյունքները արբանյակային կապի միջոցով տեսախցիկի առջև կանգնած հայատարարում է խոսնակը։ Հաճախ խոսնակները հայտարարում են միավորները կանգնած լինելով տվյալ երկրի որևե հայտնի վայրի ֆոնի առջև (օրինակ, ֆրանսիացի խոսնակը կարող է կագնած լինել Էյֆելյան աշտարակի ֆոնի առջև)։

Ներկայումս առաջին 1-ից մինչև 7 միավորները հայտնվում են էրկրանին ավտոմատ կարգով, իսկ 8, 10 և 12 միավորները խոսնակը հայտարարում է բանավոր։ Խոսնակները պետք է հայտարարեն միավորները անգլերեն կամ ֆրանսերեն լեզուներով։

1957-ից 1962 թվականը երկրները իրենց միավորները հայտարարել են հակառակ հերթականությամբ, իսկ 1963-ից մինչև 2003 թվականը հայտարարել են այն հերթականությամբ որով երկրներն են ելույթ ունեցել։ 2004 թվականից սկսած քվեարկության հայտարարման հերթականությունը փոխվել է և քանի որ եզրափակիչ չանցած կիսաեզրափակչի երկրները նույնպես պետք է քվեարկեն, երկրները իրենց միավորները հայտնել են այբենական կարգով։ 2005-ին եզրափակիչ չանցած երկրները իրենց միավորները հայտարարեցին առաջինը, որից հետո սկսեցին քվեարկել եզրափակչի երկրները։ 2006-ից մինչև 2010 թվականը անցկացվեց վիճակահանություն որոշելու ձայների հայտարարման հերթականությունը։ 2011-ի ձայների հայտարարման հերթականությունը մրցույթի նախօրեին որոշեց ժյուրին։

1956 թվականը միակ տարին էր մրցույթի պատմության մեջ երբ տեղի չունեցավ քվեարկություն և հաղթողին որոշեց ժյուրին։ 1957-ից մինչև 1987 թվականը քվեարկության արդյունքները ցուցադրվում էին դահլիճում տեղադրված մեծ ցուցատախտակի վրա, իսկ 1988-ից սկսած որպես տեխնիկական առաջընթաց արդյունքները ցուցադրվեցին երկրանին՝ գրաֆիկական դիզայնի միջոցով։ Մինչև 2003 թվականը էրկրնանին հայտնվող քվեարկության աղյուսակի երկրները չէին շարժվում որևե միավոր ստանալուց հետո, սակայն 2004 թվականին սկսեց գործել էլեկտրոնային աղյուսակը՝ երբ որևե երկրիր միավոր ստանալուց հետո բարձրանում էր վերև՝ հետևում թողնելուց իրենից ավելի քիչ միավորներ ունեցող երկրներին։

2006 թվականից սկսած ԵՀՄ-ն որոշեց յուրաքանչյուր երկրի 1-ից մինչև 7 միավորները ավտոմատ կերպով ցուցադրել երկրանին, իսկ խոսնակին միայն մնում է հայտարարել 8, 10 և 12 միավորները։

Մրցույթի ընդլայնում[խմբագրել]

Մասնակից երկրների թիվ[խմբագրել]

Եվրատեսիլ 1992-ի մասնակից երկրները: Հարավսլավիան նշված է կարմիր գույով: 1991-ը վերջին տարին էր երբ Հարավսլավիայի կազմում գտնվող երկրները հանդես եկան մեկ անվան տակ:

Մասնակից երկրների թիվը աճել է տարիների ընթացքում՝ 1956 թվականի մրցույթի 7 երկրներից հասնելով 1980-ականների 20 երկրների։ 1993 թվականին մասնակցել են 25 երկիր, որոնց թվում էին նաև արդեն անկախ երկրներ՝ Բոսնիա և Հերցեգովինան, Խորվաթիան և Սլովենիան, որոնք նախկինում մասնակցել էին մրցույթին որպես Հարավսլավիայի մաս կազմող երկրներ։

Վերջին տարիներին մասնակից երկրների թիվը հասնում է մինչև 43-ը։

Մեծ քառյակ/Մեծ հնգյակ[խմբագրել]

2000 թվականին ստեղծվեց «Մեծ քառյակ», որի կազմի մեջ մտնում են Գերմանիան, Իսպանիան, Ֆրանսիան և Մեծ Բրիտանիան։ «Մեծ քառյակի» անդամներին տրվում է հնարավորություն միանգամից հանդես գալ եզրափակիչ փուլում՝ առանց կիսաեզրափակչին մասնակցելու, քանի որ այդ 4 երկրները ունեցել են ֆինանսական մեծ ներդրումներ մրցույթների կազմակերպման մեջ։ Գերմանիան դեռ միակ երկիրն է «Մեծ քառյակից» որը հաղթել է մրցույթը, 2000 թվականին ստեղծված «Մեծ քառյակի» ստեղծումից հետո։

2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Իտալիան նույնպես ընդգրկվեց «Մեծ քառյակի» կազմում և այն անվանվեց «Մեծ հնգյակ»։ Այս ամենը հանգեցրեց հակասությունների և այդ պատճառով Թուրքիան հրաժարվեց մասնակցել 2013 թվականի մրցույթին։

Կիսաեզրափակիչներ[խմբագրել]

Կիսաեզրափակչի փուլը սկսել է գործել 2004 թվականի մրցույթից։ Մինչև 2004-ից 2007 թվականը կիսաեզրափակչի փուլում 10 ամենաշատ ձայներ ստացած երկրները անցնում էինն եզրափակիչ և եզրափակչում մրցում «Մեծ քառյակի» և նախորդ տարվա մրցույթում 1-ից մինչև 10-րդ տեղը զբաղեցրած երկրների հետ՝ որոնք ավտոմատ հայտնվում էին եզրափակիչ։

2007 թվականի սեպտեմբերին ԵՀՄ-ն որոշեց որ Եվրատեսիլ 2008-ը ունենալու է երկու կիսաեզրափակիչներ և յուրաքանչյուր կիսաեզրափակչից 10 ամենաշատ ձայներ ստացած երկրները անցնեն եզրափակիչ։ Միայն «Մեծ հնգյակի» երկրներ՝ Գերմանիան, Ֆրանսիան, Իսպանիան, Մեծ Բրիտանիան և Իտալիան կարող են հանդես գալ միանգամից եզրափակչում։

Յուրաքանչյուր կիսաեզրափակչում տեղի է ունենում քվեարկություն միայն այն երկրների միջև որոնք մասնակցում են այդ կիսաեզրափակչին։ Բացի կիսաեզրափակչի այդ յուրաքանչյուր կիսաեզրափակչում քվեարկում է «Մեծ հնգյակի» 2 կամ 3 երկիր։

Կիսաեզրափակչի երկրների միջև տեղի ունեցող քվեարկությունից հետո սկսվում է ձայները հաշվարկը, որից հետո ամենաշատ ձայներ ստացած երկրների անունները հայտարարվում է հաղորդավարի կողմից։ Երկրների անունները հայտարարվում են պատահական հերթականությամբ, իսկ կիսաեզրափակիչների քվեարկության արդյունքները հրապարակվում են եզրափակչի ավարտից հետո՝ ԵՀՄ-ի կայքում։

Հաղթողներ[խմբագրել]

Արտիստներ[խմբագրել]

Եվրատեսիլում եղել են մի շարք արտիստներ և խմբեր, որոնց աշխատանքը սկսել է ուղղակիորեն ուշադրության կենտրոնում հայտնվել մրցույթը հաղթելուց հետո։ Այդպիսի խմբերից է ABBA-ն, որը «Waterloo» երգով 1974 թվականին ներկայացրել է Շվեդիան և հաղթել, որից հետո դարձել է բոլոր ժամանակների առավել հաջող խմբերից մեկը։ Մեկ այլ դափնեկիր է Սելին Դիոնը, ով «Ne partez pas sans moi» երգով ներկայացնելով Շվեյցարիան Եվրատեսիլ 1988-ում հաղթել է և հետագայում այդ հաղթանակը օգնել է նրան սկսել իր միջազգային կարիերան։

Այլ արտիստներ ովքեր մրցույթը հաղթելուց հետո հասել են տարբեր աստիճանի հաջողությունների եղել են՝ Ֆրանս Գալլը («Poupée de cire, poupée de son», 1965 Լուքսեմբուրգ), Վիկի Լեանդրոսը («Après toi», 1972 Լուքսեմբուրգ), Brotherhood of Man խումբը («Save Your Kisses for Me», 1979 Մեծ Բրիտանիա), Մարի Միրիամը («L'oiseau et l'enfant», 1977 Ֆրանսիա), Ջոնի Լոգանը (ով ներկայացնելով Իռլանդիան հաղթել է երկու անգամ. «What's Another Year» 1979 և «Hold Me Now» 1987) և այլք։

Մրցույթում եղել են նաև այլ արտիստներ ովքեր չեն հաղթել սակայն զբաղեցրել են բարձր հորիզոնական՝ ինչը նրանց բերել է տարբեր աստիճանի հաջողություններ։

Երկրներ[խմբագրել]

Մրցույթում հաղթած երկրների ցանկը: Գույները ներկայացնում է հաղթանակների թիվը:

Մրցույթի պատմության մեջ ամենաշատը հաղթել է Իռլանդիան՝ 7 անգամ, ընդորում 3 անգամ անընդմեջ 1992-ին, 1993-ին և 1994-ին։ Ֆրանսիան, Լուքսեմբուրգը, Մեծ Բրիտանիան և Շվեդիան երկրորդ ամենաշատ հաղթանակ տոնած երկրներն են՝ 4 անգամ։

Մրցույթի վաղ տարիներին «ավանդական» հաղթողներն էին համարվում Ֆրանսիան, Նիդերլանդները և Լուքսեմբուրգը, սակայն այդ երկրների հաջողությունը սկսեց նվազել վերջին տասնամյակների ընթացքում։

21-րդ դարի առաջին տարիներին մրցույթը ունեցավ մի շարք նոր հաղթող երկրներ, չնայած նրան որ այդ երկրներից մի քանիսը բավականին ժամանակ է ինչ մասնակցում էին։ 2000 թվականից սկսած մինչև 2008 թվականի մրցույթը հաղթող երկրները տոնեցին իրենց առաջին հաղթանակը։

2007 թվականին Սերբիան որպես անկախ պետություն առաջին իսկ մասնակցության տարում ճանաչվեց հաղթող, իսկ 2011-ին մրցույթում առաջին անգամ հաղթեց Ադրբեջանը որը իր դեբյուտը կատարել էր 2008 թվականի մրցույթում։

Մրցույթում Պարտուգալիան մասնակցում է սկսած 1964 թվականից սակայն մինչև այժմ այդ երկրի լավագույն արդյունքը 6-րդ հորիզոնականն է։

2009 թվականին Նորվեգիան մրցույթում վաստակեց ռեկորդակային 387 միավոր և Նորվեգիան դարձավ առաջին երկիրը որը վաստակեց 300 և ավելի միավոր։ 2012-ին Շվեդիայի մասնակիցը հավաքեց 372 միավոր, ինչը համարվեց մրցույթի պատմության երկրորդ ամենաշատ միավորներ հավաքած մասնակիցը։

Տես նաև[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Staff (2006-05-21)։ «Finland wins Eurovision contest»։ Al Jazeera English։ http://english.aljazeera.net/archive/2006/05/2008410141723346664.html։ Վերցված է 2007-05-08։ 
  2. Murray, Matthew։ «Eurovision Song Contest - International Music Program»։ Museum of Broadcast Communications։ http://www.museum.tv/archives/etv/E/htmlE/eurovisionso/eurovisionso.htm։ Վերցված է 2006-07-15։ 
  3. «Eurovision Trivia» (PDF)։ BBC Online։ 2002։ http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2002/05_may/16/eurovision_trivia.pdf։ Վերցված է 2006-07-18։ 
  4. «Eurovision Song Contest 1972»։ European Broadcasting Union։ http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=288։ Վերցված է 2009-07-21։ 
  5. «Eurovision Song Contest 2004 Final»։ European Broadcasting Union։ http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=8։ Վերցված է 2009-07-22։ 
  6. «Eurovision song contest 2006 - live streaming»։ Octoshape։ 2006-06-08։ Արխիվացված օրիգինալից 2007-07-28-ին։ http://www.webcitation.org/5Qf9LNcZH։ Վերցված է 2006-08-21։ 
  7. «Reglement du Grand Prix Eurovision 1956 De La Chanson Européenne» (PDF)։ European Broadcasting Union։ http://www.eurovision.tv/upload/history/1956/56_rules.pdf։ Վերցված է 2009-07-19։ 
  8. «Extracts from the 2012 Eurovision Song Contest rules»։ European Broadcasting Union։ http://www.eurovision.tv/upload/press-downloads/2012/ESC_2012_public_version_Rules_ENG.pdf։ Վերցված է 20 February 2012։ 
  9. «Belgrade 2008»։ European Broadcasting Union։ 2008-03-17։ http://www.eurovision.tv/page/news/belgrade-2008?id=587։ Վերցված է 2009-07-19։ 
  10. «Interviews 2008»։ European Broadcasting Union։ 2008։ http://www.eurovision.tv/page/interviews-2008?id=944։ Վերցված է 2009-06-21։ 
  11. «The grand opening reception!»։ European Broadcasting Union։ 2009-05-11։ http://www.eurovision.tv/page/news?id=2560։ Վերցված է 2009-07-19։