Ֆրանսիական մտքի մակեդոնական քննադատությունը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրանսիական մտքի մակեդոնական քննադատությունը
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Ժանրվեպ
ՀեղինակՎիկտոր Պելևին
Բնագիր լեզուռուսերեն
Հրատարակություն2003

«Ֆրանսիական մտքի մակեդոնական քննադատությունը» (ռուս.՝ «Македонская критика французской мысли»), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 2003 թվականին ДПП (NN) ժողովածուում։

Հարցազրույցում, պատասխանելով «Ինչու՞ էր ձեզ հետաքրքիր այդքան շատ գրել, օրինակ, Բոդրիյարի և Դերիդայի մասին», Պելևինն ասել է. «Ինձ հետաքրքիր էր այս ինտելեկտուալներին դարձնել ընդգծված ոչ ինտելեկտուալ տեքստի հերոսներ: Դա նման է Շվարցենեգերին նահանգապետ նշանակելուն, միայն թե հակառակը»[1]։

2007 թվականին «Էքսմո» հրատարակչությունը հրատարակել է նույնանուն ժողովածու, որը, բացի այս պատմվածքից, ներառել է հեղինակի 12 այլ ստեղծագործություններ։ Հետագայում ժողովածուն մի քանի անգամ վերահրատարակվել է[2][3]։

Բովանդակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմվածքի գլխավոր հերոսը թաթար գործարար Նասիխ Նասրատուլովիչ Նաֆիկովն է, որը հայտնի է Կիկա մականունով։ Նա նավթային մագնատի որդի է, որը ծնվել է Ռուսաստանում, բայց մեծացել և կրթվել է Եվրոպայում։ Կիկան հոր՝ մահափորձից մահանալուց հետո դառնում է հարուստ մարդ[4]։

Սորբոնում ստացած փիլիսոփայական կրթությունը տալիս է իր պտուղները. հերոսի մոտ զարգացնում է ատելությամբ գունավորված մոլուցք դեպի ֆրանսիական փիլիսոփայություն։ Կիկան, իրեն համարելով մեծ մտածող, սկսում է հրատարակել կեղծփիլիսոփայական աշխատություններ, որոնք հիմնականում ուղղված են ֆրանսիացի փիլիսոփաների դեմ՝ «Որտեղ սխալվեց Բոդրիյարը», «Դերիդան լճակից» և այլն։ Նրա ստեղծագործությունները ստանում են հակասական գնահատականներ[4]։

Կիկայի ամենահայտնի աշխատությունը «Ֆրանսիական մտքի մակեդոնական քննադատությունն» է, որում նա ուրվագծում է այդ պահին զարգացած իր սևեռուն համոզմունքը։ Այս համոզմունքի էությունն այն է, որ մարդու մահից հետո մնում է մի որոշակի ձև, որի մեջ շարունակում են գոյություն ունենալ կյանքի ընթացքում աշխատանքի մեջ ներդրված կամքը և տառապանքը՝ այսպես կոչված, «մարդանավթը», որն ամրագրված է շրջանառվող ապրանքադրամային զանգվածում։ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո կոմունիստական «մարդանավթը» սկսեց մղվել դեպի Արևմուտք, և այժմ էլ շարունակում է հոսել այնտեղ։ Զուգահեռներ անցկացնելով նավթի տեխնոլոգիական գործընթացին հարմար կամ ոչ հարմար տարբեր տեսակների հետ, Կիկան գալիս է այն եզրակացության, որ Արևմուտքը ստանում է իր համար ոչ պիտանի «մարդանավթ». ըստ Կիկայի՝ «թունավոր թարախ»։ Կիկան իր առաքելությունը տեսնում է հավասարակշռությունը վերականգնելու և դեպի Արևմուտք ռուսական «մարդանավթի» ճանապարհին խոչընդոտ դնելու, ինչպես նաև «մարդանավթի» մի մասը դեպի Ռուսաստան հետ մղելու մեջ[4]։

Դրա համար Կիկան վարձակալում է Փարիզի մերձակայքում գտնվող մի գործարան, որի ներսում մարդիկ ենթարկվում են ֆիզիկական խոշտանգումների Միշել Ֆուկոյի «Կարգապահություն և պատիժ» գրքից հատվածներ կարդալու պահին։ Այդ մասին իմանում է Ինտերպոլը, բայց Կիկային հաջողվում է թաքնվել վրեժխնդրությունից։ Նրա հետագա ճակատագիրն անհայտ է. պարզ է միայն, որ նա ողջ է և մամուլում հայտարարություններ է անում ֆրանսիական փիլիսոփայական միտքը ջախջախելու մասին[4]։

Այլ ստեղծագործություններում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլխավոր հերոսը հիշատակվում է նույն ժողովածուի «Թվեր» վեպում։ Բացի այդ, այդ երկու ստեղծագործություններում ներկայացված են նույն հաստատությունները՝ «Սանբանկը» և «Օյլ Էվե» ընկերությունը։

Կարծիքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրող, գրաքննադատ Դմիտրի Բիկով.

Aquote1.png Ընդհանրապես, ես այնքան էլ չեմ սիրում 20-րդ դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական փիլիսոփայությունը (և, առհասարակ, ամբողջությամբ 20-րդ դարի, կհամարձակվեմ ասել) այն պատճառներով, որոնք այդքան սպառիչ շարադրել է Պելևինը իր «Ֆրանսիական մտքի մակեդոնական քննադատությունը»-ում։ Բոլոր այդ մարդկանցից, երևի, ես առանձնացնում եմ միայն Ֆուկոյին (այն էլ, ոչ լրիվ), իսկ Բոդրիյարն ու Դերիդան առհասարակ բութ զայրույթ են առաջացնում[5]։ Aquote2.png


Aquote1.png Պելևինը դատարկության չգերազանցված հետազոտող է։ Կոպիտ սխալ կլիներ պնդել, որ նա այն տեսնում է ամենուր։ Բայց որտեղ դատարկություն է, նա ակնթարթորեն մերկացնում է այն։ Անկախ նրանից, թե ինչին է ուղղված «Չապաև և Պուստոտա» պատմվածքի կավե գնդացիրը, փոքր բռնկումից հետո մեր առջև հայտնվում է բացարձակ ոչինչ, և Պելևինը վարպետորեն կատարել է այս գործողությունը անփութորեն ստեղծված հետխորհրդային բոլոր իդեոլոգեմների հետ։ Կարիերայի և անձնական հաջողության գաղափարը ենթքրկվել է փոխաբերական բացահայտման դեռևս «Պետպլանի արքայազնը» պատմվածքում, հետինդուստրիալ հասարակության փիլիսոփայությունը` «Generation П»-ում և «Ֆրանսիական մտքի մակեդոնական քննադատությունը»-ում[6]։ Aquote2.png


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]