Ժակ Դերիդա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ժակ Դերիդա
Jacques Derrida
Derrida-by-Pablo-Secca.jpg
Ծնվել է հուլիսի 15, 1930({{padleft:1930|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2][3] Ալժիր
Մահացել է հոկտեմբերի 9, 2004({{padleft:2004|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})[1] (74 տարեկանում) Փարիզ[4]
բնական պատճառով
Քաղաքացիություն Flag of France.svg Ֆրանսիա
Ուղղություն պոստստրուկտուրալիզմ և Q180348?
Մասնագիտություն փիլիսոփա, գրական քննադատ, համալսարանի պրոֆեսոր և գրող
Հաստատություն(ներ) Հասարակական գիտությունների բարձրագույն դպրոց և Եվրոպական բարձրագույն դպրոց
Ալմա մատեր Բարձրագույն նորմալ դպրոց, Հարվարդի համալսարան և Q2827292?
Տիրապետում է լեզուներին ֆրանսերեն[5]
Ազդվել է Մարթին Հայտըկէր
Պարգևներ Թեոդոր Ադորնոյի պարգև
Աշակերտներ Q468609?
Jacques Derrida Վիքիպահեստում

Ժակ Դերիդա, (1930-2004), ‎‎ֆրանսիացի իմաստասեր, գրականագետ և մշակութաբան։ Ծնվել է 1930 թ. հուլիսի 15-ին, Ալժիրից ոչ հեռու` Էլ-Բիարում, սեֆարդի հրեական ընտանիքում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սկզբնապես հափշտակված էր պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ դառնալու մտադրությամբ։ Հետո Ռուսսոյի, Ժիդի, Նիցշեի, Վալերիի, Քամյուի ստեղծագործությունների ազդեցությամբ որոշում է դառնալ գրականության ուսուցիչ։ Սակայն Կյերկեգորի և Հայդեգերի ստեղծագործությունների ընթերցման շնորհիվ, ի վերջո, վճիռ է կայացնում հօգուտ իմաստասիրության։

Ֆրանսիայում զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո սովորելու է անցնում Փարիզի Լյուդովիկոս Մեծի անվան լիցեյում, որտեղից էլ կրկին վերադառնում է Բարձրագույն մանկավարժական դպրոց (ինստիտուտ)` իմաստասիրության մասնագիտացմամբ (1952 թ), միևնույն ժամանակ դասավանդելով Լը Մանսում։ Այս ժամանակ է ծանոթանում Լ. Ալտյուսերի, Մ. Ֆուկոյի, Պ. Բուրդյոյի և այլոց հետ։

1956-57 թթ. ուսանում է Հարվարդի համալսարանում։

1957 թ. Բոստոնում ամուսնանում է Մարգրեթ Օկուտյուրյեի հետ։

Իսկ արդեն 1960-1964 թթ. դասավանդում է Սորբոնում` Ս. Բաշլարի, Պ. Ռիկյորի, Ժ. Կանգիյեմի, Ժ. Վալի ասպիրանտի կարգավիճակով։ Այս ժամանակ էլ առաջին հոդվածները «Քննադատություն» և «Տել Քել» հանդեսներում։ Իր առաջին իմաստասիրական հոդվածը մեծ մասամբ ֆենոմենոլոգիական բնույթի էր` նվիրված Հուսեռլի «Հաղագս երկրաչափության ծագմանը» (այն Դերիդայի թարգմանությամբ լույս տեսավ 1962 թ.)։

Շուտով դառնում է «Տել Քել» հանդեսի կարկառուն դեմքերից մեկը։

1965-1984 թթ Դերիդան արդեն Փարիզի Բարձրագույն մանկավարժական դպրոցի իմաստասիրության պրոֆեսոր էր։

1966 թ. մասնակցում է Բալթիմորում կազմակերպված համաժողովին, որին մասնակցելու հրավերք ստացել էր Ռընե Ժիրարի կողմից (այն կազմակերպված էր Ջոն Հոփկինսի համալսարանի կողմից), որից հետո և ԱՄՆ-ում սկսում են ֆրանսիական մտավորականների հանդեպ հետաքրքրություն ցուցաբերել։ Այստեղ ծանոթանում է Պոլ դը Մանի և Ժակ Լականի հետ։

Իսկ արդեն 1967 թ. գրեթե միաժամանակ լույս են տեսնում նրա «Ձայն և Ֆենոմեն», «Հաղագս Քերաբանության», «Գրություն և այլություն» գրքերը, որոնք աչքի են ընկնում տեքստի ընթերցման ապակառուցողական մոտեցմամբ (այս ժամանակներից սկսյալ նրա իմաստասիրության ազդեցությունը հաստատունորեն ծավալվում է ինչպես Ֆրանսիայում, այնպես և արտերկրում։ Դասախոսություններ կարդալու բազում հրավերքներ է ստանում Եվրոպական և այլ երկրների կողմից, անդամակցում բազում ակադեմիաների)։ Առաջին գրքում առաջադրված էր Հուսեռլի ֆենոմենոլոգիայի մեջ նշանի հիմնախնդիրը` բացելով նրա հիմնարար հարացույցների նախադրյալները։ Երկրորդում` նշանի վերաբերյալ իր սեփական մոտեցումն էր զարգացվում, որը մեկնարկվում էր գրությունից։ Իսկ երրորդում` այսպես ասած` այդ ամենի, նախևառաջ` ժամանակի ֆրանսիական մտքի հավասարակշռումն էր։

1972 թ խզում է հարաբերությունները Ֆ. Սելլերսի և «Տել Քելի»-ի խմբակի հետ։ Լույս են տեսնում ևս երեք աշխատություններ` «Սփռում», «Լուսանցքներ հաղագս իմաստասիրության» և «Կեցվածքներ» ժողովածուները, որոնք շարունակում են դերիդայական ազդեցության ամրագրման գործընթացը։

1974 թ հիմնում է Ֆրանսիայում իմաստասիրական կրթության հետազոտական խմբակը։

1975 թ, երկար տարիներ աշխատելով Ջոն Հոփկինսի համալսարանում, սկսում է դասավանդել Յելի համալսարանում, ուր այդժամ աշխատում էին Պոլ դը Մանը և Հիլլիս Միլլերը (հետագայում «Յելյան դպրոց» անվանումն ստացած ուղղության հիմնադիրները)։

1979 թ առաջին անգամ մամուլում երևում են Ժ. Դերիդայի լուսանկարները (մինչ այդ նա ստիպված էր հաճախ մեկնաբանել, թե ինչու է ամեն ինչ անում, որ մամուլում իր լուսանկարը չհայտնվի)։

1980 թ պաշտպանում է դոկտորական դիսերտացիան, իսկ 1981 թ դառնում Յան Հուսի Ասոցիացիայի վիցե-պրեզիդենտ։ 1983 թ հիմնվում է Իմաստասիրության միջազգային քոլեջը, որի առաջին դիրեկտորն է ընտրվում Ժակ Դերիդան։ 2003 թ Դերիդայի մոտ հայտնաբերվում է ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղ, որը պատճառ է դառնում նրա ճամփորդությունների և հարցազրույցների դադարեցմանը։ Մահանում է 2004 թ հոկտեմբերի 8-ին, Փարիզում։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնարար աշխատություններից են` «Ձայն և Ֆենոմեն», «Քերաբանության մասին», «Գրություն և այլություն» (1967), «Լուսանցքներ իմաստասիրության համար», «Սփռում», «Կեցվածքներ» (1972), «Հուղարկավորված ձայն» (1974), «Խթաններ», «Նիցշեի ոճը» (1978), «Փոստային բացիկ», «Սոկրատեսից մինչ Ֆրոյդ և հետո» (1980), «Փսիքեա. ուրիշի հայտնագործումը» (1987), «Մարքսի տեսիլները» (1993), «Օրենքի ուժը», (1994), «Կենսավայր։ Մորիս Բլանշո» (1998) և այլն։

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժակ Դերիդան նկարահանվել է երկու ֆիլմում`

Երկու ֆիլմ նվիրված են նրան`

  • D'ailleurs Derrida de Safaa Fathy, en 2000
  • Derrida de Kirby Dick et Amy Ziering Kofman[6], en 2002

Մի ֆիլմ ներշնչված է նրա փիլիսոփայությամբ`

  • Harry dans tous ses états (titre original Deconstructing Harry) de Woody Allen.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #118677888 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 26-ին 2014:
  2. Internet Movie Database Ստուգված է հոկտեմբերի 13-ին 2015:
  3. data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  4. Record #118677888 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 31-ին 2014:
  5. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11899710z Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  6. Site internet du film Derrida