Դսեղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գյուղ
Դսեղ
D002.jpg
Դսեղ գյուղը, ընդհանուր տեսարան
40°57′48″ հս. լ. 44°39′06″ ավ. ե. / 40.963333° հս. լ. 44.651667° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Լոռի
Մակերես 39.47 կմ²
Բարձր. ծովի մակ-ից 1250-1350 մ
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 2698[1] մարդ (2008)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն դսեղցի
Ժամային գոտի UTC+4
Պաշտոնական կայք lori.gov.am/about-communities/497/ (հայ.)
##Դսեղ (Հայաստան)
Red pog.png
Լիճը
Լոռվա ձորը

Դսեղ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզում։ Գյուղն ըստ բազմաթիվ հավաստի աղբյուրների, հիմնադրվել է դեռևս մ.թ.ա., որի վերաբերյալ կան գիտական հիմնավորումներ ունեցող տվյալներ։[2]

Ընդհանուր տվյալներ[խմբագրել]

  • Բնակչությունը՝ 2500,0
  • Մակերեսը՝ 39.47 կմ2
  • Գյուղի մակարդակը ծովից բարձր է՝ 1250-1350 մ

Բնակչություն[խմբագրել]

Դսեղի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[3]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1979 2001 2004
Բնակիչ 473 1231 2655 3482 2990 3114 2554 2573 2149

Տնտեսություն[խմբագրել]

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է հացահատիկի, կարտոֆիլի, բանջարաբոստանային և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Անասնապահությամբ զբաղվողներն արտադրում են կաթ, միս, ձու, բուրդ և մեղր։

Պատմամշակութային հուշարձաններ[խմբագրել]

1rightarrow.png  Տես նաև Դսեղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ) 

Գյուղի տարածքում կա չորս եկեղեցի։ Ամենամեծը՝ Բարձրաքաշ Սբ. Գրիգոր եկեղեցին է կառուցված 13-րդ դարում Մամիկոնյանների տոհմի կողմից գյուղի հյուսիսային նույնանուն ձորում (գտնվում է կիսաքանդ վիճակում)։ Գյուղի հին մեծ գերեզմանատանն է գտնվում 645 թվականին կառուցված համեմատաբար փոքր միանավ եկեղեցու ավերակները։

Դեբեդի ձորում՝ գյուղի արևմտյան կողմում՝ կիսաքանդ վիճակում կանգնած է Քառասնից Մանկաց եկեղեցին։ Ըստ ճակատի արձանագրության օծվել է 1256 թվականին Հաղպատի վանքի վանահայր Համազասպի կողմից։ Գյուղի տարածքում կա չորս մատուռն։ Կանգուն են մնացել Սբ. Սարգիս և Դդի գլխի Բալա Գիքորի կառուցած մատուռները։

Գյուղի կենտրոնում՝ Թումանյանի տուն թանգարանի հարևանությամբ, գտնվում է գործող եկեղեցին։ Սկզբնական շինությունից մնացած մասերը վերագրվում են VII դարին։ Եկեղեցին մի քանի անգամ ենթարկվել է վերանորոգման, իսկ 20-րդ դարի սկզբին վերակառուցման

Գյուղի շրջակայքում կան նաև քարանձավներ որոնք օգտագործվել են մարդկանց կողմից հնագույն ժամանակներից որպես կացարան, իսկ հետագայում միայն անասունների համար։ Դրանցից են «Դռնավոր էրը», Ծակ քարը և գյուղից Ձորագես իջնելու Մուտի աջ կողմի ցածր քարայրը, որը կրում է նաև մարդու կողմից հարմարեցման հետքեր։

Բնական հուշարձաններ[խմբագրել]

Գյուղից հարավ արևելյան կողմի Ծովաքար կոչվող սարի ստորոտում է գտնվում «Ծովեր» կոչվող գեղեցիկ լիճը։ Սովետական կարգերի ժամանակ այն մտնում էր ոռոգման համակարգի մեջ։

Գյուղի կենտրոնական հրապարակի վրա է գտնվում մշակույթի տունը՝ 250 տեղանոց դահլիճով և 11000 գիրք ունեցող գրադարանով, ինչպես նաև Հովհաննես Թումանյանի բրոնզյա արձանը։

Հասարակական կառույցներ[խմբագրել]

2013 թ.-ի դրությամբ գյուղում կա միջնակարգ դպրոց որտեղ աշխատում են մոտ 50 ուսուցիչ։ Դսեղի նոր հիվանդանոցը կառուցվել է «Կարմիր Խաչի» միջոցներով, Սպիտակի ավերիչ երկրաշաժից հետո որպես գյուղին օգնություն։[2]

Պատվավոր քաղացիներ[խմբագրել]

Պատկերադարան[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

  • Ս. Քոչարյան «Հովհաննես Թումանյանի բնաշխարհը. Դսեղ» (էջ 28)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]