Սարչապետ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գյուղ
Սարչապետ
ՍԱՐՉԱՊԵՏ; ՀԱՄԱՅՆԱՊԱՏԿԵՐ ԼՈՔԻՑ.JPG
41°11′57″ հս. լ. 44°23′07″ ավ. ե. / 41.199167° հս. լ. 44.385278° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Լոռի
Հիմնադրված է 1928
Բարձր. ծովի մակ-ից 1705 մ
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտի UTC+4
##Սարչապետ (Հայաստան)
Red pog.png
Սարչապետ.JPG
ՍԱՐՉԱՊԵՏ; Համայնապատկեր.JPG

Սարչապետ, գյուղ ՀՀ Լոռու մարզի հյուսիսում։

Ընդհանուր տեղեկություններ[խմբագրել]

Մշտական բնակչության թվաքանակը 2010 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ կազմում է 2.100 մարդ։ Մակերեսը՝ 23.9 կմ²։

Համայնքի հեռավորությունը մարզկենտրոնից (Վանաձոր) 68 կմ է, նախկին շրջկենտրոնից (Կալինինո, այժմ՝ Տաշիր)՝ 16 կմ։ Համայնքում հիմնականում զբաղվում են ցորենի, գարու, կարտոֆիլի արտադրությամբ։ Անասնապահությամբ զբաղվողները արտադրում են կաթ, միս։ Համայնքում կան նաև մեղվաբուծությամբ զբաղվողներ։ Զգալի թիվ են կազմում գյուղից ամեն տարի նախկին ԽՍՀՄ հանրապետություններ արտագնա աշխատանքի մեկնողները։ Շատ են արտագաղթողները։

Համայնքն ունի միջնակարգ դպրոց։ Գործում են եկեղեցի, բուժկետ, առևտրի կետեր։ Մինչև 2009 թ. գործել մշակույթի կենտրոն, գործել է նաև գրադարան՝ 11.289 անուն գրքով։ Համայնքում հասանելի են ինտերնետային ցանցի և բջջային հեռախոսակապի ծառայությունները(Vivacell MTS, Beeline, Orange)։
ՀՀ-ում տեղական ինքնակառավարման համակարգի ներդրումից ի վեր Սարչապետ համայնքի ղեկավար են ընտրվել Վոլոդյա Ավդալյանը (ղեկ.1997-2000 թթ.), Նոդար Բարոյանը (ղեկ.2000-2003 թթ.), Արգամ Պողոսյանը (ղեկ.2003-2008 թթ.) և Բորիս Բարոյանը (ղեկ.2008 թ.-ից)։

Պատմական ակնարկ[խմբագրել]

Համայնքը ձևավորվել է XX դարի 20-30-ական թվականներին։ Բնակչությունը հիմնականում Արևմտյան Հայաստանի Մուշից, Ալաշկերտից գաղթածներն են, որոնք 1826-1828 թթ. Ռուս-պարսկական պատերազմի օրերին գաղթել են վերոհիշյալ և մյուս գավառներից և ճանապարհ ընկել դեպի Արևելյան Հայաստան։

Սերնդեսերունդ փոխանցված տեղեկության համաձայն տեղահանված ընտանիքները մտադրված են եղել անցնել ներկայիս Վրաստանի տարածք, սակայն սայլի անիվը ջարդվել է, և նրանք, չկարողանալով հաղթահարել Լոքը, հաստատվել են սարի ստորոտում, որը հյուսիսից սահմանակից է Վրաստանին։

Գյուղանվան ճշգրիտ ստուգաբանությունը հայտնի չէ։ Որոշ աղբյուրներում նշվում է, որ «սարչապետ» պարսկերենից թարգմանաբար նշանակում է «թռչնի բույն» (սարերով շրջապատված գյուղն իր աշխարհագրական դիրքով կարելի է նմանեցնել թռչնաբնի)։

Մեկ այլ տարբերակով անվանումն առաջացել է «սառցաբերդ» (Լոք սարի բերդի հետ կապելով) բառի հնչյունափոխմամբ։

Բնակչություն[խմբագրել]

Սարչապետի ազգաբնակչության փոփոխությունը[1].

Տարի 1897 1926 1931 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2004
Բնակիչ 729 1417 1669 1954 2157 2966 3033 3096 2504 2400

Աշխարհագրություն և կլիմա[խմբագրել]

Բնակավայրի ռելիեֆը լեռնային է, խիստ էռոզացված, ամռանը զով է, ձմռանը՝ չափավոր ցուրտ։ Ձմռան տևողությունը 202 օր է, իսկ ամռանը՝ 163 օր։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 3.6 °C է, իսկ առավելագույնը՝ +28 °C -30 °C։ Տարեկան տեղումների քանակը 700-720մմ է։ Հողերը գտնվում են 30-40° թեքության վրա։ Կլիմայական անբարենպաստ և աշխարհագրական վատ դիրքի հետևանքով բերքատվությունը ցածր է։ Գյուղի կենտրոնի բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1705 մ է։

Պատմական հուշարձաններ[խմբագրել]

Գյուղի կենտրոնում կա կաթոլիկական եկեղեցի՝ կառուցված 1913 թվականին, որը կիսավեր վիճակում է և չի գործում։
2005 թ.-ից համայնքում գործում է նոր՝ առաքելական Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին, որը կառուցվել է ծնունդով սարչապետցի բարերար Ազատ Մարտիրոսյանի մեկենասությամբ։

Համայնքի հյուսիսային մասում՝ ծովի մակերեվույթից 2147 մետր բարձրություն ունեցող Լոք սարի վրա կա մատուռ, որը տարիներ ի վեր ուխտատեղի է հանդիսացել համայնքի և մոտակա բնակավայրերի ազգաբնակչության համար։ Ժողովրդականություն է վայելում հատկապես այստեղ անցկացվող «Համբարձման օր» կոչվող տոնակատարությունը, որը նշվում է Հիսուս Քրիստոսի Համբարձման տոնի օրը։

Լոք սարի գագաթին գտնվող հինավուրց բերդի պատմությունը բացահայտված չէ։ Այս բարձունքի վրա կա նաև անհայտ ճգնավորի գերեզման։ Սարչապետցի աշուղ Արամի Լոքի խորհրդավոր ավերակներին ձոնված «Լոքան բերդ» գողտրիկ ստեղծագործությունը այսօր բոլոր սարչապետցիների միասնության խորհրդանիշն է դարձել։

Կրթություն[խմբագրել]

Դպրոցը հիմնադրվել է 1947 թ., սկզբում եղել է տարրական, այնուհետև յոթնամյա, իսկ 1959 թ-ից՝ միջնակարգ։ Դպրոցի մասնաշենքերը կառուցվել են 1961 թ. և 1984 թ.։ 1974-1975 ուս. տարում դպրոցն ունեցել է 920 աշակերտ, այժմ ՝ 213։

Ծննդավայրը՝ Սարչապետ[խմբագրել]

Աղբյուրներ և արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]