Ալաշկերտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Ալաշկերտ
Zêdka (Eleşkirt), Agirî.jpg
Ալաշկերտի տեսարան
39°47′53″ հս. լ. 42°40′28″ ավ. ե. / 39.798056° հս. լ. 42.674444° աե. ե.
Երկիր Թուրքիա Թուրքիա
Քաղաքապետ Մեհմեդ Նուրի Չելիկ
Այլ անվանումներ Ալաշգերտ, Էլիշկերտ, Թոփրագգալե, Թոփրագդալա, Թոփրախկալա, Թոփրակկալա, Թոփրաղկալա, Թոփրաքկալե, Թոփրաքքալե, Վալաշակերտ, Վաղարշակերտ, Վաղարշկերա
Մակերես 1545.18 կմ²
Խոսվող լեզուներ թուրքերեն,քրդերեն
Բնակչություն 11247 մարդ (2012)
Խտություն 25 մարդ/կմ²
Ազգային կազմ Թուրքեր,քրդեր
Կրոնական կազմ Շիա մահմեդական
Տեղաբնականուն ալաշկերտցի
Ժամային գոտի UTC+2
##Ալաշկերտ (Թուրքիա)
Red pog.png

Ալաշկերտ (թուրք. Էլեշկիրտ, ն. Թոփրակ-կալե), քաղաք Արևմտյան Հայաստանի Բայազետի գավառի Ալաշկերտի գավառակ (այժմ՝ Թուրքիայի Կարաքյոսեի վիլայեթում), Ալաշկերտի դաշտում, Էրզրում - Մակու (Իրան) ճանապարհի վրա։ Պատմական Այրարատ նահանգի Բագրևանդ գավառի կենտրոնը։

Բնակչությունը՝ 3988 (1960), քրդեր, թուրքեր։ Զբաղվում են երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։ Ալաշկերտը հիմնադրել է Հայոց Վաղարշ Ա թագավորը II դարում, ուրարտական Անաշե բնակավայրի տեղում։ Նրա անունով կոչվել է Վաղարշակերտ (Վալարշակերտ), հետագայում դարձել Ալաշկերտ։ Ալաշկերտը Լուսավորչի տան կալվածքն էր, 439 թվականին անցավ Մամիկոնյաններին։ Ներսես Գ Իշխանցի (Շինող) կաթողիկոսն Ալաշկերտում կառուցեց Կաթողիկե Ս. Աստվածածին եկեղեցին, որը դարձավ Բագրևանդի և Արշարունյաց միացյալ թեմի եպիսկոպոսական աթոռանիստը։ Բագրատանիների շրջանում Ալաշկերտը վերելք է ապրել։

X դարի սկզբին Ալաշկերտ դիմադրեց երկիր ներխուժած արաբներին և նրանց հետ դաշնակցած Գագիկ Արծրունու զորքերին։ Հովհաննես Դրասխանակերտցու վկայությամբ՝ հակառակորդը «բազում օրեր ամրոցի դեմ մարտեր մղելով ոչնչով չկարողացավ վնասել նրան»։

Ալաշկերտում այժմ հայեր չկան։ Թուրք և քուրդ կեղեքիչների կողմից գործադրվող հարստահարության պատճառով հայերի մի մասը 1829 թվականին և 1878 թվականին գաղթել է և տեղավորվել հիմնականում ներկայիս Մարտունու և Հոկտեմբերյանի շրջաններում։ Մնացած մասը բնաջնջվել և տեղահանվել է հայկական կոտորածների տարիներին (1890 - 1895, 1915)։ Ալաշկերտում պահպանվել են Ս. Աստվածածին եկեղեցու (VII դար), Ս. Կիրակոսի վանքի և հին բերդի ավերակները։[1]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 1, էջ 64