Շահեն Մեղրյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շահեն Մեղրյան
Դիմանկար
Ծնվել էհունվարի 2, 1952(1952-01-02)
ԾննդավայրԳյուլիստան, ԼՂԻՄ, ԽՍՀՄ
Մահացել էապրիլի 17, 1993(1993-04-17) (41 տարեկան)
Մահվան վայրԳյուլիստան, Գերանբոյի շրջան, Ադրբեջան
ԳերեզմանԵռաբլուր
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան և Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
ԿրթությունԵրևանի պետական համալսարան
Մասնագիտությունռազմական գործիչ
ԿուսակցությունՀայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Արցախի հերոս

Շահեն Զինավորի Մեղրյան («Շահումյանի արծիվ»[1], հունվարի 2, 1952(1952-01-02), Գյուլիստան, Շահումյանի շրջան (Ադրբեջանի ԽՍՀ), Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 17, 1993(1993-04-17), Գյուլիստան, Գերանբոյի շրջան, Ադրբեջան), հայ հրամանատար, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։ «Արցախի հերոս» (2014 թվականի հոկտեմբերի 24)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շահեն Մեղրյանը ծնվել է 1952 թվականի հունվարի 2-ին Շահումյանի շրջանի Գյուլիստան գյուղում։ Գերազանց ավարտելով միջնակարգ դպրոցը՝ 1969 թվականին ընդունվել է ԵՊՀ տնտեսագիտության ֆակուլտետ։ 1975 թվականին ավարտել է համալսարանը և վերադարձել Շահումյանի շրջան։ Սկզբում աշխատել է որպես տնտեսագետ, ապա շրջանի կոմերիտմիության առաջին քարտուղար։ 1981-1988 թվականներին եղել է պահածոների գործարանի տնօրեն, 1988-1991 թվականներին` Ագրոարդյունաբերության վարչության պետ, 1991-1992 թվականներին՝ շրջանի շրջկոմի նախագահ և առաջին քարտուղար։

Մարտական ուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շահեն Մեղրյանի մարտական ուղին սկսվել է 1988 թվականին։ Շահեն Մեղրյանն առաջիններից էր, որ սկսել է կազմակերպել զինված ջոկատներ։ 1990 թվականին անդամագրվել է ՀՅԴ կուսակցությանը։ 1990 թվականի հունվարի 9-ին շրջանի ղեկավարությունն ամբողջությամբ գերի է վերցվել թշնամու կողմից` Մարտունաշենի ճանապարհին։ Շրջանի ինքնապաշտպանության առաջին գործողությունը տեղի է ունեցել Մանաշիդ գյուղում, 1990 թվականի հունվարի 12-13-ին, երբ ազերիները փորձել են գյուղը տեղահանել, շրջանի նորաստեղծ խմբերը հետ են շպրտել նրանց գյուղի սահմաններից։ Թշնամին մեծ կորուստներ է ունեցել այդ մարտում։

Շահեն Մեղրյանի հուշատախտակը Երևանում

1991 թվականին «Կոլցո» օպերացիայից հետո ընկավ Գետաշեն-Մարտունաշենը, Շահումյանի դրությունը կտրուկ վատացավ։ Նույն տարվա հունիսին ազերիները, ռուսների օգնությամբ, գրավեցին շրջանի 3 գյուղերը՝ Էրքեջ, Բուզլուխ, Մանաշիդ։ Շահենը իր ջոկատների հետ կազմակերպեց օպերացիա, որի հետևանքով սեպտեմբերի 11-13-ին ազատագրվեցին երեք գյուղերը։ Այդ օպերացիան առաջինն էր ԼՂՀ-ում, երբ արցախյան ազատամարտիկները կարողացան իրենց ուժերով գրավված տարածքներն ազատագրել։

1991 թվականի նոյեմբերի 29-ին Շահենի գլխավորությամբ մաքրվեց Թոդան ադրբեջանական գյուղը։ Մինչև շրջանի անկումը, շրջանի ամբողջ ճակատով եղել են ընդհարումներ։

1992 թվականի հունիսի 13-ին բռնի տեղահանումից հետո, Շահենը կարողացավ Հաթերք գյուղում իր շուրջը հավաքել 25 հոգինոց խումբ և այդ տղաների հետ մտավ թշնամու թիկունք։ Այդպես սկսվեց հայդուկային շարժումը ԼՂՀ հյուսիսային մասում։Հայդուկների անմիջական օգնությամբ ազատագրվեցին Մարտակերտի մի շարք գյուղեր՝ Հաթերքը, Ակնաբերդը, Մադաղիսը, Տոնաշենը, Դաստագիրը, Սարսանգի ջրամբարը։

Գյուրան բոյի պարտությունը Սարսանգի ջրամբարի մոտ, թե ինչպես էին ազերիները խուճապահար փախչում, նկարահանել է օպերատոր Նևզորովը և ցուցադրել ՌԴ հեռուստաալիքներով։ Այդ հաղթանակը Շահենինն էր ու իր հայդուկներինը։ 1993 թվականի ապրիլին ազատագրվեց Գյուլիստանը և գրավեցին դեպի շրջան տանող բոլոր բարձունքները։ Շահենը պատրաստվում էր ՀՀ գալուց հետո ազատագրել հարազատ շրջանը։ 1993 թվականի մարտի 11-ին ՀՀ ՊՆ կողմից ստեղծվեց զորամաս, որի հրամանատար նշանակվեց Շահեն Մեղրյանը։

Մահը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1993 թվականի ապրիլի 17-ին, երբ ուղղաթիռով իր մի քանի տղաների հետ Շահենը գալիս էր Երևան, ուղղաթիռը խփվել է և բոլորը զոհվեցին։ Շ.Մեղրյանի սպանությունը նորանկախ Հայաստանի Հանրապետության ռազմական, քաղաքական ու հասարակական գործիչների չբացահայտված և քողարկված սպանությունների շարքին է դասվում, քանզի մինչ օրս էլ հրապարակային հստակ հայտարարված չէ, թե ով է կազմակերպել նրա սպանությունը։ Առկա են բազմաթիվ վարկածներ, որոնցից տարածվածների թվին չի դասվում ադրբեջանցիների կողմից ուղղաթիռը խոցելու տարբերակը։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1993 թվականի հունիսի 15-ին ՀՀ ՊՆ թիվ 314 հրամանով զորամասն անվանակոչվեց «Շահեն Մեղրյան» հատուկ նշանակության ջոկատ։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Շահեն Մեղրյանին շնորհվել է ԼՂՀ բարձրագույն՝ Արցախի հերոս կոչումը։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]