Արթուր Ալեքսանյան (Ամարասի Արթուր)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արթուր Ալեքսանյան
Ծնվել էՄայիս 6,1957 (59 տարեկան)
ՔաղաքացիությունՀայաստան
Ազգությունհայ
ԿրոնՔրիստոնյա (առաքելական)
Մասնագիտությունռազմական գործիչ
ԱմուսինՆինա Հովնանյան

Արթուր Արտյուշայի Ալեքսանյան (մայիսի 6, 1957(1957-05-06)), հայ ռազմական գործիչ։ ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության գնդապետ (1994):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Արթուր Ալեքսանյանը սովորել է Ռուսաստանի Իվանովոյի մարզի Կինեշմայի տնտեսագիտական տեխնիկումում (1982):1977-79-ին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ տանկային ստորաբաժանումում: 1979-88-ին` ԼՂԻՄ-ի տարբեր էստրադային նվագախմբերի երաժիշտ:

Մարտական ուղին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ղարաբաղյան ժողովրդա-ազատագրական շարժման առաջին իսկ օրերից եղել է նրա ակտիվ մասնակիցների և կազմակերպիչների շարքերում։

  • 1987 թ. մի խումբ համախոհների հետ միասին զբաղվելում է Լեռնային Ղարաբաղի՝ Հայաստանի հետ միանալու կոչ անող պահանջի օգտին ստորագրություններ հավաքելու աշխատանքով։
  • 1988 թ. մասնակցություն է ցուցաբերում Ստեփանակերտում, Երևանում, Աբովյանում, Լենինականում և Չարենցավանում ցույցերի և գործադուլների կազմակերպմանը։ Սումգայիթյան և Բաքվի ջարդերից հետո ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Արցախում զբաղվում է փախստականների տեղափոխման, ընդունման և տեղավորման խնդիրներով։
  • 1988 թ. մարտին հիմնադրում է «Ամարաս» արցախյան բարեգործական միությունը, որի գործունեության բուն նպատակն էր ցուցաբերել հոգևոր, նյութական և բժշկական օգնություն բոլոր կարիքավորներին։
  • 1988-1991 թթ ընթացքում «Ամարասը» դարձավ մի այնպիսի խոշորագույն հասարակական կազմակերպություն, որի շնորհիվ Արցախում իրականացվում էին բազմաթիվ քաղաքական, ժողովրդա-տնտեսական և բարեգործական ծրագրեր։

«Ամարասում» իր գործունեության կարևորագույն նպատակն էր «Միացում» ընդհատակյա քաղաքական շտաբի (սպայակույտի) որոշումների կյանքի կոչումը։ Այն ներառում էր հետևյալ գործողությունները՝ ինքնապաշտպանության ջոկատների կազմավորումը, այդ ջոկատների ֆինանսավորումը և սպառազինումը, ինչպես նաև՝ Արցախի բոլոր շրջաններում գաղտնի նյութատեխնիկական բազաների ստեղծումը։ «Ամարաս» բարեգործական միության նախագահ Բորիս Դադամյանը և Արթուր Ալեքսանյանը ենթարկվում են մշտական հետապնդումների ԽՄ ՆԳ և Ազգային անվտանգության մարմինների կողմից։ Այնուհանդերձ, այս ամենը չի կոտրում իր մարտական ոգին։ Արթուր Ալեքսանյանը շարունակում է գնել զենք ու զինամթերք՝ օդային ճանապարհով տեղափոխելով այն Լեռնային Ղարաբաղի շրջաններ և Շահումյանի շրջան՝ գաղտնի փոխաբեռնման բազաների միջոցով։

  • 1989 թ. Սբ Էջմիածնում, ծանոթանալով Արքեպիսկոպոս Պարգև Սրբազանի հետ, ուժերի ներածին չափով սկսեց օգնել նրան Արցախյան Հայոց Թեմի ստեղծման գործին։ Այսպիսով, նա նշանակվում է Արցախյան Թեմի գործերի կառավարիչ։ Ստեղծելով նյութատեխնիկական բազա, ավտոպարկ և շինարարական բրիգադներ՝ Արթուր Ալեքսանյանը նախաձեռնում է Արցախի և Շահումյանի շրջանի եկեղեցիների շինարարական, վերագանգնողական աշխատանքները։ Վերականգնողական աշխատանքների արագ ընթացքը և Արցախում տեղի ունեցած առաջին եկեղեցական ծեսերը էլ ավելի են բարձրացնում ղարաբաղցիների ոգին իրենց ազգային ազատագրական պայքարում։ Գանձասարում մատուցված առաջին Պատարագը դարձավ ղարաբաղցիների առաջին մարտական և հոգևոր հաղթանակը։ Բոլորը շատ լավ գիտակցում էին, որ պատերազմը անխուսափելի է։ Ամեն ինչ տանում էր Խորհրդային Միության փլուզման, և անհրաժեշտ էր նախապատրաստել Արցախը ինքնապաշտպանության՝ Ադրբեջանի և Սովետական զորքերի կողմից հնարավոր գրոհները հետ մղելու նպատակով։ Այս ամենի համար անհրաժեշտ աշխատանքը տարվում էր նրա կողմից նաև Հայաստանում։ Արթուր Ալեքսանյանը գիտակցում էր, որ միայն հզոր Հայաստանը կարող է օգնել Արցախին։

Վազգեն Սարգսյանի ու Միշա Առաջնորդի հետ միասին նրանք զբաղվում են Հայաստանի անվերահսկելի մեկուսի մարտական ջոկատների միավորմամբ։ Սկզբում նրանց հաջողվում է ստեղծել «Մուշ» միավորված զինված ջոկատների շտաբը (սպայակույտը), որտեղ զբաղվում էին Արցախին վերաբերվող հարցերով։ Հետագայում այն վերակազմավորվեց «Երկրապահ» Կամավորական միության, որտեղ Արթուր Ալեքսանյանը գլխավորում է համանուն միության նախագահ Վազգեն Սարգսյանի տեղակալի պաշտոնը։ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության որոշման համաձայն ստեղծվում է ՀՀ Պաշտպանության Պետական Կոմիտե։

  • 1991 թ. մարտին Արթուր Ալեքսանյանը նշանակվում է ՀՀ Պաշտպանության Պետական Կոմիտեի Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ, ինչպես նաև՝ տնտեսական և մատակարարման բաժնի պետ։ Ողջ Հայաստանով մեկ ստեղծում է Պաշտպանության Կոմիտեի թիկունքային ապահովման համակարգ (կառուցվածք)։ Առաջին անգամ էր, որ նրանք սկսում են ինքնապաշտպանության ջոկատներին կենտրոնացված ձևով և ժամանակին ապահովել նյութատեխնիկական և ռազմական միջոցներով, որոնք գրանցված և հաշվառման մեջ էին ՀՀ, ԼՂՀ և Շահումյանի շրջանի Պետական Պաշտպանության Կոմիտեի Գլխավոր շտաբում։ Շուշիի գրավման նախօրյակին, թողնելով պաշտոնը, կամավոր մեկնում է Արցախ և նշանակվում է Ստեփանակերտ քաղաքի պաշտպանության բնագիծ 26-ի գումարտակի հրամանատարի տեղակալ։ Կարճ ժամանակում նրան հաջողվում է կազմակերպել թիկունքային տնտեսություն, կառուցել պաշտպանողական շինություններ ողջ պարագծով՝ Քեսալարից մինչև Արմենավան, ինչպես նաև՝ դաշտային հիվանդանոց, ճաշարան և, ամենագլխավորը, ճանապարհային հաղորդակցման ուղիներ։ Շուշի քաղաքի ազատագրումից հետո Արթուր Ալեքսանյանի հրամանատարությամբ ազատագրվում է Զառուսլու, Լեսոգոր բնակավայրերն ու Բերդաձորի երեք գյուղերը՝ստեղծելով բարենպաստ պայմաններ Լաչինը ազատագրելու համար։
  • 1992 թ. կեսերին հակառակորդի լիամասշտաբ հարձակումները տագնապ է առաջացացնում բնակչության մեջ, որի հետևանքով նրանք դիմում էին փախուստի՝լքելով իրենց տները։ Հակառակորդի ճնշումներից փախուստի էին դիմում նաև ջոկատները։ Հայտարարվում է ռազմական դրությունː
  • 1992 թ. Մարտակերտ քաղաքի և Շահումյանի շրջանի անկումից հետո Արթուր Ալեքսանյանը նշանակվում է Հաթերքի կիրճի զինված ջոկատների համակարգող։ Արթուր Ալեքսանյանը պաշտպանության կազմակերպման նպատակով, հավաքում է տագնապի և խառնաշփոթույան մեջ հայտնված մարտիկներին, ուժ և տոկունություն քաջալերում նրանց, ապա դիրքավորելով ջոկատները կասեցնում է մարտիկների փախուստը։
  • 1993 թ. գարնանը Արթուր Ալեքսանյանին և Մոնթե Մելքոնյանին հանձնարարվում է Քելբաջարի շրջանում՝ հակառակորդի թիկունքում, կազմակերպել հետախուզական գործողություններ։ Կարճ ժամանակահատվածում Արթուր Ալեքսանյանը և Մոնթե Մելքոնյանը կյանքի են կոչում վերը նշված առաջադրանքը։ Ադրբեջանական կողմի հետ հաշտության համաձայնագիր կնքելուց հետո, փոքր-ինչ ապաքինված, Արթուր Ալեքսանյանը շարունակում է իր գործունեությունն արդեն Հայաստանումː
  • 1994 թ. մայիսին նշանակվում է ՀՀ ազգային անվտանգության վարչությանը կից՝ Հատուկ Մարտական Ստորաբաժանումների Վարչության (ՀՄՍՎ) պետ՝ ապահովելով ՀՀ և ԼՂՀ պետական սահմանների անվտանգության սահմանների կազմակերպումը, պետական կարևորություն ունեցող հաղորդակցության ուղիների՝ երկաթուղու, գազատար խողովակագծի, ԷՀԳ ԱԷԿ, փոխադրման ճանապարհների անխափան աշխատանքի ապահովման իրականացումըː
  • 2004 թ. ՀՀ Ազգային Անվտանգության Նախարարության Գնդապետ Արթուր Ալեքսանյանը ելնելով առողջական վիճակից հեռանում է աշխատանքից։

Նա մարտի դաշտում երեք անգամ վիրավորվում է և ստանում է կոնտուզիա։

Տարել է բազմաթիվ ծանր վիրահատություններ։ Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա

Պետական պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1996 ՀՀ Նախագահի Հրամանագրով 1-ին աստիճանի «Մարտական Խաչ» Շքանշան
  • 1996 ՀՀ Պաշտպանության Նախարարի Անվանական զենքով
  • 2000 ԼՂՀ Նախագահի Հրամանագրով 1-ին աստիճանի «Մարտական Խաչ» Շքանշան
  • 2000 ԼՂՀ ՊՆ Պատվոգիր Շուշիի գրավման համար
  • 2004 ՀՀ Ազգային Անվտանգության Նախարարի Անվանական զենքո

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ.1988-1994, Ե., ՀՀՀ, 2004: