Նիկոլայ I

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox prétendant à un trône.png
Նիկոլայ I
Կայսր
Franz Krüger - Portrait of Emperor Nicholas I - WGA12289.jpg
Իշխանություն Մարտի 24, 1801Դեկտեմբերի 1, 1825
Թագադրում Սեպտեմբերի 15 1801
Լրիվ անուն Նիկոլայ Պավլովիչ Ռոմանով
Ռուսերեն Александр I Павлович
Ծնվել է՝ 1796 հունիսի 6
Ծննդավայր Ցարսկոե Սելո, Ռուսական կայսրություն Ռուսական կայսրություն
Մահացել է՝ 2 մարտի 1855(1855-03-02) (տարիքը 58) բնական պատճառով
Վախճանի վայր Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն Ռուսական կայսրություն
Թաղվել է՝ Պողոս-Պետրոս միջնաբերդ, Սանկտ Պետերբուրգ
Պողոս-Պետրոս տաճար
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Ազգություն Ռուս
Նախորդ Ալեքսանդր I
Հաջորդող ՆիկոլայI
Ուղեկից Ալեքսանդրա
Տոհմ Ռոմանովներ
Հայր Պավել I
Մայր Սոֆիա Վյուտենբուրգցի
Երեխաներ Ալեքսանդր II, Մարիա Նիկոլաևնա, Ոլգա Նիկոլաևնա, Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնա, Կոնստանտին Նիկոլաևիչ[1][2][3], Նիկոլայ Նիկոլաևիչ, Միխայիլ Նիկոլաևիչ, Ելիզավետա Նիկոլաևնա և Joséphine Koberwein
Եղբայր(ներ) Ալեքսանդր I, Grand Duke Constantine Pavlovich of Russia և Grand Duke Michael Pavlovich of Russia
Քույր(եր) Anna Pavlovna of Russia, Grand Duchess Maria Pavlovna of Russia, Grand Duchess Alexandra Pavlovna of Russia, Catherine Pavlovna of Russia, Grand Duchess Elena Pavlovna of Russia և Grand Duchess Olga Pavlovna of Russia
Կրոնական հավատքներ Ուղղափառություն
Պարգևներ Ոսկե գեղմի շքանշանի ասպետ, Բեռլինի պատվավոր քաղաքացի, Սպիտակ Արծվի շքանշան և Order of St. Vladimir, 1st class

Նիկոլայ I Պավլովիչ (ռուս.՝ Николай I Павлович, հունիսի 25 (հուլիսի 6), 1796[4], Պուշկին - փետրվարի 18 (մարտի 2), 1855[4], Սանկտ Պետերբուրգ[5]), Ռուսական կայսրության կայսր, Ֆինլանդիայի մեծ իշխան, Լեհաստանի թագավոր։ Ռոմանովների հարստության ներկայացուցիչ։ Պավել I-ի և Մարիա Ֆյոդորովնայի երրորդ զավակը, Ալեքսանդր I ցարի հարազատ եղբայրը, Ալեքսանդր II-ի հայրը։

19-րդ դարը կայսրության պատմության մեջ նշանավորվում է նրանով, որ Ռուսաստանում գահ են բարձրանում գերմանացի կայսրեր։ Դեռ 1762 թվականին գահ բարձրացած Պետրոս III-ը արդեն հոր կողմից գերմանացի էր, իսկ նրա կինը՝ Եկատերինա II Մեծը, բնիկ գերմանացի էր։ Վերջինիս մահից հետո գահ է բարձրանում Պավել I-ը (1796–1801)։ Հաջորդ կես դարը իշխում են իր որդիները՝ Ալեքսանդր I-ը (1801–1825) և Նիկոլայ I-ը (1825–1855

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեկաբրիստների ապստամբություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1825 թվականի դեկտեմբերին հանկարծամահ է լինում Ալեքսանդր կայսրը, և նրան փոխարինում է 30-ամյա եղբայրը՝ Նիկոլայը։ Ռուս զինվորականության մի մասը ապստամբում է և չի ճանաչում նրա իշխանությունը։ Պատմության մեջ այս ընդվզումը հայտնի է «Դեկաբրիստների ապստամբություն» անունով։ Աայն ավարտվում է ապստամբների պարտությամբ, որոնք աքսորի են ենթարկվում։ Նիկոլայ I-ը ժառանգում է ոչ միայն Ռուսաստանի կայսերական, այլև Լեհաստանի թագավորական ու Ֆինլանդիայի իշխանական թագը։

Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828)

Աբբաս-Միրզայի արշավանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1826 թվականին, օգտվելով Ռուսաստանում ստեղծված իրավիճակից, պարսից գահաժառանգ Աբբաս-Միրզան հարձակվում է կայսրության հողերի վրա՝ ձգտելով վերանվաճել կորցրած տարածքները։ Պարսիկներին դիմադրություն է ցույց տալիս Շուշիի բերդը։

Արևելյան Հայաստանի ազատագրումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսական բանակը արագ ուշքի է գալիս և անցնոմ հարձակման։ Հաջորդ տարում նրանք գրավում են Երևանը, ապա՝ Նախիջևանը։ Ռուսներին մեծ օգնություն են ցույց տալիս հայ կամավորական ջոկատները և տեղի հայ բնակչությունը։ Ռուսները գրավում են Արևելյան Հայաստանի մյուս քաղաքները՝ Խոյը, Ուրմիան, Մակուն և մոտենում Թավրիզի մատույցներին։ Պարսիկները հաշտություն են խնդրում։

Թուրքմենչայի պայմանագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1828 թվականին կնքվում է Թուրքմենչայի հաշտությունը, որով պարսկական կողմը ճանաչում է Ռուսաստանի իրավունքները ամբողջ Անդրկովկասի, այդ թվում՝ Արևելյան Հայաստանի հյուսիսային գավառների վրա։ Հարավային հատվածում Մակուի, Ուրմիայի, Խոյի խանությունները հետ են վրադարձվոււմ Իրանին։ Երկու պետությունների միջև հաստատվում են բարիդրացիական դիվանագիտական հարաբերություններ։

Ռուս-թուրքական պատերազմ (1828-1829)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1828-1829)


Թուրքական հարձակումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1828 թվականին սկսվում է ռուս-թուրքական հհրթական պատերազմը։ Այն մղվում էր 2 ճակատներով՝ բալկանյան և կովկասյան։

Ռուսական զորքերի հաղթանակները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բալկանյան թերակղզում ռուսական զորքերն ազաատագրում են Ռումինիայի և Բուլղարիայի տարածքը, գրավում Ադրիանապոլիսը և մոտենում մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսին։ Կովկասյան ճակատում ռուսները գրավում են Սև ծովի արևելյան ափերը՝ Աբխազիան, Իմերեթիան և Քութայիսը, ինչպես նաև՝ Ախալցխան և Ախալքալաքը։ Ազատագրվում, բայց պատերազմի ավարտից հետո Թուրքիային է վերադարձվում Արևմտյան Հայաստանի զգալի մասը՝ Կարսը, Էրզրումը, Մուշը և Բայազետը։

Ադրիանապոլսի պայմանագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1829 թվականին կնքված Ադրիանապոլսի պայմնագրով Ռուսաստանը հաստատում է իր տիրապետությունը վերոնշյալ տարածքներում։

Ղրիմի պատերազմը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Ղրիմի պատերազմ


Նիկոլայ կայսեր կինը՝ Ալեքսանդրան, իրենց երեխաների՝ ապագա կայսր Ալեքսանդր II-ի և Մեծ իշխանուհի Մարիայի հետ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. (untranslated title)
  2. (untranslated title)
  3. (untranslated title)
  4. 4,0 4,1 4,2 Record #118588079 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 26-ին 2014:
  5. 5,0 5,1 Record #118588079 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 31-ին 2014: