Օլիմպիական օրհներգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Օլիմպիական օրհներգ (հուն․՝ Ολυμπιακός Ύμνος), երաժշտական ստեղծագործություն (կանտատա), գրված է հույն կոմպոզիտոր Սպիրոս Սամարասի կողմից: Օրհներգի բառերը գրել է Կոստիս Պալամասը: Կոմպոզիտորին և բանաստեղծին ընտրել է ՄՕԿ-ի առաջին նախագահ Դեմետրիուսոմ Վիկելասոմի կողմից:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օլիմպաիական հիմնն առաջին անգամ հնչել է 1896 թվականի I ամառային Oլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ: Հաջորդ տարիների ընթացքում մինչև 1956 թվականի Կորտինա դ’Ամպեցոի Խաղերի կազմակերպիչները հանձնարեցին իրենց երաժիշտներին Օլիմպիական խաղերի համար նոր օրհներգ գրել: 1960 թվականից վերկանգնվեց Սամարասի Օլիմպիական օրհներգը, որը հիմնականում կատարվում է տվյալ երկրի պաշտոնական լեզվով, որտեղ անցկացվում է տվյալ օլիմպիական խաղերը: Բացառություն է կազմել երաժշտական գործիքավորումը 1972,1992, 2006 և 2012 թվականների կատարումները: Նաև օրհներգը կատարվում է հունարեն լեզվով (1976, 1988, 2008, ՊՕԽ՝2010), բացի դրանից, տարբերակները կատարվել են ինչպես ընդունող երկրի լեզվով, այնպես էլ հունարեն (1980, 2000) լեզվով:

Օրհներգի բառեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնագիրը հունարեն լեզվով Լատիներեն թարգմանություն
Αρχαίο Πνεύμα αθάνατο, αγνέ πατέρα
του ωραίου, του μεγάλου και του αληθινού,
Κατέβα, φανερώσου κι άστραψε εδώ πέρα
στη δόξα της δικής σου γης και τ' ουρανού.
Στο δρόμο και στο πάλεμα και στο λιθάρι
Στων ευγενών αγώνων λάμψε την ορμή
Και με το αμάραντο στεφάνωσε κλωνάρι
και σιδερένιο πλάσε και άξιο το κορμί. (δις)
Κάμποι, βουνά και θάλασσες φέγγουνε μαζί σου
σαν ένας λευκοπόρφυρος μέγας ναός.
Και τρέχει στο ναό εδώ προσκυνητής σου (δις)
Αρχαίο Πνεύμα αθάνατο, κάθε λαός. (δις)
Arkhéo Pnévma athánato, aghné patéra
tou oréou, tou meghálou ke tou alithinoú
Katéva, fanerósou ki ástrapse edhó péra
sti dhóksa tis dhikís sou ghis kai t’ouranoú.
Sto dhrómo ke sto pálema kai sto lithári
Ston evghenón aghónon lámpse tin ormí.
Ke me to amáranto stefánose klonári
kai sidherénio pláse ke áksio to kormí. (երկու անգամ)
Kámpi, vouná ke thálasses féngoune mazí sou
san énas lefkopórfyros méghas naós
Ke trékhi sto naó edhó proskynitís sou (երկու անգամ)
Arkhéo Pnévma athánato, káthe laós. (երկու անգամ)

Թարգմանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստորև ներկայացված օրհներգը թարգմանվել է անգլերեն, որտեղ այն առավել հաճախ կատարվում է բացման և փակման արարողության ժամանակ, նաև ռուսերեն լեզվով: Ռուսերեն թարգմանության հեղինակը հանդիասնում է Ռոբերտ Ռոժդեստվենսկին. ռուսերեն տարբերակը կատարվել է XXII Օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ, որը կայացել է Մոսկվայում (1980թվական) և Սոչիում կայացած XXII ձմեռային Օլիմպիական խաղերում (2014 թվական)[1].

Անգլերեն (2012 թվականի վերսիան) Ռուսերեն (թարգմանությունը Ռ. Ռոժդեստվենսկին)

Olympian flame immortal
Whose beacon lights our way
Emblaze our hearts with the fires of hope
On this momentous day

As now we come across the world
To share these Games of old
Let all the flags of every land
In brotherhood unfold

Sing out each nation, voices strong
Rise up in harmony
All hail our brave Olympians
With strains of victory

Olympic light burn on and on
O'er seas and mountains and plains
Unite, inspire, bring honor
To these ascending games
May valor reign victorious
Along the path of golden way

As tomorrow's new champions now come forth
Rising to the fervent spirit of the game
Let splendour pervade each noble deed
Crowned with glory and fame

And let fraternity and fellowship
Surround the soul of every nation

Oh flame, eternal in your firmament so bright
Illuminate us with your everlasting light
That grace and beauty and magnificence

Shine like the sun
Blazing above
Bestow on us your honor, truth and love

Античности бессмертный дух,
Твои просят дети:
Поскорей настань, в небесах сверкни,
Сердца нам озари!

Античности прекрасный дух,
Ты явись вечной планете
Во славу и во имя всей,
Всей доброй Земли!

Метанье камня и борьба,
И споры в быстром беге,
Узнай, кто в честной схватке
Лучшим и первым стал.

Венчай его венком торжественным,
Венчай его венком Победы!
Пусть будет он достоин —
Герой — встать на пьедестал!
Пусть будет он достоин
Встать на пьедестал!

Засверкал земной простор,
Реки и долины, и вершины гор.
Снова распахнут всем ветрам
Этот солнечный храм!

Бессмертный, гордый дух античности —
Огонь пламенный и вечный!

Ты горишь у человечества в судьбе,
И недаром поклоняется тебе,
И недаром бережет тебя[Ն 1]

Каждый народ, Каждый народ!
Тебя хранит[Ն 2] Тебя хранит и, вся Земля!

1956 թվականից Օլիմպիական խաղերում հանդես եկած օրհներգի տարբերակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օլիմպիական խաղեր Քաղաք Լեզու Ծանոթություն
1956 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Կորտինա դ’Ամպեցո, Իտալիա Իտալերեն Օլիմպիական օրհներգն առաջին անգամ կատարվել է 1896 թվականին:
1956 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղեր Մելբուրն, Ավստրալիա Անգլերեն և շվեդերեն Անգլերեն և շվեդերեն լեզուներով Օլիմպիական օրհներգը համապատասխանաբար կատարվել է բացման և փակման արարողություններում:
1960 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Սկվո Վելլի, ԱՄՆ Անգլերեն
1960 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղեր Հռոմ, Իտալիա Իտալերեն
1964 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Ինսբրուք, Ավստրիա Գերմաներեն
1964 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղեր Տոկիո, Ճապոնիա Ճապոներեն Օրհներգը հնչել է ճապոներեն փակման արարողության ժամանակ:
1968 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Գրենոբլ, Ֆրանսիա Ֆրանսերեն
1968 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղեր Մեխիկո, Մեքսիկա Իսպաներեն
1972 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Սապորո, Ճապոնիա Ճապոներեն
1972 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղեր Մյունխեն, Գերմանիա Գործիքային
1976 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Ինսբրուկ, Ավստրիա Գերմաներեն
1976 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղեր Մոնրեալ, Կանադա Հունարեն Որոշվել է հունարեն կատարել օրհներգը[2].
1980 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Լեյք Փլեսիդ, ԱՄՆ Անգլերեն
1980 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղեր Մոսկվա, ԽՍՀՄ Ռուսերեն և հունարեն Բացման արարողության ժամանակ կատարվել է ռուսերեն վերսիան[3], իսկ հունարենով փակման արարողության ժամանակ:
1984 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Սարաևո, Հարավսլավիա Սերբերեն-խորվաթերեն
1984 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր Լոս Անջելես,ԱՄՆ Անգլերեն
1988 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Կալգարի, Կանադա Հունարեն Որոշվել է հունարեն կատարել օրհներգը[4][5]:
1988 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր Սեուլ, Հարավային Կորեա Կորեական
1992 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Ալբերվալի,Ֆրանսիա Գործիքային Որոշվեց կատարել գործիքային տարբերակը[6]:
1992 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր Բարսելոնա, Իսպանիա Իսպաներեն, Կատալաներեն, Ֆրանսերեն Առաջին երկու տունը կատարվել է կատալաներենով, իսկ մնացածը կատարվել է իսպաներեն և ֆրանսերեն լեզուներով[7]: Փակման արարողության ժամանակ Պլասիդո Դոմինգոն օրհներգը կատարել է իսպաներեն լեզվով[8]:
1994 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Լիլեհամեր, Նորվեգիա Նորվեգական Բացման արարողության ժամանակ օրհներգը կատարվել է մանկական երգչախմբի կատարմամբ, իսկ փակման արարողության ժամանակ օրհներգը կատարել է Սիսսելի Շիրշեբոն:
1996 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր Ատլանտա,ԱՄՆ Անգլերեն Բացման արարողության ժամանակ օրնհերգը կատարվել է 300 անձանցից բաղկացած երգչախմբի և Ատլանտայի սիմֆոնիկ նվագախումբի կատարմամբ: Փակման արարողության ժամանակ օրհներգը կատարել է Jennifer Larmore և Morehouse College Glee Club:
1998 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Նագանո, Ճապոնիա Ճապոներեն Նագանոյի նվագախմբի և մանկական երգչախմբի կատարմամբ:
2000 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր Սիդնեյ, Ավստրալիա Անգլերեն և Հունարեն Պատմության մեջ առաջին անգամ օրհներգը կատարվել է հունարեն ևանգլերեն լեզուներով[9]: Փակման արարողության ժամանակ օրհներգը կատարել է Իվոն Կեննին:
2002 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Սոլթ Լեյք Սիթի, ԱՄՆ Անգլերեն Փակման հանդիսավոր արարողության ժամանակ օրհներգը կատարվել Լաուրա Գարիֆ-Լյուիսը:
2004 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր Ա, Հունաստան Հունարեն Կատարել թ Ջոն Պսատասոմը հունարեն լեզվով:
2006 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Թուրին, Իտալիա Գործիքային Հեղինակ՝ Կլաուդիո Բալոնի: Որոշվեց կատարել գործիքային տարբերակը[10]:
2008 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր Պեկին, Չինաստան Հունարեն Որոշվել է հունարեն կատարել օրհներգը և՛ բացման, և՛ փակմանա արարողության ժամանակ:
2010 թվականի ամառային պատանեկան օլիմպիական խաղեր Սինգապուր Հունարեն
2010 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Վանկուվեր (քաղաք), Կանադա Անգլերեն և Ֆրանսերեն Պատմության մեջ առաջին անգամ օրհներգը կատարվել է երկրի երկու պաշտոնական լեզուներով `անգլերեն եւ ֆրանսերեն[11]:
2012 թվականի ձմեռային պատանեկան Օլիմպիական խաղեր Ինսբրուկ, Ավստրիա Գերմաներեն
2012 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն Գործիքային և Անգլերեն Գործիքային տարբերակը կատարվել է Լոնդոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի կողմից` բացման հանդիսավոր արարողության ժամանակ: Փակման հանդիսավոր արարողության ժամանակ կատարվել է London Welsh Male Voice-ի երգչախմբի կատարմամբ:
2014 թվականի ձմեռային պատանեկան Օլիմպիական խաղեր Սոչի, ՌԴ Ռուսերեն և Գործիքային Ռուսերեն լեզվով բացմանա արարողության ժամանակ օրհներգը կատարել է Աննա Նետրեբկոն Սրետենսկու վանքի տղամարդկանց երգչախմբի նվագակցությամբ[12][13]: Իսկ փակման արարողության ժամանակ կատարվել է գործիքային տարբերակը:
2014 թվականի ամառային պատանեկան օլիմպիական խաղեր Նանկին, Չինաստան Չինարեն Փակման արարողության ժամանակ հնչել է օրհներգի չինական տարբերակը:
2016 թվականի ձմեռային պատանեկան Օլիմպիական խաղեր Լիլեհամեր, Նորվեգիա Նորվեգական
2016 թվականի ամառային պատանեկան օլիմպիական խաղեր Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա Անգլերեն Սկզբում նախատեսվում էր, որ բացման արարողության ժամանակ օրհներգը կատարվելու էր բրազիլական տարբերակով՝ պորտուգալերեն լեզվով, իսկ փակման արարողության ժամանակ` անգլերենով եվրոպական տարբերակով: Սակայն, ի վերջո, երկու դեպքում էլ օլիմպիական օրհներգը հնչեց անգլերեն լեզվով:
2018 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղեր Պխյնչխան, Հարավային Կորեա Կորեական
2018 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր Բուենոս Այրես,Արգենտինա Իսպաներեն
2020 թվականի ձմեռային պատանեկան Օլիմպիական խաղեր Բրաշով, Ռումինիա Ռումիներեն
2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր Տոկիո,Ճապոնիա Ճապոներեն

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օլիմպիական խորհրդանիշներ

Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Эта строчка отсутствует в журнале, но она присутствовала при исполнении как на Олимпиаде в Москве, так и на Олимпиаде в Сочи.
  2. Эти два слова использовались как при исполнении на Олимпиаде в Москве, так и на Олимпиаде в Сочи, в версии из журнала «Ровесник» здесь было «Каждый народ».

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]