Խավեթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյուղ
Խավեթ
վրաց.՝ ხავეთი
Կոորդինատներ: 41°16′48″ հս․ լ. 43°14′28″ ավ. ե. / 41.28000° հս․. լ. 43.24111° ավ. ե. / 41.28000; 43.24111
ԵրկիրՎրաստան Վրաստան
ԵրկրամասՍամցխե-Ջավախք
Ազգային կազմՀայեր
##Խավեթ (Վրաստան)
Red pog.png
##Խավեթ (Սամցխե-Ջավախեթի մարզ)
Red pog.png

Խավեթ, հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի կազմում գտնվող Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, վարչական կենտրոն Ախալքալաքից ուղիղ գծով 24 կմ հարավ-արևմուտք[1]:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղը գտնվում է Ախալքալաքի սարավանդում՝ Կուր գետի աջ ափի հյուսիսահայաց լեռնալանջին, ծովի մակարդակից 1690-1710 մ բարձրության վրա[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է, որ Խավեթը մեկն էր այն գյուղերից, որը 1854 թվականին Ախալցխայի Սուրբ Փրկիչ եկեղեցու համար գնել էր Կարապետ արքեպիսկոպոսը[1][2]: Որպես եկեղեցապատկան բնակավայր՝ գյուղը հիշվում է նաև 1893 թվականին[1][3]:

Պատմական հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խավեթ գյուղի տարածքը հարուստ է պատմական հուշարձաններով։

Այստեղ են գտնվում Օլոդա և Մրակովալ գյուղատեղիների ավերակները։ Առկա են բազմաթիվ գերեզմանոցներ, որտեղ պահպանվել են խոյաձև և խաչաձև տապանաքարեր։

15-16-րդ դարերում կառուցվել է Սուրբ Սարգիս եկեղեցին։ Այն եղել է միանավ, թաղակապ կառույց: Պահպանվել են չնչին մնացորդներ խորանի հատվածում[1][4]։

Գյուղում է գտնվում խորհրդային տարիներին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նվիրված հուշարձան[1]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խավեթը դեռևս հին ժամանակներից եղել է հայաբնակ գյուղ, սակայն հայտնի է, որ արդեն 19-րդ դարում հայաթափվել։ 1595 թվականին բնակավայրն ունեցել է 36 տուն։ Բնակիչների թվում հանդիպում են ոչ միայ հայ միջավայրում տարածում գտած օտարոտի, այլև զուտ հայկական անձնանուններ, ինչպես, օրինակ՝ Աստվածատուր անձնանունը[5] Լքված գյուղատեղիում հետագայում հաստատվել են թուրքեր կամ, ըստ հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի, թրքացած բնակիչներ, որոնց թվաքանակը 1914 թվականին եղել է 338: Վերջիններս գյուղում ապրել են մինչև 1944 թվականի աքսորը, որից հետո` 1945 թվականին այստեղ բնակություն են հաստատել Մրակովալ գյուղից փոխադրված հայերը[1][6]: Վերջիններիս նախնիներն էլ 1830 թվականին Էրզրումից, Կարսից, Մուշից գաղթել են դեպի Շիրակ, այնուհետև՝ 1872 թվականին՝ վերաբնակվել Մրակովալում։

Ներկայում գյուղը համարվում է Ջավախքի տարածաշրջանի սակավաթիվ գյուղերից[1]։


2018թ.տվյալներով գյուղում ապրում է 294 մարդ 154 Արական 140 իգական:
Թվական Թվաքանակ Արական Իգական
1981[1] 362
1987[1] 366
2002[7](վրաց.) 369 187 182
2014[8](վրաց.) 276 141 135

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է երկրագործությամբ, այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Սամվել Կարապետյան (2006)։ Ջավախք։ Երևան: Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ։ էջ 592։ ISBN ISBN 5-8080-0651-1 
  2. «Փորձ», 1876, N 1, էջ 196:
  3. «Արաքս», գիրք Բ, հինգերորդ տարի, Ս.Պետերբուրգ, 1893, էջ 21:
  4. Հայաստանի ազգային դիվան, ֆ. 53, ց. 1, գ. 900, թ. 4:
  5. “გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი”, 276-277․(վրաց.)
  6. ”Кавказский календарь на 1915 г.”, Тифлис, 1914, с. 194.(ռուս.)
  7. საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
  8. «მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014»։ საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური։ ნოემბერი 2014 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 34 CC-BY-SA-icon-80x15.png