Գավառի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Գավառ քաղաքի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 256 հուշարձան (42 միավոր)։

Գավառի հուշարձաններ էջը Վիքիպահեստում

հուշարձան	կառուցված	վայր, հասցե	կոորդ	համարանիշ	նշան.	հավելյալ նշումներ	պատկեր
Ամրոց «Աղի գյոլ»	մ.թ.ա. 2-1 հզ, 10-17 դդ.	5 կմ ամ	—	5.1/1	Հ	Գեղամա լեռների հս ստորոտին	Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի «Աղի գյոլ»	10-17 դդ.	5 կմ ամ	—	5.1/1.1	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի	13-14 դդ.		—	5.1/1.1.1	Տ	գյուղատեղի կնտ-ում, բլրի գագաթին, ավերված	Լուսանկար վերբեռնել
Ջրաղաց	13-14 դդ.		—	5.1/1.1.2	Տ	ջրամբարից հս` ավերված	Լուսանկար վերբեռնել
Ջրամբար	մ.թ.ա. 2-1 հզ		—	5.1/1.1.3	Հ	մեծ ջրբաժանում	Լուսանկար վերբեռնել
Ամրոց «Դարի գլուխ» («Բերդի գլուխ»)	մ.թ.ա. 2-1 հզ	հս-աե մասում	—	5.1/2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց «Դարի գլուխ»	15-20 դդ.		—	5.1/2.1	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ Սբ. Ստեփանոս	1374 թ.		—	5.1/2.1.1	Տ	պատվիրատու՝ Ամիր Վահապ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ավագի	14-15 դդ.		—	5.1/2.1.1.1	Հ	բեմի ճակատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մարգարի	15 դ.		—	5.1/2.1.1.2	Հ	բեմի ճակատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15 դ.		—	5.1/2.1.1.3	Հ	բեմի ճակատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/2.1.1.4	Հ	բեմի ճակատին, քիվն՝ արձանագիր	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/2.1.1.5	Հ	բեմի ճակատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Շամամի	1537 թ.		—	5.1/2.1.1.6	Հ	մատուռի հվ պատին, մուտքից վեր	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16 դ.		—	5.1/2.1.1.7	Հ	ագուցված հվ պատին, վերին ձախ անկյունը` կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16 դ.		—	5.1/2.1.1.8	Հ	հվ պատին, մուտքից աջ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Թամամի	16-17 դդ.		—	5.1/2.1.1.9	Հ	ագուցված խորանի ձախ կողմում	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/2.1.1.10	Հ	ագուցված խորանից աջ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մարգարի	16-17 դդ.		—	5.1/2.1.1.11	Հ	բեմի ճակատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մարգարի	17 դ.		—	5.1/2.1.1.12	Հ	մատուռի բեմի ճակատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	17 դ.		—	5.1/2.1.1.13	Հ	ագուցված բեմին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Կիրակոսի	17 դ.		—	5.1/2.1.1.14	Հ	բեմի ճակատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.		—	5.1/2.1.2	Հ	ամ մասում, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	10-11 դդ.		—	5.1/2.1.3	Հ	ընդհանուր պատվանդանին, կողքի խաչքարը չի պահպանվել	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մարգարիտի	12-13 դդ.		—	5.1/2.1.4	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/2.1.5	Հ	Սբ. Ստեփանոս մատուռից հվ, երկաստիճան պատվանդանին, որին մատուռի կառուցման շինարարական արձանագրությունը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Խաս Խաթունի, Դուժի և Հեղինի	1451 թ.		—	5.1/2.1.6	Հ	ամ մասում, ընկած գետնին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սուրմա խաթունի	15-16 դդ.		—	5.1/2.1.7	Հ	ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված խաչքարերից աջակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/2.1.8	Հ	մատուռից 10 մ ամ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ստեփանոս եպիսկոպոսի	1513 թ.		—	5.1/2.1.9	Հ	Սբ. Ստեփանոս մատուռից հվ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Աղուպշի, Ուսէբի, Աբրահամի	1516 թ.		—	5.1/2.1.10	Հ	պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Գալուստի, Խաթուն Խասի և այլոց	1521 թ.		—	5.1/2.1.11	Հ	ամ մասում, բարձր պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ղուլիջանի	1524 թ.		—	5.1/2.1.12	Հ	պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1530 թ.		—	5.1/2.1.13	Հ	խրված հողի մեջ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Գոհարի	1531 թ.		—	5.1/2.1.14	Հ	ամ մասում, բարձր պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Գուսթանի	1531 թ.		—	5.1/2.1.15	Հ	ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Շահամելիքի	1531 թ.		—	5.1/2.1.16			Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Շահսուլթանի	1534 թ.		—	5.1/2.1.17	Հ	ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված զույգ խաչքարերից աջակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Շաղուպաթ աղի	1534 թ.		—	5.1/2.1.18	Հ	ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված զույգ խաչքարերից աջակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սարգսի և այլոց	1534 թ.		—	5.1/2.1.19	Հ	ամ մասում, բարձր պատվանդանին կանգնեցված զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մաթէոս քահանայի	1534 թ.		—	5.1/2.1.20	Հ	ամ մասում, բարձր պատվանդանին կանգնեցված զույգ խաչքարերից աջակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Գրիգոր աբեղայի	1534 թ.		—	5.1/2.1.21	Հ	իրար կողք կանգնեցված 3 խաչքարերից կենտրոնինը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Վելարի, Միրանշի և Եղիսաբեթի	1535 թ.		—	5.1/2.1.22	Հ	աե մասում, պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սուլթանի, Մարանի	1536 թ.		—	5.1/2.1.23	Հ	աե մասում, պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ստեփանոսի և Պետրոսի	1536 թ.		—	5.1/2.1.24	Հ	պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Չիչաքի, Մխիթարի, Շամամի ...	1536 թ.		—	5.1/2.1.25	Հ	աե մասում, պատվանդանին, եզրերը կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ղարիպշի, պարոն Խաթունի ...	1537 թ.		—	5.1/2.1.26	Հ	միջնամասում, ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված զույգ խաչքարերից աջակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ովանես իրիցի	1551 թ.		—	5.1/2.1.27	Հ	մատուռից հվ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար պարոն Աստվածատուրի	1577 թ.		—	5.1/2.1.28	Հ	պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Աթանի	16 դ.		—	5.1/2.1.29	Հ	հենած պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Աբրահամի	16 դ.		—	5.1/2.1.30	Հ	ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Քաղպէկի	16 դ.		—	5.1/2.1.31	Հ	ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված խաչքարերից աջակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16 դ.		—	5.1/2.1.32	Հ	Սբ. Ստեփանոս մատուռից հվ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Եղիս աբեղայի	16 դ.		—	5.1/2.1.33	Հ	իրար կողք կանգնեցված 3 խաչքարերից աջակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16 դ.		—	5.1/2.1.34	Հ	արձանագիր, ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված զույգ խաչքարերից աջակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Եսայի, Մարմելիքի, Պողոսի և այլոց	16 դ.		—	5.1/2.1.35	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Դետա Խաթունի	16 դ.		—	5.1/2.1.36	Հ	ամ մասում, երկատված, բեկորները իրար վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ութանեսի	16-17 դդ.		—	5.1/2.1.37	Հ	կոտրված, բեկորներն՝ իրար կողքի	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Խանաղի	16-17 դդ.		—	5.1/2.1.38	Հ	ամ մասում, երկատված, բեկորներն իրար վրա, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Խոսրովին, Մարիանին	16-17 դդ.		—	5.1/2.1.39	Հ	հվ մասում, պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Տիլիճանի	16-17 դդ.		—	5.1/2.1.40	Հ	ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված խաչքարերից ձախակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Շահնազարի	16-17 դդ.		—	5.1/2.1.41	Հ	պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Իսախանի	1707 թ.		—	5.1/2.1.42	Հ	ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված զույգ խաչքարերից աջակողմյանը կազմող՝ Ավանէս	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Գրիգորի և Սառա խաթունի	1707 թ.		—	5.1/2.1.43	Հ	ընդհանուր պատվանդանին կանգնեցված զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը կազմող՝ Ավանէս	Լուսանկար վերբեռնել
Ամրոց «Ժամի դար»	մ.թ.ա. 2-1 հզ, 16-20 դդ.	ամ մասում	—	5.1/3	Հ	Արծվաքար թաղամասի հվ եզրին, Գավառագետի աջափնյա բարձր սարահարթի աե եզրին	Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	մ.թ.ա. 2-1 հզ		—	5.1/3.1	Հ	ամրոցի հվ կողմում	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց «Ժամի դար»	16-20 դդ.		—	5.1/3.2	Տ	ամրոցի հվ կողմում	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/3.2.1	Հ	խիստ մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/3.2.2	Հ	մեկ շարքով կանգնած 5 խաչքարերից աջից 1-ինը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/3.2.3	Հ	մեկ շարքով կանգնած 5 խաչքարերից աջից 2-րդը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/3.2.4	Հ	մեկ շարքով կանգնած 5 խաչքարերից ձախից 2-րդը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/3.2.5	Հ	մեկ շարքով կանգնած 5 խաչքարերից ձախից 3-րդը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/3.2.6	Հ	արձանագիր, պահպանվել է կիսով	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ղուկասի	15-16 դդ.		—	5.1/3.2.7	Հ	արձանագիր, վերին և ստորին ձախ անկյունները` կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Հոռումի	15-16 դդ.		—	5.1/3.2.8	Հ	ընկած	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/3.2.9	Հ	արձանագիր, ընկած, եզրերը` կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ղարամանի	16-17 դդ.		—	5.1/3.2.10	Հ	պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Իվանեի	16-17 դդ.		—	5.1/3.2.11	Հ	վերին ձախ անկյունը կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/3.2.12	Հ	ընկած	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Խանտազարի	1671 թ.		—	5.1/3.2.13	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Ամրոց «Ժանգոյի աղըլ»	մ.թ.ա. 2-1 հզ	5 կմ հս-ամ	—	5.1/4	Հ	«Մեծ քռաներ» վայրում	Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	մ.թ.ա. 2-1 հզ		—	5.1/4.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Ամրոց «Խաչեր»	մ.թ.ա. 2-1 հզ	ամ մասում	—	5.1/5	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	մ.թ.ա. 2-1 հզ		—	5.1/5.1	Հ	ամրոցի ամ կողմում	Լուսանկար վերբեռնել
Ամրոց Հացառատ («Առնեղ», «Բերդի գլուխ»)	մ.թ.ա. 2-1 հզ	ամ մասում	—	5.1/6		Հացառատ թաղամասի հվ-ամ մասում	Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	մ.թ.ա. 2-1 հզ		—	5.1/6.1	Հ	ամրոցից ամ	Լուսանկար վերբեռնել
Ամրոց «Ղամլուխ»	մ.թ.ա. 2-1 հզ	7 կմ հվ-աե	—	5.1/7	Հ	Արծվաքար թաղամասից 7 կմ հվ, Սևանա լճի ափին տարածվող 2 ավերակ միջնադարյան գյուղերն իրարից բաժանող բարձունքին	Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	մ.թ.ա. 2-1 հզ		—	5.1/7.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Ամրոց «Մշկոյի բերդ»	մ.թ.ա. 2-1 հզ	4,5 կմ հս-ամ	—	5.1/8	Հ	«Մշկոյի քռաներ» վայրում, Սբ. Խաչ մատուռի ճանապարհին	Լուսանկար վերբեռնել
Ամրոց «Մռթըբի ձոր»	մ.թ.ա. 3-1 հզ	2 կմ հվ	—	5.1/9	Հ	Արծվաքար թաղամաս, Մարտունի տանող ճանապարհի ձախ կողմում, Կարմիր գյուղից 50 մ հս	Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	մ.թ.ա. 2 հզ վրջ		—	5.1/9.1	Հ	ամրոցի շրջակայքում	Լուսանկար վերբեռնել
Ամրոց «Յոնջալուխ»	մ.թ.ա. 2-1 հզ, 9-17 դդ.	5-6 կմ ամ	—	5.1/10	Հ	«Գյոզեի կուչ» քարքարոտ բարձունքին	Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի «Յոնջալուխ»	9-17 դդ.		—	5.1/10.1	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	9-13 դդ.		—	5.1/10.1.1	Տ	գյուղատեղիի աե մասում	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9 դ.		—	5.1/10.1.1.1	Հ	կանգնեցված հողի մեջ, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.		—	5.1/10.1.1.2	Հ	կանգնեցված գլխիվայր, երկատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.		—	5.1/10.1.1.3	Հ	մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	10 դ.		—	5.1/10.1.1.4	Հ	ընկած գետնին, խիստ մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/10.1.1.5	Հ	հենած քարին, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/10.1.1.6	Հ	կանգնեցված հողի մեջ, եզրերը` կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/10.1.1.7	Հ	եզրերն ունեն անկանոն կտրվածք, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Ամրոց «Ջաղացի դար»	մ.թ.ա. 2-1 հզ	հս մասում	—	5.1/11	Հ	Արծվաքար թաղամաս, ամ եզրին	Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	մ.թ.ա. 2-1 հզ		—	5.1/11.1	Հ	ամրոցի ամ կողմում	Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի Ագարակ («Մանուչարի դոլակներ»)	13-17 դդ.	5 կմ հվ-աե	—	5.1/12	Հ	Արծվաքար թաղամասից 4,5 կմ հվ-աե	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի	14-15 դդ.		—	5.1/12.1	Հ	կիսավեր	Լուսանկար վերբեռնել
Գավիթ	14-15 դդ.		—	5.1/12.1.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	12-13 դդ.		—	5.1/12.1.1.1	Հ	պատվանդանին, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	12-13 դդ.		—	5.1/12.1.1.2	Հ	կիսով հողի մեջ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/12.1.1.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.1.1.4	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.1.1.5	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի «Ալոյի վանք»	1231 թ.		—	5.1/12.2	Հ	գյուղատեղիի վրա իշխող բարձունքին պատվիրատու՝ Ինայ	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	13-18 դդ.		—	5.1/12.2.1	Հ	եկեղեցու շուրջը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/12.2.1.1	Հ	եկեղեցու մուտքից աջ, պատվանդաններին կանգնած 4 խաչքարերից ձախից 1-ինը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/12.2.1.2	Հ	եկեղեցու մուտքից աջ, պատվանդաններին կանգնած 4 խաչքարերից ձախից 2-րդը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/12.2.1.3	Հ	եկեղեցու մուտքից աջ, պատվանդաններին կանգնած 4 խաչքարերից ձախից 3-րդը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/12.2.1.4	Հ	եկեղեցու մուտքից աջ, պատվանդաններին կանգնած 4 խաչքարերից աջից 1-ինը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/12.2.1.5	Հ	եկեղեցու մուտքից ձախ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/12.2.1.6	Հ	եկեղեցու մուտքից ձախ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/12.2.1.7	Հ	եկեղեցու մուտքից ձախ, պատվանդանին, վերնամասը` թեքությամբ կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.2.1.8	Հ	եկեղեցու մուտքից ձախ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Գոհարի	16-17 դդ.		—	5.1/12.2.1.9	Հ	եկեղեցուց հս-ամ, ընկած գետնին	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	13-18 դդ.		—	5.1/12.3	Տ	գյուղատեղիի հվ կողմում	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	10-11 դդ.		—	5.1/12.3.1	Հ	խրված հողի մեջ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/12.3.2	Հ	հենած ժայռաբեկորին, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/12.3.3	Հ	խրված հողի մեջ, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.		—	5.1/12.3.4	Հ	գերեզմանոցի աե եզրին, արձանագիր, ընկած գետնին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/12.3.5	Հ	ընկած գետնին, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/12.3.6	Հ	գերեզմանոցի հս եզրին, կանգնեցված պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/12.3.7	Հ	գերեզմանոցի հվ եզրին, երկատված, արձանագիր	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/12.3.8	Հ	գերեզմանոցի աե եզրին, արձանագիր, երկատված, ստորին մասը չի պահպանվել	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.9	Հ	գերեզմանոցի աե եզրին, արձանագիր, պատվանդանի մոտ ընկած 3 խաչքարերից ձախակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.10	Հ	գերեզմանոցի աե եզրին, արձանագիր, պատվանդանի մոտ ընկած 3 խաչքարերից աջակողմյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Միրումի	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.11	Հ	գերեզմանոցի աե եզրին, ընկած գետնին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.12	Հ	կանգնեցված պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.13	Հ	ամրացված գետնին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.14	Հ	կանգնեցված պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.15	Հ	գերեզմանոցի կնտ-ում, երկատված, քիվը՝ ջարդված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.16	Հ	գերեզմանոցի կնտ-ում, երկատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.17	Հ	պահպանվել է կիսով, վերին աջ անկյունը կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.18	Հ	կոտրված, պատվանդանին ամրացված է միայն վերնամասը`, արձանագիր	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/12.3.19	Հ	պատվանդանին, երկթեք ավարտով	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1536 թ.		—	5.1/12.3.20	Հ	գերեզմանոցի աե եզրին, պատվանդանի մոտ ընկած 3 խաչքարերից կենտրոնինն է	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16 դ.		—	5.1/12.3.21	Հ	կանգնեցված բնական մեծ ժայռաբեկորին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Բարսեղի	16 դ.		—	5.1/12.3.22	Հ	գերեզմանոցի աե եզրին, ընկած գետնին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16 դ.		—	5.1/12.3.23	Հ	երկթեք ավարտով, կանգնեցված հողի մեջ, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/12.3.24	Հ	մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Եղումի	16-17 դդ.		—	5.1/12.3.25	Հ	գերեզմանոցի հվ եզրին, ընկած գետնին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Աղամի և ծնողաց	17 դ.		—	5.1/12.3.26	Հ	գերեզմանոցի հվ կողմում, մասնատված, կազմող՝ Քիրամ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սարգսի	1602 թ.		—	5.1/12.3.27	Հ	երկատված, կանգնեցված պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի «Դոլակներ»	13-17 դդ.	աե մասում	—	5.1/13	Տ	Արծվաքար թաղամասից 7 կմ հվ-ամ, Գավառ - Մարտունի խճուղուց աջ, գոմերի մոտ	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ «Արծվաթռիչ» («Ղամլուխի ժամ)»	13-14 դդ.		—	5.1/13.1	Տ	վրկնգ՝ 1970-ական թթ.	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/13.1.1	Հ	ագուցված աե պատին, ներքուստ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/13.1.2	Հ	ագուցված ամ պատին, մուտքից աջ, արտաքաուստ, վերնամասը` չի պահպանվել	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/13.1.3	Հ	ագուցված աե պատին, ներքուստ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/13.1.4	Հ	ագուցված աե պատին, ներքուստ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13-14 դդ.		—	5.1/13.1.5	Հ	ագուցված աե պատին, ներքուստ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/13.1.6	Հ	մուտքից աջ, կիսով հողի մեջ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/13.1.7	Հ	աե պատի մոտ	Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի «Խարաբեք»	13-18 դդ.	1,5 կմ հվ-ամ	—	5.1/14	Տ	Հացառատ թաղամասից 1,5 կմ հվ-ամ Հացառատ - Ծաղկաշեն ճանապարհից աջ	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ	15 դ.		—	5.1/14.1	Տ	ավերված	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց «Խարաբեք»	13-18 դդ.		—	5.1/14.2	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/14..2.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Գասպարի	1708 թ.		—	5.1/14..2.2	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի «Ղազարի ձոր»	13-17 դդ.	5 կմ հվ-աե	—	5.1/15	Տ	Արծվաքար թաղամաս, «Սալոյի վանք» եկեղեցուց 1 կմ ամ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.		—	5.1/15.1	Հ	հենած քարաբեկորին, վերին ձախ անկյունը` կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/15.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/15.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի «Սառջլու»	10-17 դդ.	9 կմ ամ	—	5.1/16	Տ	Սբ. Խաչ սարից 1 կմ հվ-ամ	Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ «Խարաբի դուրան»	մ.թ.ա. 2 հզ կես	3 կմ հվ	—	5.1/17	Հ	Հացառատ թաղամաս, Ծաղկաշեն տանող ճանապարհի աջ կողմում	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցական համալիր Հացառատի Սբ. Աստվածածին և Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցիները	7-19 դդ.	հվ-ամ մասում	—	5.1/18	Հ	Հացառատ թաղամասի կնտ-ում	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին	7 դ.		—	5.1/18.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ	19 դ.		—	5.1/18.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.		—	5.1/18.2.1	Հ	ագուցված հվ պատին, պատուհանի բացվածքից աջ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15 դ.		—	5.1/18.2.2	Հ	ագուցված բեմի ճակատին՝ գլխիվայր	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/18.2.3	Հ	ագուցված հս պատին, մկրտարանի խորշի մոտ, վերին մասը՝ կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/18.2.4	Հ	ագուցված հվ պատին, վերին և ստորին մասերը՝ տաշված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1531 թ.		—	5.1/18.2.5	Հ	ագուցված բեմի ճակատին, վերին մասը՝ տաշված, ստորինը՝ հատած	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1541 թ.		—	5.1/18.2.6	Հ	ամրացված եկեղեցու հվ պատին՝ 2 մասով	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ատիպէկի	1546 թ.		—	5.1/18.2.7	Հ	ագուցված հորիզոնական դիրքով հվ պատին, վերին մասը՝ տաշված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1550 թ.		—	5.1/18.2.8	Հ	ագուցված հվ պատին, վերին մասի քանդակները՝ տաշված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16 դ.		—	5.1/18.2.9	Հ	ագուցված բեմի ճակատին, վերին և ստորին մասերը՝ հատած	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16 դ.		—	5.1/18.2.10	Հ	ագուցված բեմի ճակատին, ստորին մասը չի պահպանվել	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16 դ.		—	5.1/18.2.11	Հ	ագուցված բեմի ճակատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.2.12	Հ	ագուցված բեմի ճակատին, վերին մասը՝ տաշված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.2.13	Հ	ագուցված հվ պատին հորիզոնական դիրքով	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.2.14	Հ	ագուցված հվ պատին, վերին և ստորին մասերը` հատած	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.2.15	Հ	ագուցված հվ պատին, ստորին մասը՝ տաշված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.2.16	Հ	ագուցված հվ պատին, մուտքից վեր, վերին և ստորին մասերը՝ տաշված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.2.17	Հ	ագուցված խորանում՝ հորիզոնական դիրքով	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.2.18	Հ	ագուցված բեմի ճակատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.2.19	Հ	ագուցված բեմի ճակատին, քիվը՝ ջարդոտված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.2.20	Հ	ագուցված խորանում	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	13-19 դդ.		—	5.1/18.3	Հ	եկեղեցիների շուրջը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	5.1/18.3.1	Հ	Սբ. Գրիգոր եկեղեցուց հվ, ստորին մասը հատած	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/18.3.2	Հ	Սբ. Գրիգոր եկեղեցուց հվ, ստորին մասը հատած, վերնամասը` կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/18.3.3	Հ	Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց ամ, կոտրված, հողմնահարված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1541 թ.		—	5.1/18.3.4	Հ	Սբ. Գրիգոր եկեղեցու մոտ, քիվը և ստորին մասը կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.3.5	Հ	Սբ. Գրիգոր եկեղեցու մոտ, ընկած գետնին, արձանագիր, ստորին մասը կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.3.6	Հ	հենած Սբ. Գրիգոր եկեղեցու հվ պատին, երկատված, ստորին մասը չի պահպանվել	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար	16-17 դդ.		—	5.1/18.3.7	Տ	մամռապատ, եզրերը կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Ավանէս սարկավագի	16-17 դդ.		—	5.1/18.3.8	Տ	Սբ. Աստվածածին եկեղեցու աե պատի մոտ, տեղահանված	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին	19 դ.	հս մասում	—	5.1/19	Տ	Արծվաքար թաղամասի ամ եզրին, «Ժամի դար» ամրոցի ստորոտին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.		—	5.1/19.1	Հ	եկեղեցու մուտքից աջ, ընկած	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/19.2	Հ	եկեղեցու բակում, քիվը` կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	15-19 դդ.		—	5.1/19.3	Տ	եկեղեցուց 100 մ հեռու, ձորալանջին	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին	1902-1905 թթ.	կնտ	—	5.1/20	Տ	պատվիրատու՝ Խորեն Մուրադբեկյան վրնրգ.՝ 1999 թ.	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Հովհաննես Մկրտիչ ( Սբ. Կարապետ )	1848 թ.	Նալբանդյան փող.	—	5.1/21	Տ	հյուրանոցի մոտ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.		—	5.1/21.1	Հ	հս պատի մոտ, վերին ձախ հատվածը կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15 դ.		—	5.1/21.2	Հ	հս պատի մոտ, մամռապատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մարմոս եպիսկոպոսի	16 դ. 2-րդ կես		—	5.1/21.3	Հ	ագուցված աե պատին կազմող՝ Մելիքսեթ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Բարեքի	16-17 դդ.		—	5.1/21.4	Հ	ամ պատի մոտ, կազմող՝ Քիրամ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9 դ.	հս մասում	—	5.1/22	Հ	Արծվաքար թաղամասում, Լևիկ Բարսեղյանի տնամերձում գտնվող սրբատեղիի մուտքի մոտ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.	հս մասում	—	5.1/23	Հ	Արծվաքար թաղամասում, Լևիկ Բարսեղյանի տնամերձում գտնվող սրբատեղիի պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.	հս մասում	—	5.1/24	Հ	Արծվաքար թաղամասում, ագուցված Մերուժան Բդոյանի տնամերձում գտնվող սրբատեղիի պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.	հս մասում	—	5.1/25	Հ	Արծվաքար թաղամասում, ագուցված Մերուժան Բդոյանի տնամերձում գտնվող սրբատեղիի պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.	հս մասում	—	5.1/26	Հ	Արծվաքար թաղամասում, ագուցված Մերուժան Բդոյանի տնամերձում գտնվող սրբատեղիի պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.	հս մասում	—	5.1/27	Հ	Արծվաքար թաղամասում, ագուցված Մերուժան Բդոյանի տնամերձում գտնվող սրբատեղիի պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.	հս մասում	—	5.1/28	Հ	Արծվաքար թաղամասում, ագուցված Մերուժան Բդոյանի տնամերձում գտնվող սրբատեղիի պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	10-11 դդ.	հս մասում	—	5.1/29	Հ	Արծվաքար թաղամասում, Լևիկ Բարսեղյանի տնամերձում գտնվող սրբատեղիի պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14-15 դդ.	հս մասում	—	5.1/30	Հ	Արծվաքար թաղամասում, ագուցված Մերուժան Բդոյանի տնամերձում գտնվող սրբատեղիի պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մարանի	1540 թ.	քաղաքի մեջ (այսուհետև՝ ք. մ.)	—	5.1/31	Հ	Խաչատուր Տանանյանի տան բակում գտնվող սրբատեղիում երկատված, բեկորները` դրված իրար վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Տիլիճանի	1544 թ.	ք. մ.	—	5.1/32	Հ	Արծվաքար թաղամասում, Գավառ - Արծվաքար ճանապարհի աջ կողմում	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.	Արծվաքար թաղամաս	—	5.1/33	Հ	Գավառ - Արծվաքար ճանապարհի աջ կողմում, Սբ. Հովհաննես մատուռի մոտ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.	ք. մ.	—	5.1/34	Հ	Խաչատուր Տանանյանի տան բակում գտնվող սրբատեղիում ստորին մասը և վերին ձախ անկյունը` կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Կամուրջ. Գորոյենց կամուրջը	1867 թ.	ք. մ.	—	5.1/35	Տ	Գավառագետի վրա պատվիրատու՝ Գեորգ Գորոյանց	Լուսանկար վերբեռնել
Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին	1968 թ.	կնտ	—	5.1/36	Տ	Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց ամ, ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան	Լուսանկար վերբեռնել
Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին	1981 թ.	հս մասում	—	5.1/37	Տ	Արծվաքար թաղամաս քանդ.՝ Բենիկ և Բաբկեն Պետրոսյաններ	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ Սբ. Գևորգ	15 դ.	հս-աե մասում	—	5.1/38	Տ	Հացառատ թաղամասում, գերեզմանոց տանող ճանապարհին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15 դ.		—	5.1/38.1	Հ	մուտքից աջ կանգնած 5 խաչքարերից աջից 5-րդը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/38.2	Հ	մատուռի ներսում, գլխիվայր	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/38.3	Հ	մուտքից աջ կանգնած 5 խաչքարերից աջից 3-րդը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սիրունի	16 դ.		—	5.1/38.4	Հ	մատուռի ներսում	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար տեր Պողոսի	16-17 դդ.		—	5.1/38.5	Հ	մատուռի ներսում	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մինասի	16-17 դդ.		—	5.1/38.6	Հ	մատուռի ներսում	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ Թուխ Մանուկ	17-18 դդ.	հս մասում	—	5.1/39	Տ	Արծվաքար թաղամաս, «Ջաղացի դար» բլրի ստորոտին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.		—	5.1/39.1	Հ	ամ պատի շարվածքում, մուտքից աջ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/39.2	Հ	աե պատի շարվածքում, արտաքուստ	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ Թուխ Մանուկ	9-18 դդ., վրկնգ 19 դ.	ամ մասում	—	5.1/40	Տ	Հացառատ թաղամասի կնտ-ում	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9-10 դդ.		—	5.1/40.1	Հ	ագուցված աե պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/40.2	Հ	ագուցված աե պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մաթոսի և Հուսինի	1531 թ.		—	5.1/40.3	Հ	ագուցված աե պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Թուրվանդի	16 դ.		—	5.1/40.4	Հ	ագուցված աե պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Թաթեոս իրիցի և Ուստիանի	16 դ.		—	5.1/40.5	Հ	ագուցված աե պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Նազանի	16-17 դդ.		—	5.1/40.6	Հ	ագուցված աե պատին	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	9-18 դդ.		—	5.1/40.7	Տ	ավերված	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ Սբ. Խաչ	13-17 դդ.,	8 կմ հս-ամ	—	5.1/41	Տ	Սբ. Խաչ սարի գագաթին, վրկնգ՝ 1969 թ.՝ տեղաբնակ Ժ. Աչիկյանի կողմից	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ Սբ. Հակոբ («Ավազան»)	19 դ.	ամ մասում	—	5.1/42	Տ	Հացառատ թաղամասում, Հացառատի ամրոցի աե ստորոտին, ջրմուղի տարածքում	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1342 թ.		—	5.1/42.1	Հ	երկատված, ագուցված խորանի աջ և ձախ կողմերում, կազմող՝ Սարգիս	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/42.2	Հ	մատուռի ներսում, մեկ շարքով կանգնեցված 5 խաչքարերից աջից 2-րդն է	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	15-16 դդ.		—	5.1/42.3	Հ	ամ պատի տակ, ներքուստ, ստորին ձախ անկյունը կոտրված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Չիչագի	1534 թ.		—	5.1/42.4	Հ	մատուռի ներսում, մեկ շարքով կանգնեցված 5 խաչքարերից աջից 4-րդն է	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16 դ.		—	5.1/42.5	Հ	մատուռի ներսում, մեկ շարքով կանգնեցված 5 խաչքարերից ձախից 1-ինը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մարգարի և Պահալունի	16 դ.		—	5.1/42.6	Հ	բեմին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Պահալունի	16-17 դդ.		—	5.1/42.7	Հ	մատուռի ներսում, մեկ շարքով կանգնեցված 5 խաչքարերից աջից 3-րդը, կազմող՝ Տրդատ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	16-17 դդ.		—	5.1/42.8	Հ	մատուռի ներսում, մեկ շարքով կանգնեցված 5 խաչքարերից աջից 1-ինը	Լուսանկար վերբեռնել

Տես նաև

• Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ