Սևանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից[1]։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 113 հուշարձան (18 միավոր)։


հուշարձան կառուցված վայր, հասցե կոորդ համարանիշ նշան. հավելյալ նշումներ պատկեր
Ամրոց Մեծեփ մ.թ.ա. 3-1 հզ 0,6 կմ հս-ամ 5.4/1 Հ Գոմաձոր թաղամաս, Մեծեփի գագաթին, քաղաքի հեռուստաաշտարակի մոտ բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց 9-20 դդ. հվ-աե մասում 5.4/2 Տ Ցամաքաբերդ թաղամասի եզրին, երկաթգծից ձախ բեռնել պատկեր

Խաչքար 9-10 դդ. 5.4/2.1 Հ ընկած գետնին, ստորին մասը չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 11 դ. 5.4/2.2 Հ ընկած գետնին բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/2.3 Հ ընկած գետնին, եզրերը վնասված, վերին ձախ մասը չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/2.4 Հ երկատված, կանգնեցված գետնին բեռնել պատկեր

Խաչքար 14-15 դդ. 5.4/2.5 Հ ընկած գետնին, եզրերը ջարդված բեռնել պատկեր

Խաչքար 14-15 դդ. 5.4/2.6 Հ ընկած գետնին, վերնամասը` չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Տապանաքար լիմեցի Կարապետ վարդապետի 16-17 դդ. 5.4/2.7 Տ բեռնել պատկեր

Տապանաքար Թումանի 1701 թ. 5.4/2.8 Տ բեռնել պատկեր

Տապանաքար Խաչատուրի 1708 թ. 5.4/2.9 Տ բեռնել պատկեր

Տապանաքար Մասումի 1731 թ. 5.4/2.10 Տ բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց 9-20 դդ. հս-ամ մասում 5.4/3 Տ Գոմաձոր թաղամասի հս եզրին, գործող գերեզմանոցի հվ մասում բեռնել պատկեր

Դամբարանադաշտ մ.թ.ա. 2-1 հզ հս եզրին 5.4/4 Հ Ցամաքաբերդ թաղամասում, «Սևան» հյուրանոցից 300մ աե բեռնել պատկեր

Եկեղեցի 9-10 դդ. 0,1 կմ հս 5.4/5 Տ Գոմաձոր թաղամաս, միջնադարյան գերեզմանոցի տարածքում, ավերված բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց 10-17 դդ. 5.4/5.1 Տ եկեղեցուց աե բեռնել պատկեր

Խաչքար 12 դ. 5.4/5.1.1 Հ խրված հողի մեջ բեռնել պատկեր

Խաչքար Սարգսի 12-13 դդ. 5.4/5.1.2 Հ ընկած գետնին, երկատված բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/5.1.3 Հ կիսով խրված հողի մեջ բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/5.1.4 Հ խրված հողի մեջ բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/5.1.5 Հ ընկած գետնին, երկատված բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/5.1.6 Հ ընկած գետնին, երկատված բեռնել պատկեր

Խաչքար 13 դ. 5.4/5.1.7 Հ խրված հողի մեջ բեռնել պատկեր

Խաչքար 13 դ. 5.4/5.1.8 Հ ընկած գետնին, եզրերը վնասված բեռնել պատկեր

Խաչքար 14-15 դդ. 5.4/5.1.9 Հ ընկած գետնին բեռնել պատկեր

Եկեղեցի 1924 թ. հս-ամ մասում 5.4/6 Տ Գոմաձոր թաղամասի եզրին, Մեծեփ սարի լանջին բեռնել պատկեր

Եկեղեցի Սբ. Գևորգ 19 դ. հս-աե մասում 5.4/7 Տ Ցամաքաբերդ թաղամասի կնտ.-ում բեռնել պատկեր

Խաչքար 11 դ. 5.4/7.1 Հ ագուցված աե պատին, արտաքուստ բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/7.2 Հ հվ ավանդատանը, ձախ եզրը ջարդված բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց 11-19 դդ. 5.4/7.3 Տ եկեղեցուց հվ բեռնել պատկեր

Խաչքար 12 դ. 5.4/7.3.1 Հ ընկած գետնին բեռնել պատկեր

Խաչքար 14-15 դդ. 5.4/7.3.2 Հ խրված հողի մեջ բեռնել պատկեր

Խաչքար 14-15 դդ. 5.4/7.3.3 Հ պատվանդանին բեռնել պատկեր

Խաչքար 9-10 դդ. հս-աե մասում 5.4/8 Հ Ցամաքաբերդ թաղամաս, «Սևան» հանգստյան տան տարածքում, պատվանդանին, վերին և ստորին ձախ անկյունները կոտրված բեռնել պատկեր

Խաչքար 11-12 դդ. հս-աե մասում 5.4/9 Հ Ցամաքաբերդ թաղամաս, հյուրանոց տանող ճանապարհից աջ, նորաշեն սրբատեղիի բեմին բեռնել պատկեր

Խաչքար 11-12 դդ. հս-աե մասում 5.4/10 Հ Ցամաքաբերդ թաղամաս, հյուրանոց տանող ճանապարհից աջ, նորաշեն սրբատեղիի բեմին բեռնել պատկեր

Խաչքար 11-12 դդ. հս-աե մասում 5.4/11 Հ Ցամաքաբերդ թաղամաս, հյուրանոց տանող ճանապարհից աջ, նորաշեն սրբատեղիի բեմին բեռնել պատկեր

Խաչքար 11-12 դդ. հս-աե մասում 5.4/12 Հ Ցամաքաբերդ թաղամաս, հյուրանոց տանող ճանապարհից աջ, նորաշեն սրբատեղիի բեմին բեռնել պատկեր

Խաչքար 11-12 դդ. հս-աե մասում 5.4/13 Հ Ցամաքաբերդ թաղամաս, հյուրանոց տանող ճանապարհից աջ, նորաշեն սրբատեղիի բեմին բեռնել պատկեր

Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին 1980 թ. ք. մ. 5.4/14 Տ Գոմաձոր թաղամաս ճարտ.՝ Ս. Մանվելյան բեռնել պատկեր

Մատուռ Թուխ Մանուկ 16 դ. ամ մասում 5.4/15 Տ Գոմաձոր թաղամաս, Մեծեփ սարի աե լանջին բեռնել պատկեր

Խաչքար 12 դ. 5.4/15.1 Հ ագուցված աե պատին, ներքուստ բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/15.2 Հ ագուցված ամ պատին, ներքուստ բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/15.3 Հ ներսում, երկատված բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/15.4 Հ ընկած գետնին բեռնել պատկեր

Խաչքար 14-15 դդ. 5.4/15.5 Հ կանգնեցված ներսում բեռնել պատկեր

Մատուռ Թուխ Մանուկ 16-17 դդ. հս մասում 5.4/16 Տ Ցամաքաբերդ թաղամաս բեռնել պատկեր

Ռեստորանի շենք. «Ծովինար» ռեստորանը 1963 թ. Սևանի ափին 5.4/17 Տ ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան բեռնել պատկեր

Վանական համալիր. Սևանի վանքը 9-20 դդ. հս-աե մասում 40°33′50″ հս․. լ. 45°00′39″ ավ. ե. / 40.563917° հս․. լ. 45.010808° ավ. ե. / 40.563917; 45.010808 5.4/18 Հ թերակղզում Sevanavank 1.JPG բեռնել պատկեր

Եկեղեցի Սբ. Առաքելոց 874 թ. 5.4/18.1 Հ Սևանավանք102.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 10 դ. 5.4/18.1.1 Հ հենած բեմին, 3 խաչքարերից ձախից 1-ինը բեռնել պատկեր

Խաչքար Ղազարի 13 դ. 5.4/18.1.2 Հ հենած հս պատին բեռնել պատկեր

Խաչքար 14-15 դդ. 5.4/18.1.3 Հ հենած հվ պատին, ներքուստ բեռնել պատկեր

Խաչքար Ներսեսի 1425 թ. 5.4/18.1.4 Հ հենած հվ պատին, ներքուստ, վերնամասը` չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 1510 թ. 5.4/18.1.5 Հ հենած խորանի հս պատին, վերին և ստորին աջ անկյունները` կոտրված, թվակիր բեռնել պատկեր

Խաչքար 16 դ. 5.4/18.1.6 Հ կանգնեցված հվ պատի մոտ, ներքուստ, վերնամասը` չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 16 դ. 5.4/18.1.7 Հ բեմին, արձանագիր բեռնել պատկեր

Խաչքար Հայրապետի և Հրէպէկայի («Խաչելություն») 1653 թ. 5.4/18.1.8 Հ խորանում, պատվանդանին, կազմող՝ Տրդատ, բերվել է 19 դ. կեսին՝ Նորաշեն գյուղից Sevanavank khatchkar.jpg բեռնել պատկեր

Տապանաքար 1875 թ. 5.4/18.1.9 Հ ներսում, բերված Բջնիից բեռնել պատկեր

Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին 874 թ. 5.4/18.2 Հ Սբ․ Աստվածածին եկեղեցի.jpg բեռնել պատկեր

Գավիթ 1653 թ. 5.4/18.2.1 Հ բեռնել պատկեր

Խաչքար 9-10 դդ. 5.4/18.2.1.1 Հ բեռնել պատկեր

Խաչքար 9-10 դդ. 5.4/18.2.1.2 Հ բեռնել պատկեր

Խաչքար 10-11 դդ. 5.4/18.2.1.3 Հ հենած հս պատին, ներքուստ, եզրերը ջարդոտված բեռնել պատկեր

Խաչքար 11 դ. 5.4/18.2.1.4 Հ հենած հս պատին, վերնամասը` չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 11-12 դդ. 5.4/18.2.1.5 Հ պահպանվել է միջին մասը բեռնել պատկեր

Խաչքար 11-12 դդ. 5.4/18.2.1.6 Հ տեղադրված ամ պատին, ստորին ձախ և վերին աջ անկյունները` ոտրված բեռնել պատկեր

Խաչքար 12 դ. 5.4/18.2.1.7 Հ վերնամասը` չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար «Թևավոր խաչ» 12 դ. 5.4/18.2.1.8 Հ հենած հվ պատին, արտաքուստ, վերին խաչաթևը չի պահպանվել, արձանագիր խաչքարը Սևան է բերվել Դդմաշեն գյուղից բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/18.2.1.9 Հ ստորին մասը չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/18.2.1.10 Հ եզրագոտին ջարդոտված բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/18.2.1.11 Հ վերնամասը` չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/18.2.1.12 Հ հենած եկեղեցու ամ պատին, արտաքուստ, մուտքից ձախ բեռնել պատկեր

Խաչքար 13 դ. 5.4/18.2.1.13 Հ աջ եզրը կոտրված բեռնել պատկեր

Խաչքար 13 դ. 5.4/18.2.1.14 Հ բեկոր բեռնել պատկեր

Խաչքար 15 դ. 5.4/18.2.1.15 Հ բեռնել պատկեր

Խաչքար 15-16 դդ. 5.4/18.2.1.16 Հ հենած ամ պատին, արտաքուստ բեռնել պատկեր

Խաչքար 15-16 դդ. 5.4/18.2.1.17 Հ բեռնել պատկեր

Խաչքար 15-16 դդ. 5.4/18.2.1.18 Հ ներսում բեռնել պատկեր

Խաչքար 15-16 դդ. 5.4/18.2.1.19 Հ տեղադրված հվ պատին, ներքուստ, վերնամասը` չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 15-16 դդ. 5.4/18.2.1.20 Հ հենած հս պատին, ներքուստ բեռնել պատկեր

Խաչքար 15-16 դդ. 5.4/18.2.1.21 Հ հենած հվ պատին, ներքուստ բեռնել պատկեր

Խաչքար Խաթունի 15-16 դդ. 5.4/18.2.1.22 Հ հենած հս պատին բեռնել պատկեր

Խաչքար 15-16 դդ. 5.4/18.2.1.23 Հ տեղադրված հվ պատին, ներքուստ բեռնել պատկեր

Խաչքար 1551 թ. 5.4/18.2.1.24 Հ հենած հս պատին, բեկոր բեռնել պատկեր

Խաչքար 16 դ. 5.4/18.2.1.25 Հ հենած ամ պատին, արտաքուստ, մուտքից աջ բեռնել պատկեր

Խաչքար 16 դ. 5.4/18.2.1.26 Հ վերնամասը` չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 16 դ. 5.4/18.2.1.27 Հ հենած հս պատին, եզրերը ջարդոտված բեռնել պատկեր

Խաչքար 16 դ. 5.4/18.2.1.28 Հ արձանագիր, ստորին եզրը չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 16-17 դդ. 5.4/18.2.1.29 Հ հենած հս պատին, ստորին և վերին եզրերը կոտրված բեռնել պատկեր

Խաչքար 16-17 դդ. 5.4/18.2.1.30 Հ հենած հս պատին, ներքուստ բեռնել պատկեր

Խաչքար 16-17 դդ. 5.4/18.2.1.31 Հ աջակողմյան մասը չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 16-17 դդ. 5.4/18.2.1.32 Հ տեղադրված հվ պատին, վերնամասը` չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 16-17 դդ. 5.4/18.2.1.33 Հ վերնամասը` չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 16-17 դդ. 5.4/18.2.1.34 Հ պահպանվել է միջնամասը բեռնել պատկեր

Խաչքար 16-17 դդ. 5.4/18.2.1.35 Հ արձանագիր, ստորին մասը չի պահպանվել բեռնել պատկեր

Խաչքար 1615 թ. 5.4/18.2.1.36 Հ հվ-ամ ամկյան մոտ, վերին աջ անկյունը կոտրված բեռնել պատկեր

Տապանաքար 15-16 դդ. 5.4/18.2.1.37 Տ հվ պատի մոտ, եզրերը ջարդոտված բեռնել պատկեր

Եկեղեցի Սբ. Հարություն 305 թ, 9 դ. 5.4/18.3 Հ ավերված Սևանավանք75.JPG բեռնել պատկեր

Ճեմարանի շենք 9 դ. 5.4/18.4 Հ վրկնգ.՝ 1834-1835 թթ., 1907 թ. Vaskenian Theological Academy in Sevan.jpg բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց 9-16 դդ. 5.4/18.5 Հ եկեղեցիների շուրջը բեռնել պատկեր

Խաչքար 9-10 դդ. 5.4/18.5.1 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 10 մ աե, կանգնեցված գետնին, ձախ եզրագոտին ջարդված բեռնել պատկեր

Խաչքար 9-10 դդ. 5.4/18.5.2 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 15 մ հս, պատվանդանին բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 5.4/18.5.3 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 100 մ ամ, դեպի վանք տանող աստիճաններից աջ, 4 խաչքարերից ձախից 1-ինը բեռնել պատկեր

Խաչքար 1212 թ. 5.4/18.5.4 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 100 մ ամ, դեպի վանք տանող աստիճանների սկզբնամասում բեռնել պատկեր

Խաչքար Աբլհասանի 1227 թ. 5.4/18.5.5 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 100 մ աե, վերնամասը` կոտրված բեռնել պատկեր

Խաչքար 1462 թ. 5.4/18.5.6 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 100 մ ամ, դեպի վանք տանող աստիճանների սկզբնամասում, թվակիր բեռնել պատկեր

Խաչքար Պռոշի 15-16 դդ. 5.4/18.5.7 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 100 մ ամ, դեպի վանք տանող աստիճանների սկզբնամասում բեռնել պատկեր

Խաչքար 15-16 դդ. 5.4/18.5.8 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 100 մ ամ, դեպի վանք տանող աստիճանների սկզբնամասում, երկատված բեռնել պատկեր

Խաչքար Սուլթանի 15-16 դդ. 5.4/18.5.9 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 15 մ հս, պատվանդանին կանգնած 4 խաչքարերից ձախից 1-ինը բեռնել պատկեր

Խաչքար 15-16 դդ. 5.4/18.5.10 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 100 մ աե, երկատված, ընկած գետնին բեռնել պատկեր

Խաչքար 1557 թ. 5.4/18.5.11 Հ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 15 մ հս, պատվանդանին կանգնած զույգ խաչքարերից աջակողմյանը բեռնել պատկեր

Տապանաքար 15-16 դդ. 5.4/18.5.12 Տ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց 15 մ հս բեռնել պատկեր

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]